Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenia się.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 52 Konstytucji RP przyznaje osobie, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, prawo do osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu, skarżący nie wykazał, że posiada polskie pochodzenie w sposób przewidziany w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Przedłożone dokumenty z rejestru ukraińskiego zostały wydane w 2012 i 2013 r., w związku z czym nie mogą stanowić w świetle art. 6 ustawy o repatriacji dowodu, że skarżący ma polskie pochodzenie.
Skarżący nie wykazał, że co najmniej jedno z jego rodziców lub dziadków lub co najmniej dwoje pradziadków posiadało narodowość polską, ponieważ nie przedłożył żadnego dokumentu o charakterze źródłowym. W konsekwencji nie było możliwe zweryfikowanie czy aktualne dokumenty, stanowiące wyciągi z rejestru ukraińskiego, odzwierciedlają w pełni treść zapisów o narodowości w aktach stanu cywilnego wydanych w datach zbliżonych do zdarzeń, które dokumentują.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, ze w oparciu o zgromadzonym w sprawie materiał dowodowy nie było możliwe stwierdzenie, że skarżący posiada polskie pochodzenie. Ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalana jest polska narodowość, jest ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2004 r., Nr 53, poz. 532 ze zm.). Za osobę pochodzenia polskiego uznaje się osobę deklarującą narodowość polską, której co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków jest polskiej narodowości i która wykaże swój związek z polskością (art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji).
Skarżący nie udokumentował jednoznacznie polskiego pochodzenia przodków, gdyż nie przedstawił dokumentów źródłowych, w wystarczający sposób wskazujących na polską narodowość lub obywatelstwo jego przodków. Jedynym historycznym dokumentem był akt małżeństwa rodziców, wydany w dniu [...] stycznia 1958 r. Dokument ten nie stwierdza jednak narodowości osób w nim wymienionych. Natomiast akt urodzenia skarżącego wskazuje, że jego rodzice byli narodowości ukraińskiej. Pozostałe dołączone dokumenty w postaci wyciągów z właściwego ukraińskiego rejestru publicznego są dokumentami współczesnymi, pochodzącymi z 2012 i 2013 r.
W skardze kasacyjnej od wyroku skarżący zarzucił naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji oraz art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a. Skarżący na potwierdzenie posiadania polskiej narodowości babki oraz dziadka ze strony matki przedstawił "Wypis z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego o Rejestracji Urodzenia" wydany w dniu [...] kwietnia 2012 r. oraz "wyciąg z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego poświadczający zgon obywatela" z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wypisy z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego we wcześniej rozpatrywanych sprawach cudzoziemców były uznawane przez organ administracji za dowody potwierdzające posiadanie narodowości polskiej ich przodków. Organ administracji rozpatrując sprawy tego samego rodzaju i mając taki sam stan faktyczny powinien tak samo traktować strony postępowania.
Procedura udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP musi podlegać ocenie pod kątem zachowania zasady równości. W uzasadnieniu decyzji oraz w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie w ogóle nie podjęto się wyjaśnienia dlaczego wcześniej takie Wypisy z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego były uznawane jako dowody, a w tej sprawie nie są. Ustawa o repatriacji nie wymaga aby dokumenty, które zaświadczają o posiadaniu narodowości polskiej były dokumentami pochodzącymi z okresu zbliżonego okresem do czasu zaistnienia zdarzenia będącego podstawą ich wystawienia. Katalog dokumentów wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji jest przykładowy, a z przepisu nie wynika jaką datę wydania powinien mieć taki dokument, aby być uznanym za dowód posiadania przez przodków wnioskodawcy narodowości polskiej.
Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, ponieważ została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów, skarżący uzasadnia przede wszystkim tym, że Sąd pierwszej instancji z góry przyjął wadliwe założenie, że przedstawione w toku postępowania dokumenty, poza aktem małżeństwa rodziców wydanym [...] stycznia 1958 r., nie są dokumentami źródłowymi, ponieważ są to dokumenty współczesne pochodzące z 2012 i 2013 r. w postaci wyciągów z właściwego ukraińskiego rejestru publicznego, skutkiem czego dokumenty te nie zostały poddane szczegółowej ocenie, pomimo że w sprawach innych osób dokumenty tego rodzaju były podstawą ustaleń. Zarzut ten jest trafny.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji, odwołując się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanych w innych sprawach, przyjął stanowisko, że "wystawione aktualnie przez władze Ukrainy dokumenty nie są źródłem wiedzy historycznej", a przedstawione przez skarżącego wyciągi z właściwego ukraińskiego rejestru publicznego, pochodzące z 2012 r. i 2013 r. nie są dokumentami źródłowymi. Stanowisko to jest wadliwe.
Z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, który ma zastosowanie w tej sprawie w zakresie dotyczącym potwierdzania polskiego pochodzenia, jednoznacznie wynika, że dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być także inne dokumenty, niż wymienione w art. 6 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten nie wprowadza ograniczeń, które pozwalałyby na przyjęcie z góry założenia, że nie mogą to być dokumenty wydane współcześnie, w tym dokumenty wydane przez organy państwowe Ukrainy, ale także przepis ten nie zawiera ograniczenia, że "inne dokumenty", o których mowa w tym przepisie mają być wydane w czasie zbliżonym do czasu zdarzenia, które dokumentują. Takich ograniczeń nie można uzasadniać także tym, że w art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji wskazano przykładowo określone dokumenty, które mogą potwierdzać polskie pochodzenie.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że odpisy i wyciągi z aktów stanu cywilnego wydawane współcześnie odnoszą się do aktów stanu cywilnego, które dokumentują zdarzenia z zakresu stanu cywilnego osób. Oznacza to, że odpisy i wyciągi wydane na podstawie akt stanu cywilnego, w tym także wyciągi, odpisy i wypisy z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Ukrainy, powinny być poddane wnikliwej ocenie w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowym, co do tego, czy na ich podstawie można ustalić polskie pochodzenie osoby, która ubiega się o pozwolenie na osiedlenie się, przy uwzględnieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji.
Rozpoznając skargę, Sąd pierwszej instancji nie dokonał szczegółowej analizy dokumentów, a w szczególności wyciągów dotyczących aktu urodzenia matki skarżącego L. T., aktu zgonu babki skarżącego M. T., aktu małżeństwa skarżącego, w celu dokonania oceny, czy organy administracji prawidłowo rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy i dokonały na jego podstawie prawidłowych ustaleń. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji ograniczył się do ogólnej oceny, że przedstawione przez skarżącego dokumenty nie są dokumentami źródłowymi, a wobec tego skarżący nie udokumentował jednoznacznie polskiego pochodzenia przodków. Takie rozpoznanie sprawy jest wadliwe, jak również wadliwe jest uzasadnienie wyroku, ponieważ nie odniesiono się do zasadniczych kwestii dotyczących zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie zarówno art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji, jak i art. 141 § 4 P.p.s.a.
Natomiast to, że w innej sprawie administracyjnej, organy dokonały określonej oceny dowodów, nie może uzasadniać zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd pierwszej instancji dokona szczegółowej analizy dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego i oceni, czy organy administracji prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy i dokonały prawidłowo ustaleń co do tego, że dokumenty te nie potwierdzają polskiego pochodzenia skarżącego.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.