Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt II SA/Po 411/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone przez Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w P. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzające postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] wydane w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, zasądził zwrot kosztów postępowania oraz orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Stowarzyszenie "[...]" wniosło w oparciu o przepis art. 31 § 1 kpa wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony w toczącym się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. postępowaniu z wniosku Spółki [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu domów jednorodzinnych przewidzianej do realizacji na terenie nieruchomości położonej w P. w rejonie ulic [...]-[...]-[...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] odmówiło dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom ani samej organizacji społecznej ani tym bardziej jej członkom, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej. Warunkiem dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu jest nie tylko zapis w statucie o działaniu na rzecz interesu społecznego, lecz rzeczywiste dążenie do realizacji tego celu. Tymczasem w sprawie będącej przedmiotem wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, osoby zamieszkujące przy ul. [...] i [...] nie mają przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji, będąc zaś zrzeszone w Stowarzyszeniu wykorzystują ten fakt dla zabezpieczenia własnych interesów.
Stowarzyszenie w dniu [...] złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...]. W uzasadnieniu stwierdziło, że inicjatywa stron postępowania w sprawie o wydanie warunków zabudowy zmierza do właściwego zagospodarowania zaniedbanego przyrodniczo i zdegradowanego urbanistycznie terenu, tymczasem Stowarzyszenie dąży do zachowania istniejącego stanu. Kolegium nie stwierdziło istnienia interesu społecznego, przemawiającego za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.
Skargę na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie "[...]" zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając wniesioną skargę stwierdził, że ze statutu Stowarzyszenia nie wynika, aby dążyło ono do "niedopuszczenia do jakiejkolwiek zabudowy", czyli zachowania stanu istniejącego, celem statutowym jest dbałość o zachowanie przyrodniczych, architektonicznych i historycznych walorów osiedla (§ 1 Statutu). Stowarzyszenie wskazywało, że występuje w interesie społecznym, wyrażony zatem pogląd, że udział w postępowaniu służyć ma partykularnym interesom członków Stowarzyszenia nie znajduje uzasadnienia, interes społeczny może bowiem polegać na czuwaniu nad ochroną praw pewnej grupy ludności.
W skardze kasacyjnej Spółki z o.o. [...] od tego wyroku wniesiono o uchylenie wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez jego błędne zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że przepis art. 31 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia trzech warunków – udział organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony ma dotyczyć sprawy nie samej organizacji ale praw i obowiązków innej osoby,musi być uzasadniony statutowymi celami tej organizacji i musi za tym udziałem przemawiać interes społeczny, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. M.in. przedmiotowe postępowanie o ustalenie warunków zabudowy obejmuje teren który nie należy do obszaru S., a zakres działania Stowarzyszenia jest statutowo ograniczony do tego obszaru. Tym samym Sąd I instancji uznając, w stanie faktycznym tej sprawy, że organ odwoławczy orzekając o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.c co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszył powołany przepis.
W złożonej przez Stowarzyszenie "[...]" odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 204 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Zasadnie wskazano w skardze kasacyjnej na przepis art. 31 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Powołany przepis statuuje warunki udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby – udział ten ma być uzasadniony celami statutowymi tej organizacji i ma przemawiać za nim interes społeczny. Wymogi te muszą być spełnione łącznie. Rozważając wniosek organizacji społecznej organ administracji muszą rozważać zarówno to, czy udział w postępowaniu znajduje uzasadnienie w postanowieniach statutu organizacji i czy za tym udziałem, nawet gdy mieści się on w ramach działalności statutowej, przemawia interes społeczny. Naruszenie przepisów postępowania skutkujące uchyleniem zaskarżonego aktu przez sąd musi wiązać się z ustaleniem, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, takich rozważań w kontekście materiału sprawy jednak nie ma w uzasadnieniu wyroku. Rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby musi być połączone z rozważeniem czy za tym udziałem przemawia interes społeczny, wniosek o dopuszczenie do tego udziału musi zatem zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające. Wskazane przez Sąd naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., związane z nierozważeniem wszystkich okoliczności sprawy musi być powiązane z wykazaniem, że miało to wpływ i to wpływ istotny na wynik sprawy. Nie są zasadne argumenty uzasadnienia skargi kasacyjnej negujące rolę organizacji społecznych w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, brak podstaw prawnych by taki udział wykluczać. Oceniając ten interes należy mieć m.in. na względzie i to, że w przypadku istnienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodność inwestycji z planem ocenia się dopiero na etapie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę a wydanie decyzji o warunkach zabudowy następuje przy uwzględnieniu zasad "sąsiedztwa" i określeniu obszaru poddanego analizie. Należy zatem rozważyć także miejsce planowanej inwestycji i obszar objęty ochroną przez Stowarzyszenie oraz zakres tej ochrony.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.