Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Gl 696/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. F. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej WINB) z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) z dnia [...] lutego 2021 r. znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od WINB na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych:
M. F. w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. zwrócił się do PINB z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie muru oporowego zlokalizowanego na posesjach przy ul. [...], zmiany ukształtowania terenu oraz odprowadzania wody deszczowej z dachów na drogę.
W związku z tym pismem PINB, działając w oparciu o art. 81 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, zawiadomił inwestora o zaplanowanych na dzień [...] stycznia 2021 roku czynnościach kontrolnych w sprawie.
Pismem z dnia [...] lutego 2021 roku PINB poinformował skarżącego, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe pismo zarzucając, że organ naruszył przepisy procedury administracyjnej, ponieważ stanowi ono postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, wobec czego organ nie zachował jego prawidłowej formy oraz nie pouczył o przysługujących środkach zaskarżenia.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. WINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego na ww. pismo PINB z dnia [...] lutego 2021 roku. Podał, że pismo to jest niezaskarżalnym zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi, o którym mowa w art. 237 § 4 w zw. z art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). Podniósł, że PINB prawidłowo nie rozpoznał przedmiotowego wniosku z dnia [...] listopada 2020 roku w formie postanowienia, w oparciu o art. 61a k.p.a., jak o to wnosił skarżący. Dodał, że w dniu [...] września 2020 roku weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo budowlane, którą dodano art. 53a Prawo budowlane zgodnie z którym "postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu". Wprowadzając ten przepis, ustawodawca jednoznacznie przesądził, iż postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy Prawo budowlane, wszczynane są wyłącznie z urzędu. Oznacza to, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania, które może być wszczęte wyłącznie na zasadzie oficjalności, nie powoduje po stronie organu, który ten wniosek otrzymał, w przypadku stwierdzenia braku podstaw do wszczęcia postępowania, obowiązku wydania zaskarżalnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, o którym stanowi art. 61a § 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając w dniu 27 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Gl 696/21 to postanowienie, w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ odwoławczy bezzasadnie stwierdził, że pismo PINB z dnia [...] lutego 2021 r. nie jest postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, a w konsekwencji tego, że nie przysługuje na nie zażalenie. Uznał, że z treści art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że obowiązkiem organu administracji jest w pierwszej kolejności zweryfikowanie kierowanego do niego podania w oparciu o przesłanki określone w tych przepisach. Jeśli osoba posiadająca zdolność prawną żąda od organu administracji publicznej rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej z zakresu administracji publicznej, to rozpatrzenie tego żądania nastąpić powinno w trybie właściwym dla postępowania administracyjnego. Rozpatrzenie takiego żądania, co do zasady, następuje w formie decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do istoty (art. 104 k.p.a.).
W przypadku jednak ustalenia przez organ, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych (np. brak interesu prawnego) lub przedmiotowych (np. brak podstawy materialnoprawnej) organ powinien odmówić wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), zaś postępowanie wcześniej wszczęte - umorzyć (art. 105 § 1 k.p.a.). Tylko takie postępowanie umożliwi wnioskodawcy uruchomienie właściwych trybów weryfikacji prawidłowości stanowiska organu. Takiej możliwości nie daje przesyłanie wnioskodawcy nieformalnych pism, nawet jeśli wyjaśniają one stanowisko organu w sprawie. Wprawdzie PINB nie wskazał żadnej podstawy prawnej zajętego stanowiska, lecz zgodnie z art. 53a ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, ze zm.), postępowania uregulowane w rozdziale 5a - "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" wszczyna się z urzędu, zaś w ust. 2 przewidziano możliwość wystąpienia przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia wyłącznie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, to jest – zgodnie z art. 49f - budowy obiektu budowlanego lub jego części: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
Uwzględniając powyższe Sąd I instancji uznał, że przedmiotowe pismo jest w istocie postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie legalności wykonanych w lokalach mieszkalnych robót budowlanych, któremu PINB nie nadał procesowej formy, do czego był zobligowany przez przepisy k.p.a. Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie miał podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez skarżącego, a zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, reprezentowany przez radcę prawnego, podnosząc zarzut:
- 1) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: naruszenie art. 145 § 1 ust.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a.) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. oraz art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji uchyleniu zaskarżonego postanowienia WINB z dnia [...] kwietnia 2021 r., w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na pismo PINB z dnia [...] lutego 2021 r., pomimo że w sytuacji gdy postępowanie administracyjne wszczyna się zgodnie z właściwymi regulacjami z zakresu prawa materialnego wyłącznie z urzędu, to wobec tego zakresu spraw regulacja dotycząca wszczynania postępowania na wniosek i regulacja dotycząca odmowy uwzględnienia takiego żądania nie znajdują w ogóle zastosowania, gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, to Sąd pierwszej instancji przyjąłby w ślad za organami administracyjnymi obu instancji, iż złożenie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, które może być wszczęte wyłącznie na zasadzie oficjalności, nie powoduje po stronie organu, który ten wniosek otrzymał, obowiązku wydania zaskarżalnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i w konsekwencji wydałby orzeczenie odmiennej treści tj. wyrok oddalający skargę - jest to zatem uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.a., 237 § 3 k.p.a. i art. 134 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pismo PINB z dnia [...] lutego 2021 r. jest postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, na które przysługuje zażalenie, gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, to Sąd pierwszej instancji przyjąłby w ślad za organami administracyjnymi obu instancji, iż złożenie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu stanowi skargę, o której mowa w art. 227 k.p.a., a w konsekwencji zażalenie na pismo o sposobie jej załatwienia nie przysługuje; w takiej sytuacji Sąd wydałby wyrok odmiennej treści, jest to zatem uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy;
- 3) naruszenie art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pomimo że przedmiotowy przepis stanowi, iż postępowanie w sprawach uregulowanych w rozdziale 5A wszczyna się wyłącznie z urzędu, to dopuszczalne jest wszczęcie postępowania na wniosek.
Podnosząc powyższe naruszenia organ wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez jego uchylenie i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że art. 61a k.p.a. wprowadza sformalizowaną procedurę odmowy wszczęcia postępowania, ale tylko takiego które stosownie do właściwych przepisów prawa materialnego wszczynane jest na wniosek. W niniejszej sprawie pismo skarżącego stanowiło jedynie powiadomienie organu o możliwości wszczęcia postępowania z urzędu. Nie podlegało więc procedurze opisanej w art. 61a k.p.a, a zatem pismo PINB z dnia [...] lutego 2021 r. znak nie stanowiło postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wydanego w trybie art. 61a k.p.a.
Natomiast jeśli organ administracji uznaje, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu nie ma obowiązku wydawania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu bądź też wszczęcia takiego postępowania, a następnie jego umorzenia. Wystarczającym jest w takiej sytuacji pisemne poinformowanie osoby, która żąda wszczęcia przez organ administracji postępowania z urzędu, że brak jest podstaw do jego wszczęcia. Pismo PINB z dnia [...] lutego 2021 r. nie stanowiło postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wydanego w trybie art. 61a k.p.a., stanowiło jedynie zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi (art. 237 § 3 k.p.a.). Złożenie bowiem wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu stanowi skargę, o której mowa w art. 227 k.p.a., uruchamiającą postępowanie jednoinstancyjne, a w konsekwencji zażalenie na pismo o sposobie jej załatwienia nie przysługuje.
Skoro stosownie do treści art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego postępowania w sprawach określonych w rozdziale 5A wszczynane są wyłącznie z urzędu, to w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. regulujący odmowę wszczęcia postępowania na żądanie (wniosek) strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna została oparta na uzasadnionych podstawach.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w granicach wyznaczonych zarzutami postawionymi w skardze kasacyjnej uznając, że wszystkie zarzuty kasacyjne są trafne.
Podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia, w związku z podniesionymi zarzutami kasacyjnymi, jest określenie w jaki sposób powinien zareagować organ administracji publicznej, w sytuacji gdy uruchomienia postępowania administracyjnego domaga się podmiot, który nie jest legitymowany do żądania jego wszczęcia, ponieważ przepisy prawa materialnego dopuszczają jedynie możliwość wszczęcia postępowania z urzędu.
Oceny tej należało dokonać jednak w powiązaniu z zarzutami kasacyjnymi, czyli m.in. naruszeniem art. 61 § 1, 61a, art. 227 k.p.a., oraz art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego.
Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne może być wszczęte z urzędu lub na wniosek. O tym, z czyjej inicjatywy postępowanie może być uruchomione, rozstrzygają przepisy prawa odnoszące się do określonych kategorii spraw. W sytuacji gdy przepisy szczególne wyraźnie stanowią, w jakich wypadkach wszczyna się postępowanie z urzędu lub na wniosek, organ jest związany tymi przepisami nie tylko co do sposobu wszczęcia postępowania, lecz także innych, określonych w tych przepisach wymagań.
Z kolei art. 61a § 1 k.p.a.. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Te "uzasadnione przyczyny" nie zostały w ustawie skonkretyzowane, lecz jak wskazuje się w literaturze, chodzi o sytuacje, w których z żądaniem wszczęcia postępowania zwraca się wprawdzie podmiot, któremu przysługuje legitymacja strony, jednakże jednocześnie zachodzą takie przyczyny, które uniemożliwiają jego uruchomienie i prowadzenie (zob. E. Szewczyk, M. Szewczyk, Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 2012, z.1, s. 45).
Co istotnie, wzajemna relacja przepisów art. 61 i 61a k.p.a. pozwala na przyjęcie, że przepis art. 61a k.p.a. może mieć zastosowanie w postępowaniach wszczynanych na wniosek. Wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu nie może stanowić tym samy żądania wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61 k.p.a. Rozstrzygnięcie w trybie tego przepisu nie stanowi klasycznego sposobu zakończenia postępowania administracyjnego, ponieważ jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Jest zatem wydawane przed formalnie wszczętym postępowaniem.
Powyższe rozważania na temat możliwości zastosowania art. 61a k.p.a. do postępowań, w których wszczęcie postępowania może nastąpić wyłącznie z urzędu należy odnieść do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej – dotyczącym nieprawidłowej zastosowania art. 53a Prawa budowlanego.
PINB w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. nie wskazał żadnej podstawy prawnej zajętego stanowiska, nie wydał go również w formie postanowienia, mimo to zostało ono przez Sąd I instancji uznane za postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie legalności wykonanych w lokalach mieszkalnych robót budowlanych, w powiązaniu z art. 53a ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Należy mieć na względzie, że przepis art. 53a został dodany do Prawa budowlanego na podstawie art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw i wszedł w życie z dniem 19 września 2020 r. Zgodnie z tym dodanym przepisem postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy – Prawo budowlane wszczyna się z urzędu.
Z uzasadnienia projektu ustawy (druk nr 121, s. 49-50) wynika że "wprowadzenie przepisu art. 53a (a także art. 72a), który przesądza, że postępowania w sprawie naruszeń Prawa budowlanego wszczynane są z urzędu, było konieczne ze względu na pojawiające się w tej kwestii wątpliwości oraz rozbieżności w orzecznictwie (...). Podstawą wszczęcia tych postępowań jest naruszenie przepisów prawa. Dlatego postępowania takie powinny być wszczynane z urzędu (organ ma obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia naruszenia Prawa budowlanego), a nie na wniosek".
Punktem wyjścia rozpoczynającym proces wykładni zmierzającej do odkodowania z przepisów normy prawnej do działań interpretacyjnych powinna być wykładnia językowa (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000r., FPS 14/99, ONSA z 2000r. Nr 3, poz. 92). Język jest podstawowym medium, jakim ustawodawca komunikuje się z adresatami prawa i na każdym poziomie, również ustalania zasad konstytucyjnych, czy kontekstu systemowego interpretowanego przepisu, względy językowe odgrywają rolę. Ewentualne odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia literalna przepisu art. 53a ustawy Prawo budowlane nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy – Prawo budowlane, są inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności. W przypadku powyższego przepisu nie zachodzą przykładowo podane okoliczności a celowość przyjętego rozwiązania, wskazuje uzasadnienie do zmiany legislacyjnej. Sam ustawodawca przyznał, że celem tej regulacji ma być uniknięcie wątpliwości oraz rozbieżności w orzecznictwie. Dlatego też Sąd orzekający w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że postępowanie o jakim mowa w art. 53a Prawa budowlanego może zostać wszczęte wyłącznie z urzędu, stanowiąc tym samym lex specialis w stosunku do ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 k.p.a.
Oznacza to, że organ nadzoru budowlanego nie może prowadzić takiego postępowania na wniosek. Stwierdzenie nieprawidłowości w procesie budowlanym obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia właściwego postępowania jurysdykcyjnego z urzędu. Dopiero w tak wszczętym postępowaniu organ nadzoru ustalał będzie krąg stron. Źródłem informacji o nieprawidłowościach może być natomiast informacja od każdego podmiotu. W takiej sytuacji organ budowlany samodzielnie ma rozstrzygnąć, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania. Wniosek podmiotu, który chociażby powoływał się na własny interes prawny, nie może stanowić prawnie skutecznej podstawy do wszczęcia postępowania. Jeśli organ nadzoru budowlanego uznaje, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu to nie ma obowiązku wydawania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu bądź też wszczęcia takiego postępowania, a następnie jego umorzenia.
O braku podstaw do prowadzenia postępowania organ wówczas informuje podmiot sygnalizujący w piśmie o charakterze informacyjnym, co też w przedmiotowej sprawie organ nadzoru budowlanego uczynił. Organ nie ma podstaw do wydawania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy postępowanie jest wszczynane na "żądanie strony".
Podsumowując, w sytuacji gdy wszczęcia postępowania określonego w rozdziale 5b Prawa budowlanego domaga się podmiot, który chociażby legitymował się interesem prawnym, to udzielenie ochrony prawnej jednostce może nastąpić w trybie skargowo-wnioskowym uregulowanym w art. 229 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane. W tym trybie możliwe jest wniesienie skargi na brak działania powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego jako organu wyższego stopnia. Poza trybem skargowo-wnioskowym ochrona interesu prawnego podmiotu może być realizowana także przez działania prokuratora, któremu zgodnie z art. 182 k.p.a. służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Jak przyjmuje się w literaturze zwrócenie się przez prokuratora o wszczęcie postępowania nakłada obowiązek podjęcia czynności procesowych skierowanych na wszczęcie postępowania z urzędu (zob. G. Łaszczyca w: C. Martysz, A. Matan, G. Łaszczyca, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom, Kraków 2005, a także Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. Z. Kmieciaka, W. Chróścielewskiego, 2019).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że pismo PINB z dnia [...] lutego 2021 roku informujące, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, nie jest postanowieniem od którego przysługiwało zażalenie, jak to błędnie przyjął Sąd I instancji, lecz pismem o sposobie załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 237 § 3 k.p.a. Tym samym WINB trafnie przyjął, że od takiego pisma zażalenie nie przysługiwało.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na zasadzie art. 188 p.p.s.a. uchylił wyrok w całości i w oparciu o art. 151 tej ustawy oddalił skargę.
O kosztach postępowania, w pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2018 r., poz. 265). Kwota ta obejmuje zwrot wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (360 zł).