Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 197/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową – skargę oddalił.
Wyrok wydany został w następującym stanie sprawy.
A. D. posiadał pozwolenie na broń palną gazową do ochrony osobistej przyznane decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Koszalinie z dnia [...] października 1993 r.
W dniu 30 października 2007 r. Wydział Postępowań Administracyjnych KWP w Szczecinie wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia przedmiotowego pozwolenia. Podstawą wszczęcia postępowania było niedopełnienie przez A. D. obowiązku określonego w art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, tj. nieprzedstawienie w okresie ostatnich pięciu lat właściwemu organowi Policji aktualnych orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, wydanych przez upoważnionego lekarza i psychologa, stwierdzających, że ww. może dysponować bronią. Z uwagi na fakt, że A. D. był w tym czasie tymczasowo aresztowany i przebywał w Areszcie Śledczym w Koszalinie poinformował organ, że nie może poddać się wymaganym badaniom i zwrócił się o wstrzymanie wydania decyzji w jego sprawie do czasu ustania tej przeszkody.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie cofnął A. D. pozwolenie na broń palną gazową do ochrony osobistej.
W wyniku złożonego przez stronę odwołania, powyższa decyzja została uchylona w całości przez Komendanta Głównego Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o zawieszenie postępowania, organ I instancji zobowiązany był rozpatrzyć ten wniosek zgodnie z przepisami prawa procesowego, zanim wydał decyzję rozstrzygającą sprawę, co do istoty.
Organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie ustalone zostały jeszcze inne okoliczności, których organ I instancji nie wyjaśnił, a które mogą mieć istotne znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Z akt sprawy wynika, że strona jest oskarżona o czyn przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości, tj. z art. 197 § 1 i art. 201 k.k. Organ I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy zwrócił się do Sądu Okręgowego w Koszalinie o przesłanie kserokopii lub odpisów prawomocnych wyroków dotyczących A. D.. W odpowiedzi Sąd ten wskazał, że w sprawie przeciwko A. D. nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok. Organ uzyskał z Sądu kopie dokumentów z akt sprawy karnej o sygn. akt [...].
W piśmie z dnia 12 lipca 2008 r. A. D. zwrócił się do organu ponownie z wnioskiem o zawieszenie postępowania wskazując, iż w chwili obecnej przebywa nadal w Areszcie Śledczym i nie ma możliwości wykonania wymaganych badań.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 27 sierpnia 2008 r. organ poinformował jednocześnie stronę, że rozszerzono podstawę prawną prowadzonego w stosunku do niej postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Wskazano, że podstawą prawną prowadzonego postępowania jest art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 i pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2008 r., które wpłynęło do KWP w Szczecinie w dniu 10 września 2008 r., A. D. po raz kolejny zwrócił się o zawieszenie postępowania w sprawie.
Postanowieniem z dnia 17 września 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie ponownie odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego.
Na skutek złożonych przez A. D. zażaleń, postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie o odmowie zawieszenia postępowania z dnia [...] sierpnia 2008 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. Natomiast postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania z dnia [...] września 2008 r. zostało uchylone przez Komendanta Głównego Policji postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. jako obarczone wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II K 176/07 A. D. został uznany winnym popełnienia czynów z art. 200 § 1 k.k., art. 201 k.k. i art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k., polegających na tym, że: w okresie od jesieni 2001 roku do dnia 12 września 2006 roku w Koszalinie i w Starych Bielicach wykorzystując stan zależności, przy użyciu przemocy polegającej na przytrzymywaniu za ręce i biciu paskiem po pośladkach wielokrotnie: w okresie od jesieni 2001 roku do dnia 25 stycznia 2003 roku doprowadził swoją małoletnią córkę A. D. do [...], w okresie od 26 stycznia 2003 roku do dnia 12 września 2006 roku doprowadził swoją córkę D. do [...], za co skazał go na karę 9 (dziewięciu) lat pozbawienia wolności, na poczet której na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 4 października 2006 r. do dnia 17 marca 2008 r.
Na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego i jego obrońców od powyższego wyroku Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ograniczył czas popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu do okresu od jesieni 2002 r. do końca 2004 r. i od maja do września 2006 r., ponadto z podstawy skazania wyeliminował przepis art. 200 § 1 k.k. oraz wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności obniżył do 7 (siedmiu) lat. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r cofnął A. D. pozwolenie na broń palną gazową.
W uzasadnieniu wskazał, iż rodzaj i ciężar gatunkowy zarzucanego przestępstwa, na podstawie którego Sąd skazał A. D., pozwala uznać go za osobę, co do której zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z tych względów, jako posiadacz tak szczególnego prawa, jakim jest pozwolenie na broń, utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni. W takich zaś przypadkach interes strony postępowania, winien ustąpić na rzecz ochrony interesu publicznego, przejawiającego się tym, by osoby skazane za nieprzestrzeganie porządku prawnego, a tym samym stwarzające obawy, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń posiadać nie mogły.
Ponadto podniósł, że obowiązkiem ustawowym strony było przedstawienie w zakreślonym terminie orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, potwierdzających, że stan zdrowia pozwala jej na posiadanie broni. W związku z faktem, że strona nie przedstawiła ww. orzeczeń nie można było ustalić, czy osoba posiadająca pozwolenie na broń nie posiada zaburzeń psychicznych, ograniczonej zdolności psychofizycznej, zaburzeń funkcjonowania psychologicznego i nie jest uzależniona od alkoholu lub substancji psychoaktywnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. D. podkreślił, że nigdy nie miał przedstawionych zarzutów, ani nie został skazany za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Nigdy też nie spowodował u nikogo uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a jego zachowanie jest w normie i nie odbiega od zachowań ogólnie przyjętych, co potwierdza opinia psychologiczna sporządzona na potrzeby postępowania karnego. Zarzucił, że organ I instancji, po skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania, nie zachował 30-dniowego terminu do wydania decyzji, rozszerzył podstawę cofnięcia pozwolenia na broń, a także uniemożliwił skorzystanie z uprawnień strony, czym naruszył art. 10 i art. 73 k.p.a.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 268 a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 6 i art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podkreślił, że w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji ustawodawca jedynie przykładowo wymienił okoliczności uzasadniające obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dlatego także skazanie lub oskarżenie o popełnienie innych, niż wymienione w tym przepisie, przestępstw nakazuje cofnięcie pozwolenia na broń, jeśli ich rodzaj i okoliczności dają podstawę do powzięcia wobec takiej osoby uzasadnionego domniemania co do użycia broni w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.
W ocenie organu odwoławczego skazanie A. D. za przestępstwa z art. 201 k.k. (kazirodztwo) i z art. 197 § 1 k.k. (zgwałcenie) w zw. z art. 12 k.k. przy zastosowaniu art. 11 k.k. takiej ocenie podlega. Są to bowiem czyny przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, a popełnienie czynu z art. 197 § 1 k.k. polega na doprowadzeniu do [...] przy użyciu przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu. Są to czyny w odbiorze społecznym szczególnie odrażające i o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, ponieważ często powodują nieodwracalne skutki w psychice poszkodowanej osoby. W przypadku zaś A. D. ofiarą była jego małoletnia córka, a więc osoba od niego zależna i bezbronna. Powyższe okoliczności uzasadniają zatem obawę użycia przez A. D. broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co wynika z dokonanej przez organ Policji z mocy art. 80 k.p.a. oceny jego postępowania i nasuwających się na tej podstawie wniosków co do cech jego charakteru.
Organ podkreślił jednocześnie, że prawomocne wyroki sądów karnych, skazujące posiadacza pozwolenia na broń wiążą organy Policji w zakresie ustalania prawnych i faktycznych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń.
Organ wskazał też, że A. D. nie wywiązał się bowiem z obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, tj. nie potwierdził w prawem nakazany sposób swojej zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią. Zatem cofnięcie mu pozwolenia na broń z tego tytułu jest słuszne i celowe. W takim przypadku ustawodawca przyznał organom Policji prawo do takiego rozstrzygnięcia na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, a nie jak pomyłkowo wskazał organ I instancji - art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-4.
Organ podkreślił, że obowiązek przedstawiania orzeczeń lekarskiego i psychologicznego wprowadzony został ustawą z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która weszła w życie z dniem 19 marca 2000 r. i od tej też daty biegł stronie pięcioletni termin do przedłożenia przez nią tychże orzeczeń, który upłynął w marcu 2005 r. Nie jest dla strony usprawiedliwieniem niewypełnienia powyższego obowiązku okoliczność, iż przebywała w areszcie śledczym, ponieważ została aresztowana w sprawie karnej w 2006 r., czyli już po czasie, w którym winna była orzeczenia dostarczyć. Za równoważną tym orzeczeniom nie można natomiast uznać sporządzonej na użytek postępowania karnego opinii psychiatrycznej i jej treść nie ma żadnego związku z psychofizyczną możliwością dysponowania przez stronę bronią palną.
Organ odwoławczy wskazał również, że o każdym niezałatwieniu sprawy w terminie organ I instancji informował stronę w myśl art. 36 k.p.a., a niedotrzymanie terminu określonego w art. 35 k.p.a. nie skutkuje utratą właściwości organu do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji administracyjnej. Stwierdził, że organ I instancji miał nie tylko prawo do rozszerzenia podstawy prawnej (art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy) cofnięcia jej pozwolenia na broń, ale i obowiązek takiego działania w świetle art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Podał, że w aktach spawy znajduje się pisemne oświadczenie strony potwierdzające, że organ I instancji umożliwił jej zapoznanie się z aktami, a ona skorzystała z tego uprawnienia. Ponadto, organ I instancji spełnił prośbę strony o wydanie jej z akt sprawy kopii wskazanych przez nią dokumentów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną decyzję A. D. zarzucił, że wskazana w decyzji podstawa prawna cofnięcia pozwolenia na broń nie odpowiada stanowi faktycznemu sprawy. Podniósł, że zarzucane przestępstwo, ani jego charakter nie wyczerpuje znamion czynów określonych w art. 15 ustawy. W ocenie skarżącego chybione jest również wskazanie w podstawie prawnej decyzji art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy. Obowiązek przedstawiania badań lekarskich i psychologicznych mają bowiem tylko te osoby, co do których ujawnia się uzasadnione podejrzenie, że ich stan zdrowia fizycznego, a przede wszystkim psychicznego może mieć wpływ na niezgodne z prawem użycie broni. W takich przypadkach to jednak organ wydający pozwolenie na broń jest zobowiązany skierować daną osobę na badania. Jeżeli zaś tego nie uczyni to nie może zarzucać, że ktoś nie wykonał takich badań.
Skarżący podniósł, że organ I instancji, po skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania, nie zachował 30-dniowego terminu do wydania decyzji, a także uniemożliwił mu wypowiedzenie się w sprawie przed wydaniem decyzji, czym naruszył art. 10 k.p.a. Zarzucił, że organ rozpoznając ponownie sprawę, niezgodnie z przepisami k.p.a., rozszerzył podstawę prawną cofnięcia pozwolenia na broń.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010 r., na podstawie art. 151 P.p.s.a., stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.
W ocenie Sądu, organ Policji przy dokonywaniu oceny, że A. D. należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy mógł powołać się na zapadły wobec niego wyrok karny skazujący go za czyny z art. 201 k.k. (kazirodztwo) i z art. 197 § 1 k.k. (zgwałcenie) w zw. z art. 12 k.k. przy zastosowaniu art. 11 k.k. Wynika to z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który w sposób przykładowy wymienia okoliczności mogące świadczyć o możliwości ze strony posiadacza broni użycia jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sformułowanie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do faktu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, ma charakter kwalifikowany. Oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest niejako w sposób bezwarunkowy nią związany. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)".
Katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest jednak otwarty (niewyczerpany). Powołany przepis nie stwarza więc dla organu Policji przeszkody dla dokonania oceny, że dopuszczenie się przez posiadacza broni innego przestępstwa umyślnego może uzasadniać użycie broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sąd zwrócił uwagę w tym zakresie na spójność przepisów ustawy o broni i amunicji i wskazał, że dla wykładni zastosowanych przez organy przepisów pomocny może być przepis art. 10 ust. 1 powołanej ustawy.
W ocenie Sądu, charakter i okoliczności popełnionych przez A. D. czynów uprawniały organy Policji do przyjęcia, że skarżący swoim postępowaniem stwarza obawę użycia broni w celach określonych w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, czyny uzasadniające obawę, o jakiej stanowi przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nie muszą mieć związku z użyciem broni, albowiem normodawca wykluczył możliwość przyznania (zachowania) broni wszystkim osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Wypełnienie przesłanki zaliczenia skarżącego do osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, musiało zatem skutkować – zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy – cofnięciem pozwoleń na broń palną myśliwską przez właściwy organ. Obowiązek taki nakłada bowiem na organ przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, stanowiąc, iż "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń (...)".
Organ w podstawie prawnej decyzji wskazał ponadto przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy. Przepis art. 15 ust. 4 ww. ustawy nakłada na osoby posiadające pozwolenie na broń w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia obowiązek przedstawiania raz na pięć lat właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, wydanych przez upoważnionych: lekarza i psychologa, potwierdzających, że mogą one dysponować bronią.
Skarżący A. D. uzyskał pozwolenie na broń pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. z 1961 r. Nr 6, poz. 43 z późn. zm.). Nowa ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która weszła w życie z dniem 20 marca 2000 r., w art. 52 zagwarantowała zachowanie ważności pozwoleń na broń i legitymacji noszących nazwę "pozwolenia na broń" wydawanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Osoby, które uzyskały pozwolenia na broń pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy muszą jednak stosować się do regulacji wynikających z nowych przepisów. Dotyczy to zwłaszcza obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, a dotyczącego konieczności przedstawiania właściwemu organowi Policji raz na pięć lat aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Wymóg ten dotyczy wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń wydanych w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia niezależnie od tego, czy uzyskali pozwolenia pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy, czy też na podstawie ustawy z 1961 r.
Sąd podkreślił, że jest okolicznością niesporną, iż skarżący nie wywiązał się z obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego.
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która wprowadziła ten obowiązek, weszła w życie z dniem 20 marca 2000 r. i od tej daty rozpoczął się pięcioletni termin do przedłożenia przez posiadaczy pozwoleń na broń wydanych w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia wymaganych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, który upłynął w marcu 2005 r. Skarżący w tym czasie nie był pozbawiony wolności, a zatem w 2005 r. nie zachodziła przeszkoda do poddania się przez niego wymaganym badaniom lekarskiemu oraz psychologicznemu.
Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny uzasadniał zatem zastosowanie przez organy Policji dwóch wskazanych w decyzji podstaw prawnych cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń, przy czym dla zastosowania takiego rozstrzygnięcia wystarczająca była podstawa z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który jako przepis obligatoryjny, nie pozostawia organowi Policji żadnych możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Sądu w zaskarżonych decyzjach nie można dopatrzyć się także naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, iż w świetle zaleceń zawartych w decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2008 r. organ I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy miał nie tylko prawo ale obowiązek zbadać, czy nie zachodzą przesłanki do cofnięcia stronie pozwolenia na broń w oparciu o przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wbrew zarzutom skargi strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, z czego korzystała wielokrotnie zgłaszając organowi swoje wnioski oraz uwagi na piśmie. Dwukrotnie też w toku postępowania umożliwiono stronie zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a zatem miała też możliwość ustosunkować się co do zebranych dowodów i materiałów.
Niewydanie decyzji w terminie określonym w art. 35 k.p.a. stanowi wprawdzie naruszenie przepisów prawa, jednak nie ma wpływu na ostateczny wynik sprawy, a zatem nie mogło być przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ kilkakrotnie w toku postępowania informował stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy w oparciu o przepis art. 36 k.p.a.
Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 197/10 skargę kasacyjną wniósł A. D., reprezentowany przez radcę prawnego.
Zaskarżając wyrok w całości skarżący kasacyjnie wniósł o jego uchylenie w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powołując się na art. 174 P.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił:
- 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 1999 r. Nr 53, poz. 549) wobec przyjęcia, że sam fakt popełnienia przestępstwa z art. 201 k.k. i z art. 197 §1 k.k., bez wskazania bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które to czynniki widziane razem, pozwalałyby na ewentualne przyjęcie istnienia uzasadnionej obawy użycia broni przez skarżącego w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.w zw. z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 7, 8, 9, 10, 11, 73 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie zasad wyrażonych w tych przepisach, których naruszenie przez organy administracji publicznej doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie oraz uniemożliwiło skarżącemu przedłożenie stosownych badań lekarskich i psychologicznych wymaganych przepisem art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podniósł, że skarżący nie zgadza się z wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem przez Sąd pierwszej instancji art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, polegającym na przyjęciu, że sam fakt skazania za przestępstwo określone w art. 201 k.k. i 197 § 1 k.k. stwarza podstawę do stwierdzenia, że postawa skarżącego stwarza uzasadnioną obawę, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zarzucił, że Sąd pominął wskazywane przez skarżącego okoliczności, że nigdy nie miał postawionych zarzutów, ani nie został skazany za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jak również, że nigdy nie spowodował uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a jego zachowanie jest w normie, co potwierdziła opinia psychologiczna sporządzona na potrzeby postępowania karnego.
Zdaniem skarżącego, pomimo, iż katalog przestępstw określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji jest otwarty, to z uwagi na fakt, że przestępstwa opisane w rozdziale XXV kodeksu karnego nie są wymienione w w/w przepisie, po stronie organu wydającego decyzję na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji powstaje szczególny obowiązek polegający na wykazaniu bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które to czynniki widziane razem, pozwalają na przyjęcie istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W przedmiotowej sprawie, poza wskazaniem osoby pokrzywdzonej przestępstwem oraz ogólnego charakteru przestępstwa opisanego w art. 201 k.k. i 197 § 1 k.k. organ administracji publicznej nie poczynił żadnych dodatkowych ustaleń, mogących wskazywać na wypełnienie przez skarżącego swoją postawą przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Powoływanie się przez Sąd pierwszej instancji na przepis art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, jako na przepis dający organowi Policji szeroką możliwość oceny, czy zaistniały przesłanki wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 w/w ustawy, nie znajduje, zdaniem skarżącego, uzasadnienia.
Zdaniem skarżącego Sąd I instancji dokonał błędnej oceny działań organów Policji w przedmiotowej sprawie, stwierdzając, oprócz naruszenia art. 35 k.p.a. brak jakichkolwiek uchybień zaskarżonej decyzji, przez co naruszył art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz uniemożliwiły skarżącemu przedłożenie stosownych badań lekarskich i psychologicznych wymaganych przepisem art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji.
Przedstawione wyżej przez skarżącego zarzuty odnośnie błędnego zastosowania i wykładni ustawy o broni i amunicji są w znacznym stopniu wynikiem uchybień przepisom k.p.a. dokonanych przez organy Policji i nieuwzględnionych przez Sąd pierwszej instancji.
Pełnomocnik wskazał na uchybienia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niedokładnym wyjaśnieniu przez organy Policji stanu faktycznego przedmiotowej sprawy poprzez niedokładne i niewystarczające zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, skutkujące niezgodnym z dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji uznaniem skarżącego za osobę, której postawa stwarza uzasadnioną obawę, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podniósł, że organy Policji miały w przedmiotowej sprawie obowiązek przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego w celu zbadania bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, czego nie uczyniły, ograniczając się jedynie do wskazania osoby pokrzywdzonej przestępstwem oraz opisania ogólnego charakteru przestępstwa opisanego w art. 201 k.k. i 197 § 1 k.k. Swoimi działaniami organy Policji naruszyły także przepisy art. 8 k.p.a., 9 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a., art. 10 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., między innymi poprzez brak jakiejkolwiek reakcji w/w organów na prośby skarżącego o umożliwienie przeprowadzenia badań wymaganych w art. 15 ust. 4 ustawy w zakładzie karnym, w którym aktualnie przebywał skarżący, co stało niezależną od niego przyczyną niedopełnienia obowiązku określonego w w/w przepisie; brak prawidłowego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, co wyrażało się między innymi poprzez nieudostępnienie, wbrew twierdzeniu organu pierwszej instancji, kopii wszystkich wskazanych przez skarżącego dokumentów z akt sprawy; uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu.
Zgłaszanie przez skarżącego swoich wniosków i uwag na piśmie, wskazywane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia, z uwagi na brak uwzględnienia któregokolwiek z nich, nie może stanowić dowodu na czynny udział strony w sprawie. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że nie umożliwiono skarżącemu wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji.
W postępowaniu dowodowym naruszono także, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przepis art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ, że sam fakt wydania wyroku w sprawie karnej jest wystarczającym dowodem na spełnianie przez skarżącego przesłanek określonych w art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w sprawie niniejszej zarzuty naruszenia przepisów postępowania rozpatrzone zostały łącznie z zarzutem naruszenia prawa materialnego. Zarzuty naruszenia przepisów procesowych pozostają bowiem w tym przypadku w ścisłym związku z wykładnią i zastosowaniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Autor skargi kasacyjnej, stawiając zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 73 § 1 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (przepis powołano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), zakwestionował bowiem ustalenie Sądu, że skarżący jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie są trafne, a nadto zarzut naruszenia prawa procesowego nie zawiera nie tylko wykazania, ale nawet wskazania przez autora skargi kasacyjnej, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego, uwzględniając całokształt zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zarówno zastosowania przez organ przepisów procesowych, jak i wykładni oraz zastosowania przepisów prawa materialnego.
W sprawie niniejszej w żadnym razie nie można mówić o naruszeniu art. 3 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd I instancji dokonał kontroli prawidłowości działania organów Policji w indywidualnej sprawie skarżącego, w tym ocenił zarówno prawidłowość zastosowania w tej sprawie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego. Okoliczność, że skarżący ocenia postępowanie organu oraz wydane rozstrzygnięcie odmiennie niż Sąd, nie stanowi o naruszeniu przepisu art. 3 § 1 P.p.s.a.
Zgodzić należy się ze stwierdzeniem Sądu I instancji, iż organ zasadnie – w stanie faktycznym niniejszej sprawy – uznał, że skarżący jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Ustawodawca nie pozostawił zatem uznaniu organu Policji kwestii cofnięcia pozwolenia na broń w odniesieniu do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Powołany przepis zastosowany został w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stanowiącym, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W sprawie jest bezsporne, że prawomocnym wyrokiem A. D. został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 201 kk i art. 197 § 1 kk. Wprawdzie przestępstwo, za które skazany został skarżący ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (rozdział XXV kk), a nie do przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jednakże skazanie za to właśnie przestępstwo nie wyklucza zaliczenia skarżącego do grona osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Na gruncie reguł wykładni językowej (gramatycznej), wyrażenie: "w szczególności" pełni co do istoty funkcję uszczegółowienia egzemplifikacyjnego wyrażenia bardziej ogólnego, wskazanego w części wypowiedzi normatywnej, znajdującej się przed zwrotem "w szczególności". Polega ono na tym, że wyliczenia występujące po nim mają charakter przykładowy i określają zwykle szczególne przypadki zjawiska ogólnego. Konstrukcja normatywna art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy zakłada przesądzenie przez ustawodawcę, że w każdym przypadku popełnienia wskazanych tam przestępstw lub toczenia się postępowania o ich popełnienie obawa zachodzi niejako automatycznie i nie wymaga odrębnego badania. Takie badanie winno mieć natomiast miejsce wówczas, gdy okoliczności wskazane w drugiej części zdania złożonego nie mają miejsca (v. wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 1818/10, www.nsa.gov.pl).
W tym kontekście wykładnia dokonana przez Sąd I instancji odpowiada przyjętym w doktrynie regułom językowo-gramatycznym i odpowiada prawu.
W ocenie NSA, użyty przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zwrot "w szczególności" oznacza, że możliwe jest cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni osobie podejrzanej lub skazanej również za przestępstwo innego rodzaju niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu. W ocenie Sądu, przykładem takiego przestępstwa może być czyn z art. 197 § 1 kk i art. 201 kk. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, że osoba, która popełniła przestępstwo określone w art. 197 § 1 kk i art. 201 kk należy do osób, co do których zachodzi uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że popełnienie przez skarżącego przestępstwa opisanego w powołanych przepisach, za które został prawomocnie skazany, rodzi uzasadnioną obawę, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sam skarżący podważył swoim postępowaniem domniemanie, że będzie użytkował broń w sposób zgodny z interesem porządku publicznego.
Nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że dla stwierdzenia istnienia uzasadnionej obawy konieczne jest istnienie w niniejszej sprawie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem a dalszym postępowaniem skarżącego.
W sprawie tej, rodzaj i ciężar gatunkowy czynów, za który skarżący został skazany nie budzi wątpliwości. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że charakter i okoliczności popełnienia tych czynów uprawniały organy Policji do przyjęcia, że skarżący należy do osób stwarzających obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Ustalenia tego nie zmienia twierdzenie wnoszącego skargę kasacyjną, że zachowanie skarżącego jest w normie, jak też to, że nigdy nie miał postawionych zarzutów, ani nie został skazany za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Powyższe nie zmienia oceny, że w stosunku do skarżącego, w okolicznościach niniejszej sprawy, zachodzi uzasadniona obawa, o której mowa w powołanym wyżej przepisie.
Już na podstawie tej tylko przesłanki, zasadne było cofnięcie skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej do ochrony osobistej. Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził również, iż zgodne z prawem były ustalenia organu w zakresie spełnienia przesłanki określonej w art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji. Sąd zasadnie przyjął, że wykładnia i zastosowanie tego przepisu przez organ były prawidłowe.
W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 73 § 1 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że organ należycie zebrał i ocenił cały materiał dowodowy. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego, w kontekście ustalenia spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, są całkowicie niezasadne. Nie mogą one zostać uznane za trafne również w kontekście twierdzeń pełnomocnika o konieczności wykazania w niniejszej sprawie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem a cechami charakteru skarżącego, czy jego dotychczasowym postępowaniem. Okoliczności te, jak wskazano już bowiem wyżej, nie zmieniają dokonanego w tej sprawie ustalenia, że skazanie skarżącego prawomocnym wyrokiem za przestępstwo opisane w art. 201 i art. 197 § 1 kk rodzi uzasadnioną obawę, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Podkreślenia wymaga, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu Państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślono, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu.
Z uwagi na to, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.