Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lipca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1056/23, oddalił skargę W.B. i D.B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2023 r., znak DON.7101.20.2023.ABL w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli W.B. i D.B., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Jednocześnie w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji o nakazaniu rozbiórki, wobec realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia D.B. i W.B. znacznej niepowetowanej dla nich szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze materialnej – ich majątku małżeńskiego, na który negatywne konsekwencje finansowe takiej rozbiórki miałyby bezpośredni wpływ, również na konieczność urządzania nowego zjazdu na nowo dokonana inwestycji już funkcjonującej – nakładów – tożsamych i w świetle nowych przepisów nie wymagających już uzyskania zezwolenia sprzeczne byłoby z zasadami KPA, w szczególności działania w interesie strony, ochrony jej interesów, zasady sprawiedliwości społecznej, w świetle której rażąco krzywdzącym dla małż. W. i D.B. byłoby rozbieranie nakładów – znacznej wartości poniesionych na przedmiotowy zjazd i urządzenia z nim związane, gdzie wg wcześniejszych ww. przepisów wymagane było zezwolenie na ich urządzenie, a obecnie jak wykazane zostało w związku ze zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz.443) takie zezwolenie nie jest wymagane, co wprost wynika z art. 29 ust. 1 pkt 11 tej ustawy, powoduje racjonalną konieczność – zgodnie z interesem ich pozostawienia tych nakładów, a nie rozbierania ich i na nowo dokonywania znacznych nakładów w tym samym zakresie, jedynie z punktu widzenia formalistycznego, choć jest to nieuzasadnione również z powodów merytorycznych przytoczonych we wcześniejszych pismach D.B. i jej męża W.B.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, przy czym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest dopuszczalne również na etapie postępowania kasacyjnego (por. uchwała NSA z 16.04.2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, z. 4, poz. 77).
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby strona w okresie do rozpatrzenia skargi, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14.11.2018 r., II OZ 1129/18).
Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.
Niezależnie od rysującej się na tle wniosku skarżących kasacyjnie kwestii pozostawania "w granicach tej samej sprawy" w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. in fine (wniosek dotyczy wstrzymania wykonania decyzji o nakazie rozbiórki, zaś przedmiotem zaskarżenia jest wyrok oddalający skargę na postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania), trzeba stwierdzić, że skarżący, ograniczając się do stwierdzenia, że brak wstrzymania decyzji spowoduje wystąpienie znacznej niepowetowanej dla nich szkody oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki w sferze materialnej, nie wykazali przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej. Z zasady wykonanie decyzji rozbiórkowych prowadzi do trudnych do odwrócenia skutków, ale obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy.
Przedmiotowy wniosek, prócz samego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz lakonicznych i ogólnie wskazanych okoliczności nie zawiera argumentacji, która mogłaby wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Natomiast postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie nałożonego obowiązku (grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze) nie może stanowić samoistnej i skutecznej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę, że w przypadku zastosowania określonych środków egzekucyjnych i zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w tym przedmiocie, strona może wnioskować o udzielenie ochrony tymczasowej. (por. postanowienie NSA z 17.05.2022 r., II OSK 838/22)
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.