Uzasadnienie
1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 18 września 2019 r. sygn. II SA/Rz 567/19, uwzględnił skargi E. G., Z. P. i T. T. (dalej skarżące) i uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2018 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowań zakończonych 13 ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz dwoma decyzjami o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Jak stwierdził Sąd I instancji, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 148 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: Kpa) w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem nie nastąpiło ustalone przez Kolegium naruszenie przez skarżące terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowań administracyjnych zakończonych w sposób ostateczny. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia złożonego zażalenia koniecznym będzie uwzględnienie dwóch kluczowych okoliczności.
Po pierwsze, należy ocenić zgodną wypowiedź stron postępowania wyrażoną w ich wspólnym piśmie z [...] grudnia 2018 r. (odpowiedź na wezwanie Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2018 r. o podanie daty uzyskania wiedzy o decyzjach Prezydenta Miasta [...]), z której to jednoznacznie wynika, że wnioskujące o kwestionowanych decyzjach administracyjnych dowiedziały się w drugim tygodniu listopada 2018 r. w momencie odebrania pisma Urzędu Miasta [...] z [...] listopada 2018 r. z dołączoną tabelą zawierającą wykaz wydanych pozwoleń na budowę i warunków zabudowy przez Prezydenta Miasta [...] Strony wyraźnie oświadczyły w nim, że wcześniej nie posiadały wiedzy o tych decyzjach, a zwracając się do organu z wnioskiem o wznowienie postępowań administracyjnych obejmujących działki obciążone na ich rzecz służebnością, liczyły się z możliwością uzyskania odpowiedzi, że żadne decyzje obejmujące te działki nie były wcześniej wydane.
Strony poinformowały organ I instancji, że mimo wcześniejszych wizyt w Urzędzie Miasta [...] i próśb o udzielenie informacji dotyczących wydanych decyzji administracyjnych konsekwentnie odmawiano im dostępu do stosownych informacji. Dopiero w odpowiedzi na ich pismo z [...] października 2018 r. udostępniono im wykaz wydanych decyzji z informacją o możliwości wglądu do akt wybranych spraw. Strony poinformowały, że dopiero udostępnienie wymienionego wykazu stanowiło okoliczność pozwalającą na złożenie żądania wznowienia postępowań. Z treści tego pisma wynika wyraźnie, że strony wiedzę o kwestionowanych decyzjach powzięły dopiero [...] listopada 2018 r., aby następnie [...] listopada 2018 r. złożyć podanie, w którym w punkcie ad. 1 zawnioskowały o wznowienie postępowań w sprawach ustalenia warunków zabudowy w odniesieniu do konkretnych znaków zakończonych spraw administracyjnych. W tym oświadczeniu stron można doszukać się najbardziej precyzyjnych informacji o dniu dowiedzenia się o ostatecznych decyzjach Prezydenta Miasta [...].
Po drugie, Kolegium powinno ocenić czy podanie stron skarżących z [...] września 2018 r., można było w ogóle zakwalifikować jako zawierające wniosek o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i o lokalizacji inwestycji celu publicznego, skoro podanie to nie zawierało informacji o jakie konkretnie decyzje chodzi stronom. Zdaniem Sądu, ta kwestia wobec ilości podważanych w trybie nadzwyczajnym decyzji wydaje się kluczowa. Wskazanie przez strony konkretnych numerów decyzji administracyjnych miało miejsce dopiero w treści podania z [...] listopada 2018 r., które poprzedziło uzyskanie przez strony w trybie dostępu do informacji publicznej wiedzy o decyzjach o warunkach zabudowy i decyzjach o określeniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz nazwach tych inwestycji, datach wydania i inwestorze planowanych przedsięwzięć.
2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa) w zw. z art. 148 § 2 Kpa i art. 8 § 2 Kpa przez nieuzasadnione przyjęcie, iż organy wydające w sprawie postanowienie zobligowane są do ustalenia nie samego faktu złożenia w terminie wniosku o wznowienia postępowania, ale również woli strony w zakresie wznowienia postępowania w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o wydaniu w sprawie decyzji.
Wskazując na powyższe, w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
- 3. W odpowiedziach na skargę kasacyjną Z. P., T. T. i E. G. wniosły o jej oddalenie.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
- 4.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.
- 4.3. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia czy w sprawie bezspornie ustalono okoliczności będące podstawą do zweryfikowania faktu, czy podanie o wznowienie zostało wniesione w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym skarżące dowiedziały się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania tj. terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 Kpa.
- 4.4. Wskazać należy, że ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o jej istnieniu i zawartym w niej rozstrzygnięciu (tak: wyrok NSA z dnia 3 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 769/97). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Przepis art. 148 § 2 Kpa nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja (vide wyroki NSA: z 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 931/07; z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1025/11; z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1927/11).
- 4.5. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że przyjęte za podstawę ustalenia terminu do wniesienia podania o wznowienie okoliczności nie są wystarczające do uznania, że podanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, że strony wiedzę o kwestionowanych decyzjach powzięły dopiero [...] listopada 2018 r., aby następnie [...] listopada 2018 r. złożyć podanie, w którym w punkcie ad. 1 zawnioskowały o wznowienie postępowań w sprawach ustalenia warunków zabudowy w odniesieniu do konkretnych znaków zakończonych spraw administracyjnych. Wcześniej wnioskodawczynie nie miały w ogóle wiedzy czy i ile decyzji lokalizacyjnych zostało wydanych i ich działania były oparte wyłącznie na przypuszczeniach, które nie w żadnym razie nie mogą być utożsamiane z dowiedzeniem się o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 Kpa. Słusznie również Sąd I instancji wskazuje, że Kolegium powinno ocenić czy podanie stron skarżących z [...] września 2018 r., można było w ogóle zakwalifikować, jako zawierające wnioski o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i o lokalizacji inwestycji celu publicznego, skoro podanie to nie zawierało informacji, o jakie konkretne decyzje chodzi stronom. W związku z tym wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, brak jest podstaw do uznania, że skarżące dowiedziały się o wydaniu kwestionowanej decyzji najpóźniej [...] lipca 2017 r., a wniosek o wznowienie postępowań złożony został [...] września 2018 r. Wiedzy takiej nie można było bowiem wyprowadzić z tego, iż skarżące wskazały, że "P. K. przy udziale Przedsiębiorstwa B. Sp. z o.o. od czerwca 2017 r. uniemożliwia nam w sposób całkowity dostępu do naszych działek (...)".
- 4.6. W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 148 § 2 Kpa i art. 8 § 2 Kpa, ponieważ wniosek o wznowienie postępowania nie został złożony z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji Kolegium, iż błędny jest wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd, że organy zobligowane są do ustalenia nie tylko samego faktu złożenia wniosku o wznowienie postępowania w terminie, ale również woli strony w zakresie wznowienia postępowania. Podkreślić należy, że stwierdzenie to zostało przez Sąd sformułowane w kontekście posiadanych przez stronę uprawnień procesowych zagwarantowanych w Kpa i odnosiło się w istocie do podejmowanych przez organy czynności procesowych mających na celu prawidłową interpretację treści wniosku, zgodnej z rzeczywistym żądaniem i wolą strony, która go składa. Takie działanie wpisuje się zaś niewątpliwie w ogólną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 Kpa. Brak jest zatem uzasadnionych podstaw aby kwestionować stanowisko Sądu w tej materii.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku. Sąd oddalił wnioski skarżących o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ nie poniosły one kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, a odpowiedzi na skargi kasacyjne sporządziły one osobiście.
Jednocześnie na podstawie art. 156 § 3 Ppsa dokonano sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w rubrum zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w zakresie wskazanym w punkcie 1 wyroku. Nie budzi bowiem najmniejszych wątpliwości, że przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji były tożsame treściowo skargi wniesione przez E. G., Z. P. i T. T.