Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 października 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 284/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę U. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie choroby zawodowej oraz orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2005 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku na mocy art. 5 pkt. 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 138 § pkt 1 K.p.a. oraz § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294, zm. Dz.U. z 1989 r. Nr 61, poz. 364) decyzją z dnia 22 marca 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] września 2002 r., w której nie stwierdzono u U. S. choroby zawodowej pod postacią uszkodzenia wątroby.
Organ ustalił, że skarżąca pracowała 10 lat w Samodzielnym Publicznym Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w S. początkowo jako rejestratorka medyczna, a następnie jako laborantka i na tym stanowisku miała kontakt z takimi środkami chemicznymi jak kwasy, zasady, rozpuszczalniki oraz krew.
Stosownie do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku organ odwoławczy wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o wydanie orzeczenia w sprawie. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z prośbą o zobiektyzowanie narażenia na rozpuszczalniki organiczne oraz inne substancje mogące uszkodzić wątrobę skarżącej w trakcie aktywności zawodowej i po otrzymaniu tego dodatkowego materiału dowodowego Instytut wydał orzeczenie z dnia 4 listopada 2005 r., nr []... o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u U. S. Skarżąca w dniu 25 listopada 2005 r. w piśmie do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. podniosła, iż orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi zostało wydane przez osoby nieuprawnione i wniosła o przeprowadzenie badań przez biegłych Akademii Medycznej.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu podniósł, że wykonując czynności zawodowe skarżąca miała ograniczony kontakt z odczynnikami chemicznymi, a jej warunki pracy nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej, a także że orzeczenia w jej sprawie zostały wydane przez instytucje do tego upoważnione. Wobec dwóch jednoznacznych orzeczeń jednostek orzekających w sprawie chorób zawodowych, a mianowicie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku oraz Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, które to orzeczenia wykluczyły możliwość powiązania stanu zdrowia skarżącej ze środowiskiem pracy, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku nie znalazł podstaw do skierowania skarżącej na ponowne badania w innej jednostce orzeczniczej oraz uznał wniosek skarżącej, o przeprowadzenie badań w Akademii Medycznej w Gdańsku, za niezasługujący na uwzględnienie, gdyż nie jest ona jednostką orzeczniczą uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 284/06 oddalając skargę uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu Sąd podał, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Gd 3187/02 wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, a ponieważ wyrok ten nie został zaskarżony stał się prawomocny. Ponadto Sąd uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na podstawie podejrzenia choroby zawodowej toksycznego uszkodzenia wątroby i w tym kierunku było prowadzone, stwierdzone natomiast podczas badań inne schorzenia występujące u skarżącej nie obligowały organów inspekcji sanitarnej do ustalania etiologii wszystkich schorzeń u skarżącej, a opinia jednostki orzeczniczej II stopnia nie budzi zastrzeżeń Sądu. Sąd I instancji zaznaczył równocześnie, że pogląd, iż Akademia Medyczna w Gdańsku nie jest jednostką orzeczniczą uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych uznał za błędny.
Skargę kasacyjną, opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., od powyższego wyroku wniosła U. S., reprezentowana przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 134 § 1 p.p.s.a. przez wydanie rozstrzygnięcia niezgodnie z granicami sprawy, wyznaczonymi przez wniosek skarżącej z dnia 15 maja 2002 r.,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c "przez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi, mimo naruszenia przez organy inspekcji sanitarnej przepisów o postępowaniu w sprawie chorób zawodowych poprzez nieuprawnione zawężenie rozpoznania wniosku skarżącej U. S. o podejrzeniu choroby zawodowej, zgłoszonego w dniu 15 maja 2002 r. w trybie § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. - do zbadania tylko i wyłącznie" "toksycznego uszkodzenia wątroby", w wyniku czego doszło do naruszenia przez te organy przepisów art. 104, 77 § 1 oraz art. 7 K.p.a.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w piśmie z dnia 12 maja 2002 r., które wpłynęło do Miejskiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej 15 maja 2002 r., skarżąca nie wspomniała o podejrzeniu choroby zawodowej w postaci "toksycznego uszkodzenia wątroby", wskazała natomiast inne dolegliwości (związane z wątrobą, trzustką, cukrzycą, nadciśnieniem, zmianami w stawach i innymi) i powiązała je z czynnikami występującymi w środowisku pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotowa skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie okoliczności przesądzające o nieważności postępowania określone w § 2 art. 183 p.p.s.a.
Stwierdziwszy, iż w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki nieważności Sąd przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, iż nie mają one usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi oparto na podstawie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. podnosząc naruszenie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a to art. 134 § 1 przez wydanie rozstrzygnięcia nie w granicach określonych przez skarżącą we wniosku z dnia 15 maja 2002 r., lecz z zawężeniem przedmiotu sprawy do toksycznego uszkodzenia wątroby.
Zarzut ten jest niezasadny.
Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z dnia 6 grudnia 1983 r.) za choroby zawodowe, uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
Przepisy powyższego rozporządzenia mają zastosowanie w niniejszej sprawie w odniesieniu do skarżącej U. S. Jakkolwiek skarżąca w piśmie z dnia 12 maja 2002 r. skierowanym do Miejskiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej wskazała szereg dolegliwości (tj. wątroby, trzustki, cukrzycy, nadciśnienie, zmiany w stawach, niedowidzenie, zmiany tkanki i paznokci) to skierowanie jej na badania z podejrzeniem choroby zawodowej dotyczyło wątroby. Podejrzewano toksyczne uszkodzenie wątroby i w tym kierunku prowadzono badania.
Orzeczenie lekarskie pierwszego stopnia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2002 r. nie stwierdziło objawów toksycznego uszkodzenia wątroby - a jedynie stłuszczenie wątroby spowodowane przyczynami pozazawodowymi.
Ponowne badanie zgodnie z § 9 rozporządzenia wskazanego na wstępie wykonała jednostka orzecznicza II stopnia Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Przeprowadzono je na podstawie szczegółowych zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, którym to wyrokiem Sąd uchylił pierwotną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku.
W orzeczeniu z dnia 4 listopada 2005 r. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi także uznał brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u U. S. Z orzeczeń zarówno Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku jak i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi wynika, że zgodnie z treścią § 1 ust. 2 rozporządzenia uwzględniano warunki pracy skarżącej, fakt jej zatrudnienia w charakterze przyuczonej laborantki medycznej, wykonywane czynności, kontakt z odczynnikami chemicznymi. Z orzeczenia Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku wynika, że stwierdzone u U. S. schorzenie wątroby ma pozazawodową etiologię, spowodowaną cukrzycą i otyłością - bez związku z narażeniem na czynniki chemiczne w miejscu pracy.
Instytut Medycyny Pracy w Łodzi po przeprowadzonych szczegółowych badaniach, konsultacjach specjalistycznych oraz na podstawie ponownej analizy dokumentacji medycznej orzeczeniem wyżej powołanym stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci toksycznego uszkodzenia wątroby.
Równocześnie zaznaczono, iż w 1994 r. podczas badań w czasie zatrudniania skarżącej w szpitalu czyli w okresie aktywności zawodowej stwierdzono prawidłowe wartości badań biochemicznych wątroby i brak nieprawidłowości w badaniach morfologicznych krwi.
Brak od 9 lat styczności z substancjami chemicznymi, po ustaniu pracy uzasadnia przyjęcie choroby wątroby pozazawodowe. Współistniejące schorzenia, tj. cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa, choroba tarczycy nie występują w wykazie chorób zawodowych.
W odpowiedzi na zgłoszone zastrzeżenia skarżącej do orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi jako organu medycznego II stopnia - Instytut ten zajął podobne stanowisko i pismem z dnia 24 lutego 2006 r. stwierdził, że skarżąca nie jest osobą zatrutą odczynnikami, choruje na samoistne schorzenia niemające związku z pracą w charakterze rejestratorki medycznej oraz laborantki.
Wyniki obu placówek orzeczniczych były jednobrzmiące, wykluczające zaistnienie choroby zawodowej U. S. wskutek warunków pracy w charakterze laborantki medycznej w szpitalu w S. Stanowiły one podstawę zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku, odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej.
Zasadnie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów w świetle materiału dowodowego sprawy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej placówki medyczne pierwszego i drugiego stopnia szczegółowe badania prowadziły pod kątem wyjaśnienia podejrzenia toksycznego uszkodzenia wątroby, gdyż z takim podejrzeniem została skarżąca skierowana na badania przez lekarza Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w S. Niemniej placówki medyczne zarówno w Gdańsku jak i w Łodzi zgodnie wypowiedziały się na temat chorób współistniejących, wyżej opisanych, iż są to choroby samoistne, nieujęte w wykazie chorób zawodowych.
Jako niezaliczone do chorób zawodowych: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, otyłość, choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa oraz choroba tarczycy nie wymagały szczegółowych badań dla ustalenia ich etiologii. Stanowisko to zostało podtrzymane przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w odpowiedzi (z dnia 24 lutego 2006 r.) na pismo skarżącej z dnia 15 lutego 2006 r. - co wcześniej podniesiono.
W świetle zgodnego orzeczenia placówek medycznych I i II stopnia, o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u U. S. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku decyzją z dnia [...] marca 2006 r. zasadnie odmówił stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej.
Należy bowiem zauważyć, że organ jest związany treścią orzeczeń placówek medycznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd co do braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej przez organ inspekcji sanitarnej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby (wyrok NSA z dnia 24 marca 2000 r. I SA 2334/99 a także wyrok NSA z 8 listopada 2000 r. I SA 664/00; wyrok z dnia 11 grudnia 2001 r. I SA 746/99 - niepubl.). Oznacza to, że jeśli orzeczenia lekarskie dwu placówek specjalistycznych nie stwierdziły u skarżącej wystąpienia przesłanek kwalifikujących ją do choroby zawodowej w myśl przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. "o chorobach zawodowych" to brak było podstaw do wydania odmiennej decyzji. Stanowisko placówek specjalistycznych w Gdańsku i w Łodzi o braku zatrucia organizmu skarżącej w środowisku pracy znajduje poparcie w treści dwóch zakresów czynności, po jej zatrudnieniu w charakterze laborantki medycznej, z których to wynika właśnie podkreślony sporadyczny kontakt ze środkami chemicznymi.
Zważywszy na materiał dowodowy zebrany w sprawie wyczerpująco oceniony przez placówki medyczne i organy Inspektora Sanitarnego - zasadnie Sąd pierwszej instancji podzielając ocenę organów oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku.
Chybiony zatem jest zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. bowiem sprawa została w stopniu dostatecznym wyjaśniona przez organy inspekcji sanitarnej. Wykonano wszystkie zalecenia Sądu, który uchylił pierwotną decyzję i nakazał przeprowadzenie badań w szerokim zakresie. Zauważyć też należy, że nietrafne jest stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż przedmiot sprawy zakreślał wniosek skarżącej, skoro z racji warunków pracy podejrzenie choroby zawodowej mogło dotyczyć tylko jednej choroby w postaci toksycznego uszkodzenia wątroby. Pozostałe choroby zgłoszone przez skarżącą w jej wniosku nie są zaliczone do chorób zawodowych w myśl załącznika do rozporządzenia z 1983 r. i nie są objęte definicją określoną art. 1 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Brak usprawiedliwionych zarzutów skargi kasacyjnej uzasadnia jej oddalenie. Z mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.