Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2351/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. na zaskarżone postanowienie Ministra Zdrowia, utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], o nałożeniu na skarżącą grzywny w wysokości 420 zł w celu przymuszenia do poddania jej syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku, a następnie złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że kwota nałożonej grzywny jest dla skarżącej i dla jej rodziny "dość znaczna", zwłaszcza w sytuacji gdy organ ma możliwość nakładania kolejnych grzywien w celu przymuszenia aż do wysokości 50000 zł łącznie. Ponadto w stosunku do skarżącej organ wszczął i dokonał czynności egzekucyjnych – zajęto wierzytelność z rachunku bankowego (skarżąca przedstawiła kopię zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na łączną kwotę 507,40 zł). Dodatkowo skarżąca wskazała, że może uniknąć uiszczenia grzywny przez wykonanie szczepienia dziecka, jednak w jej ocenie taki zabieg może wywołać nieodwracalne skutki. Jej zaniechanie w wykonaniu obowiązku wynika z troski o zdrowie dziecka.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z art. 193 tej ustawy (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). W związku z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w okolicznościach tej sprawy ww. uchwała pozostaje aktualna, ponieważ skarżąca w trakcie postępowania przed Sądem I instancji nie wnioskowała o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie może dotyczyć także wszystkich aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Przepis ten, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06).
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby w okolicznościach tej konkretnej sprawy zachodziły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wynika to z tego, że przedmiotowy wniosek nie zawiera praktycznie żadnej argumentacji, która mogłaby w jakikolwiek sposób wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy wskazaniu na aspekty finansowe skutków aktu administracyjnego wymagane jest przedstawienie sytuacji finansowej podmiotu wnioskującego. Skarżąca nie wykazała jaka jest jej sytuacja materialna tak aby można było na tej podstawie ustalić, czy nałożona grzywna w wysokości 420 zł wraz z kosztami egzekucji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutków.
Ponadto potencjalna możliwość nakładania przez organ egzekucyjny kolejnych grzywien na skarżącą nie stanowi przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ jest to skutek, który nie wynika z zaskarżonego postanowienia, lecz z ewentualnego dalszego zaniechania przez skarżącą wykonania ciążącego na niej obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Także wszczęcie postępowania egzekucyjnego i prowadzenie czynności egzekucyjnych nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych, jak i postępowania egzekucyjnego, co może być przedmiotem ochrony tymczasowej, ale w innym postępowaniu – egzekucyjnym. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2014 r., II FZ 1741/14).
Pozostała zaś argumentacja wniosku odnosi do zasadności istnienia obowiązku poddania dziecka obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Jednak taki obowiązek nie wynika z zaskarżonego postanowienia. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego, którego zasadności nie bada się na etapie postępowania egzekucyjnego. W sytuacji w której zachodzi potrzeba doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (także w związku z wykonaniem określonego obowiązku), którego uzyskanie jest zagrożone przez niewykonanie obowiązku (nakazu), należy uwzględnić to, że zobowiązany ma dostateczną ochronę przez wykonanie obowiązku, co zamyka niebezpieczeństwo dolegliwości finansowej. Zagwarantowanie wykonania obowiązku publicznoprawnego jest uzasadnieniem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, skoro w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji strona skarżąca ma zapewnioną ochronę, której skuteczność jest uzależniona od jej woli (por. postanowienie NSA z 12 listopada 2015 r., II OZ 1080/15).
Wynika z tego, że argumentacja odnosząca się do zasadności istnienia obowiązku (nałożonego w tej sprawie ustawą) nie stanowi żadnej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. i nie może być rozpoznawana na obecnym etapie sprawy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.