Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SAB/Wa 403/19, odrzucił skargę R. N. S. B. (dalej: skarżący) na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przed wniesieniem skargi pełnomocnik skarżącego wystąpił do organu z ponagleniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. na niezałatwienie sprawy w terminie, zamiast z zażaleniem do organu wyższego stopnia. W ocenie Sądu pierwszej instancji złożone pismo nie może zostać zakwalifikowane jako zażalenie z uwagi na wyraźne oznaczenie jako "ponaglenie" oraz powołane przepisy art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. (punkt 1 do § 1 art. 37 K.p.a. został dodany na mocy ustawy nowelizującej K.p.a. i obowiązuje od dnia 1 czerwca 2017 r.). Jak wskazał Sąd Wojewódzki do postępowania wszczętego przed 1 czerwca 2017 r. zastosowanie znajduje art. 37 § 1 K.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, który przewiduje tylko wniesienie zażalenia do organu wyższego stopnia. Skoro skarżący nie wystąpił przed wniesieniem skargi z zażaleniem do organu wyższego stopnia, to tym samym nie wyczerpał środków zaskarżenia, które służyły mu w postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd meriti odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) – dalej: P.p.s.a., odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący, postulując jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżanemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy brak było podstaw do stwierdzenia jej niedopuszczalności.
Jak wskazano w jej uzasadnieniu Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie z dnia [...] kwietnia 2018 r. za zażalenie i rozpoznał je postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Tym samym nie sposób uznać, tak jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do tego Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jeżeli skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego mu środka zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powyższej ustawy.
Z powołanych regulacji wynika zatem, że wyczerpanie stosownych środków zaskarżenia jest podstawową przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W przypadku bezczynności organu, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje przez wniesienie środek przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); względnie jeżeli 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z treści zaś art. 37 § 3 wynika, że ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; względnie 2) do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Powyższe brzmienie art. 37 § 1 K.p.a. obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). W art. 16 ustawy zmieniającej ustawodawca postanowił jednakże, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, który wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2017 r. Oznacza to, że w prowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym znaleźć winny zastosowanie przepisy K.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 37 § 1 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Zatem, przed wniesieniem rozpoznawanej skargi, skarżący zobowiązany był wnieść zażalenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, tj. do organu wyższego stopnia nad Wojewodą [...] na niezałatwienie sprawy w terminie. Z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że wniesienie skargi do Sądu Wojewódzkiego profesjonalny pełnomocnik skarżącego poprzedził złożeniem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem Wojewody [...], pisma z dnia [...] kwietnia 2018 r. zatytułowanego "Ponaglenie". Z kolei z treści postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r. wynika, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ww. pismo za zażalenie i po jego merytorycznym rozpoznaniu orzekł, iż jest ono nieuzasadnione.
Należy zatem uznać, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, iż skarżący w niniejszej sprawie wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia przed wniesieniem skargi. Pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. zostało bowiem wniesiono do organu wyższego stopnia i potraktowane przez ten organ jako zażalenie, a więc spełniona została dyspozycja art. 37 § 1 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r., który na niezałatwienie sprawy w terminie przewidywał zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się do wniosku skarżącego kasacyjnie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23).