Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 7/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w pkt 1 uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w pkt 3 zasądził od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz skarżącej Spółki kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z [...] października 2011 r. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, w związku z treścią art. 138 § 1 pkt 1 i 144 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Lasów Państwowych w Warszawie z [...] sierpnia 2011 r., o nieuwzględnieniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] maja 2011 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wskazał, iż dłużnik – "[...]" Sp. z o.o. – nie uregulowała należności z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Ww. Spółka nabyła w 2006 r. od syndyka masy upadłości przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. Spółka [...] na podstawie decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie z [...] października 2001 r., uzyskała zgodę na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji i do czasu upadłości (2006 r.) płaciła opłaty roczne. W myśl art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.), w razie zbycia gruntów leśnych wyłączonych z produkcji obowiązek uiszczenia opłat przechodzi na nabywcę. Pozostała do uiszczenia opłata roczna za 2011 r. Opłata roczna to należność uiszczana z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji przez 10 lat.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazano, iż w myśl art. 317 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) nabywca upadłego przedsiębiorstwa przejmuje je w stanie wolnym od obciążeń i nie odpowiada za zobowiązania upadłego. Opłata roczna nie stanowi jednak obciążenia ani zobowiązania upadłego. Ma odmienny charakter – spełnia, jak pozostałe należności, funkcje ochronne lasu i ochrony środowiska, wynika wprost z ustawy nie zaś ze zobowiązania obligacyjnego. Art. 317 ust. 2 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze dotyczy ponadto zobowiązań powstałych przed datą upadłości a należność egzekwowana jest bieżąca. W tym świetle zarzuty uznano za nieuzasadnione.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2011 r. wniosła Spółka [...] Sp. z o.o.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 7/12, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2011 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 30 pkt 10 u.p.e.a. podstawą zarzutu może być m.in. niespełnienie wymogów określonych w art. 27 tej ustawy. Przepis ten wskazuje z kolei, jakie elementy powinien zawierać tytuł wykonawczy, wymieniając wśród wymagań treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku (§ 1 pkt 3). Wykonując stosowne upoważnienie, w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wskazano, iż treść obowiązku i tytuł prawny określa się m.in. poprzez przywołanie danych orzeczenia, na podstawie, którego egzekwowana jest należności (patrz pole 30 zał. nr 4), gdy nie wynika on z mocy prawa czy zgłoszenia.
Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie pole w tytule wykonawczym nr [...] jest wypełnione wadliwie, nie przywołano bowiem aktu administracyjnego, z którego wynikał obowiązek poniesienia opłaty lecz pismo wystosowane w tej sprawie do dłużnika. Dotknięty taką wadliwością tytuł wykonawczy, nie powinien być podstawą do prowadzenia egzekucji, a więc zarzut w tym zakresie był zasadny, a jego nie uwzględnienie przez organy obu instancji (poprzedzone nie rozważeniem przez organ odwoławczy pomimo podniesienia tej kwestii w zażaleniu) skutkowało naruszaniem przepisów prawa materialnego (wymagania w zakresie zakresu tytułu wykonawczego mogącego stanowić podstawę egzekucji) mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro ustawodawca wskazał enumeratywnie, jakie rodzaje zarzutów można wnosić to – w jego ocenie – wadliwości w postępowaniu egzekucyjnym, co do wskazanych enumeratywnie kwestii, winna być podstawą uwzględnienia zarzutu. Z uwagi na fakt, iż wadliwością w tym samym zakresie są dotknięte postanowienia organów obu instancji, Sąd uznał za niezbędne wyeliminowanie z obrotu obu orzeczeń.
Dodatkowo Sąd podkreślił, że trafnie organ administracji wywodzi, iż należności z tytułu obowiązku uiszczania opłat rocznych za okres po nabyciu upadłego przedsiębiorstwa obciążają jego nabywcę, co wynika z treści art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu aktualnym, jak i na dzień istotnego w sprawie zdarzenia – upadłości. Mając na uwadze charakter opłaty rocznej, jako okresowej rekompensaty za korzystanie z gruntów leśnych w danym roku (art. 3 pkt 13 ustawy), nie zaś z tytułu ich pierwotnego wyłączenia – taki charakter ma tzw. należność, w rozumieniu art. 3 pkt 12 i art. 12 ust. 1 ustawy – brak jakichkolwiek przesłanek do rozszerzającej interpretacji art. 317 § 2 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu na dzień upadłości) w kierunku uznania, iż może ona dotyczyć także należności przyszłych – z tytułu korzystania z zasobów środowiska (gruntu wcześniej leśnego – pozbawionego zadrzewienia).
Zobowiązanie wynika wprawdzie z decyzji z 2001 r., jednak z mocy prawa obciąża – w związku z art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych – każdoczesnego właściciela nieruchomości i stanowi rekompensatę za określony sposób z niej korzystania. Bez znaczenia w kontekście reguł z art. 12 ust. 4 jest podnoszona w skardze kwestia, czy nabycie nieruchomości miało charakter pierwotny.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w J. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
- 1. przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
- – art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) art. 3 § 2, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 1, 3 i 4, art. 59 ust. 2, 3 i 4 oraz art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie przez Sąd ustrojowego obowiązku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, czego konsekwencją jest:
- – zaakceptowanie wadliwego stanowiska organu administracji, iż skarżąca Spółka jest odpowiedzialna za ponoszenie opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów, w sytuacji gdy obowiązek taki nie istnieje ze względu na nabycie pierwotne przedsiębiorstwa upadłego,
- – wadliwe ustalenie stanu faktycznego, polegające na uznaniu, że skarżąca Spółka posiada zobowiązania do ponoszenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów, podlegające egzekucji administracyjnej, gdzie w rzeczywistości skarżąca Spółka nie jest zobowiązana do ponoszenia opłat rocznych, bowiem nabyła przedsiębiorstwo upadłego od syndyka masy upadłości.
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego błędną wykładnię, co zaś spowodowało jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem istniał przepis lex specialis w postaci art. 317 § 2 zdanie 2 i 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze;
- – art. 317 ust. zdanie 2 i 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez jego nie zastosowanie, w sytuacji, w której przepis ten winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem strona w dniu 6 lipca 2006 r. nabyła od syndyka masy upadłości przedsiębiorstwo upadłego bez obciążeń.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty skargi kasacyjnej i jej uzasadnienie w istocie dotyczą fragmentu uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że na Spółce z o.o. [...] ciąży obowiązek uiszczenia opłaty rocznej za rok 2011 z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji leśnej. Tym samym były podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Powyższy obowiązek wynika z postanowień decyzji Dyrektora Regionalnego Dyrekcji Lasów Państwowych w Warszawie z dnia [...] października 2001 r. ([...]), wydanej na wniosek [...] Sp. z o.o. na podstawie art. 5, art. 12 ust. 1, 5, 11–14 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Decyzją tą ww. organ wyraził zgodę na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej i ustalił należność i opłaty roczne z tego tytułu. Majątek upadłego (Spółki z o.o. [...]) w 2006 r. nabyła skarżąca ([...] Sp. z o.o.) w związku z czym opłaty roczne od tej daty stały się obowiązkiem nabywcy, co wynika z art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Nie są to więc obciążenia czy też zobowiązania upadłego powstałe przed dniem jego zbycia skarżącej, ale są to bieżące należności z tytułu korzystania przez Spółkę [...] z gruntów wyłączonych z produkcji, wynikające z decyzji z dnia 2 października 2001 r., która to decyzja na mocy art. 317 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze przeszła na nabywcę upadłego z mocy prawa (S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2011, s. 994).
Decyzje administracyjne (koncesje, zezwolenia, licencje i ulgi), o których mowa w art. 317 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, nie przechodzą na nabywcę upadłego tylko wtedy, gdy "ustawa lub decyzja o ich udzieleniu stanowi inaczej". W tym przypadku art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stanowi potwierdzenie zasady wynikającej z art. 317 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. W świetle powyższych rozważań Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dokonał prawidłowej wykładni przepisów obu ustaw. Nietrafne są więc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego zawarte w pkt II skargi kasacyjnej.
Ponadto autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie art. 317 ust. 2 (zdanie 2 i 3) Prawa upadłościowego i naprawczego poprzez jego niezastosowanie, nie dostrzegł normy prawnej wynikającej z ust. 1 art. 317, która ma tu podstawowe znaczenie dla rozumienia ust. 2 art. 317, gdyż obciążenia i zobowiązania upadłego, o których mowa w ust. 2 art. 317, nie dotyczą obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych, o których mowa w ust. 1 art. 317 i tym bardziej jeżeli dotyczą okresu po nabyciu od syndyka nieruchomości upadłego.
W pkt 1 skargi kasacyjnej zawarto szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Prawa o ustroju sądów administracyjnych, Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak w dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wykazano na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów i czy mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym brak podstaw do odniesienia się do tych zarzutów, tym bardziej że ocena zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego dostatecznie wyjaśnia to co było istotą wniesionej skargi kasacyjnej.
Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu podobnie jak jego uzasadnienie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.