Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., IV SA/Wa 464/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu zgonu, w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] października 2013 roku nr [...]; w pkt II. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; w pkt III. zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy (dalej Kierownik USC), po otrzymaniu od A. G. (obecnie M.) informacji o zgonie H. G. w dniu [...] maja 1985 r., sporządził jego akt zgonu. W akcie tym podano, że H. G., syn P. G. i K. urodzony [...] grudnia 1935 r. zmarł w dniu [...] maja 1985 r. w Warszawie, jako rozwiedziony.
A. M., w dniu 15 grudnia 2012 r., zwróciła się do Kierownika USC z wnioskiem o sprostowanie i uzupełnienie aktu zgonu H. G. w zakresie informacji dotyczących stanu cywilnego zmarłego, daty śmierci oraz danych dotyczących małżonka osoby zmarłej. Wnioskodawczyni domagała się:
- 1) wpisania w rubryce III.1 aktu zgonu (data zgonu): [...] maja 1985 r. (zamiast [...] maja 1985 r.);
- 2) wpisania stanu cywilnego zmarłego: "żonaty" w miejsce "rozwiedziony";
- 3) wpisania danych dotyczących małżonka osoby zmarłej: "A. G., nazwisko rodowe K.".
A. G. podała we wniosku, że w dniu [...] maja 1985 r., a więc w dniu, w którym wg organu zmarł H. G., została zaalarmowana przez sąsiadów (skarżąca nie mieszkała z b. mężem), że H. G. nie był widziany od 11 maja 1985 r. kiedy spożywał alkohol z mężem K. Z. Wyjaśniła, że w dniu [...] maja 1985 r. w obecności prokuratora oraz lekarza medycyny sądowej zostało otwarte mieszkanie H. G., w którym ujawniono jego zwłoki. W mieszkaniu panował ogromny fetor, a stopień rozkładu ciała wskazywał, że H. G. zmarł znacznie wcześniej, niż określono to w akcie zgonu.
Wnioskodawczyni podniosła ponadto, że z treści karty zgonu sporządzonej przez Akademię Medyczną Katedrę i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie w dniu 21 maja 1985 r., będącej podstawą sporządzenia aktu zgonu, nie wynika iż H. G. zmarł w dniu [...] maja 1985 r., lecz że wówczas znaleziono jego zwłoki. Zdaniem strony w opisanych okolicznościach faktycznych jest uzasadnione przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność stwierdzenia daty zgonu H. G. A. M. wyjaśniła również, że Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy Wydział XIV, wyrokiem z dnia [...] kwietnia 1985 r., sygn. akt [...] orzekł rozwód skarżącej i H. G., a orzeczenie to uprawomocniło się w dniu [...] maja 1985 r. W tej sytuacji sprostowanie aktu zgonu H. G. w części dotyczącej daty jego zgonu ma istotne znaczenie dla stwierdzenia, czy małżeństwo zostało skutecznie rozwiązane, czy też H. G. zmarł w czasie trwania związku małżeńskiego.
Kierownik USC, decyzją z dnia [...] marca 2013 r.: 1) sprostował akt zgonu H. G. w ten sposób, że: w rubryce data zgonu zamiast [...] maja 1985 r. wpisał "nieustalona", w rubryce miejsce zgonu zamiast "Warszawa Mokotów" wpisał "nieustalone", w rubryce data znalezienia zwłok wpisał "[...] maja 1985 r.", w rubryce miejsce znalezienia zwłok wpisał "Warszawa", 2) odmówił sprostowania aktu zgonu przez wpisanie stanu cywilnego zmarłego jako "żonaty", 3) odmówił uzupełnienia aktu zgonu o dane dotyczące małżonka zmarłego.
Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez skarżącą od decyzji organu I instancji: utrzymał w mocy tę decyzję w części dotyczącej daty i miejsca znalezienia zwłok, w pozostałym zaś zakresie uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego, Kierownik USC nie wyjaśnił wyczerpująco wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego służącego ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej K.p.a.). Decyzja ta, jak wynika z akt sprawy nie była przedmiotem zaskarżenia.
Organ I instancji, rozpoznając sprawę ponownie, decyzją z dnia [...] października 2013 r.:
- 1) odmówił uzupełnienia aktu zgonu H. G. przez wpisanie daty i miejsca zgonu "[...] maja 1985 r., Warszawa",
- 2) odmówił sprostowania aktu zgonu przez wpisanie stanu cywilnego zmarłego "żonaty" (zamiast "rozwiedziony"),
- 3) odmówił uzupełnienia aktu zgonu o dane dotyczące małżonka osoby zmarłej.
Kierownik USC stwierdził, że podjęte czynności dowodowe nie doprowadziły do precyzyjnego ustalenia daty zgonu H. G., w konsekwencji brak jest podstaw do sprostowania i uzupełnienia aktu zgonu w sposób określony we wniosku skarżącej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. M. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] października 2013 r. Wojewoda uznał, że Kierownik USC należycie przeprowadził postępowanie administracyjnie i na tej podstawie prawidłowo przyjął, że nie ma podstaw do uzupełnienia aktu zgonu H. G. o dokładną datę i miejsce jego zgonu. W ocenie organu rozbieżności w zeznaniach stron i świadków co do daty śmierci H. G., nieokreślenie przez biegłego lekarza anatomopatologa medycyny sądowej precyzyjnej daty jego zgonu przy równoczesnym braku innych dowodów, które mogłyby te rozbieżności i braki wyeliminować powodują, że nie jest możliwe obecnie uzupełnienie aktu zgonu o jego datę wskazaną przez skarżącą. Organ odwoławczy podkreślił, że skoro zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dowody nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie daty zgonu H. G., organ nie może wpisać do aktu zgonu daty, która wydaje się najbardziej prawdopodobna.
A. M. wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i "orzeczenia co do istoty sprawy", ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 30, 31, 32 i 36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1264 ze zm., dalej uPasc). Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego ustalenie okoliczności faktycznych i w konsekwencji nie wywiązanie się z obowiązku ustalenia daty zgonu H. G. A. M. eksponowała obowiązek organu stanu cywilnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia dokładnej daty zgonu, wspierając swą argumentację przywoływanymi tezami orzeczeń sądów administracyjnych.
Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W odpowiedzi na skargę zrekapitulowano obszernie przebieg postępowania administracyjnego, podkreślając dążenie organu stanu cywilnego do ustalenia daty zgonu H. G., wskazując, że okazało się to w realiach sprawy niemożliwe. Podkreślono ponadto, że w aktach stanu cywilnego ujawniono wyrok rozwodowy H.G. i skarżącej, mający konstytutywny charakter, który uprawomocnił się w dniu 14 maja 1985 r. Niesporne ponadto jest, że skarżąca później zawarła nowy związek małżeński z S. M., zatem zmiana stanu cywilnego H. G. w akcie zgonu z "rozwiedziony" na "żonaty" stałaby w sprzeczności z danymi ujawnionymi w innych aktach stanu cywilnego.
W motywach wyroku uwzględniającego skargę WSA w Warszawie stwierdził, że ustalenie daty i godziny zgonu jest niezbędnym elementem treści aktu zgonu i nie może być zastąpione ustaleniem dotyczącym daty znalezienia zwłok. Przywołano treść art. 67 ust. 1 uPasc i w tym kontekście sąd a quo prezentuje pogląd, że nie istnieją przesłanki aby interpretować przepis art. 67 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy w ten sposób, że organ rejestrujący zdarzenie zgonu ma wybór pomiędzy zamieszczeniem danych odnoszących się do zgonu i danych dotyczących znalezienia zwłok. Jeżeli zatem w karcie zgonu nie jest ustalona jego data, organ rejestrujący nie jest uprawniony aby w momencie sporządzania aktu dokonywać ustalenia co do daty zgonu. Czynieniu własnych ustaleń przez organ rejestrujący służy postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy K.p.a. i art. 22 uPasc.
W ocenie sądu I instancji skarżąca słusznie podnosi, że ustalenie daty zgonu H. G. jest niezbędne dla sporządzenia aktu zgonu, organy obu instancji nie przeprowadziły jednakże koniecznych ustaleń w tym zakresie. Dlatego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika USC są wadliwe i wymagają usunięcia z obrotu prawnego.
Dalej sąd wojewódzki podniósł, że świadkowie nie potwierdzają raczej, iż śmierć H. G. nastąpiła [...] maja 1985 r., a więc w dacie wskazanej we wniosku skarżącej. Treść zgromadzonego materiału dowodowego pozwala – w ocenie sądu wojewódzkiego – określić co najmniej przybliżony czas, w którym zmarł H. G. i na tej podstawie ustalić "najbardziej prawdopodobną datę jego zgonu". Jeżeli organy uznają ten materiał dowodowy za niewystarczający dla ustalenia daty śmierci, powinny rozważyć możliwość przeprowadzenia innych jeszcze dowodów uzupełniających. Wskazano dalej w wyroku, że organy rejestracyjne mogą żądać dowodów potwierdzających prawdziwość danych zgłaszanych do wpisu do ksiąg stanu cywilnego, za nieprzekonywujące uznano stanowisko organów, że nie były one w stanie zweryfikować daty zgonu H. G. na podstawie posiadanych dowodów.
Sąd I instancji nie podzielił również stanowiska Wojewody, że w tej sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania sądowego w celu unieważnienia spornego aktu zgonu w związku z wadami powstałymi przy jego sporządzaniu. Sąd wojewódzki zauważył, że organ sprostował akt zgonu w sposób odmienny, niż wskazany we wniosku przez skarżącą. Wprawdzie właściwym do sprostowania aktu zgonu jest sąd powszechny, ale wobec tego, iż sąd ten uznał się za niewłaściwy, obowiązek w tym zakresie przeszedł na organy administracyjne stosownie do treści art. 66 § 4 K.p.a. Opowiedziano się również za tym, aby prowadzić odrębne postępowania – jedno z wniosku skarżącej odnośnie sprostowania treści aktu zgonu, drugie – wszczęte z urzędu – w przedmiocie sprostowania tego aktu, takiego, jak to uczynił Kierownik USC w sposób zgodny z kartą zgonu.
Mając na uwadze powyższe WSA w Warszawie stwierdził, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa procesowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego były uzasadnione.
Skargą kasacyjną – reprezentowany przez pełnomocnika – Wojewoda Mazowiecki zaskarżył w całości wyrok w sprawie IV SA/Wa 464/14 i zarzucił mu naruszenie:
- 1) prawa materialnego, tj.:
art. 36 w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 2 uPasc polegające na błędnej wykładni przepisu poprzez uznanie, że możliwym jest uzupełnienie aktu zgonu poprzez wpisanie najbardziej prawdopodobnej daty zgonu;
art. 28 uPasc w zw. z art. 66 § 4 K.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Kierownik USC może dokonać sprostowania w akcie zgonu również błędu nie będącego oczywistym błędem pisarskim;
- 2) prawa procesowego, tj.:
art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie sporządzania skargi tekst jednol. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.);
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z zw. z art.
7. 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez uznanie, że organ w sposób nie wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i na tej podstawie nie było możliwe odmówienie uzupełnienia aktu zgonu H. G., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewoda Mazowiecki wniósł o uchylenie ww. wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu art. 67 ust. 1 pkt 2 uPasc umożliwia jedynie wpisanie dokładnej daty i godziny zgonu, ustawodawca nie przewidział możliwości ustalania przez organy stanu cywilnego najbardziej prawdopodobnej daty zgonu. Sąd wojewódzki naruszając przepis art. 141 § 4 Ppsa nie wskazał jakie to jeszcze dowody uzupełniające można w sprawie przeprowadzić, w ocenie organu wszelkie dostępne dowody już przeprowadzono. Sąd wojewódzki nie odniósł się do rozbieżnych zeznań świadków odnośnie daty zgonu H. G., ani do treści opinii biegłego lekarza anatomopatologa, z której wynika, że nie istnieje możliwość precyzyjnego ustalenia daty zgonu w przedmiotowej sprawie. Brak także wskazówek sąd a quo, odnośnie możliwości sprostowania aktu zgonu w części dotyczącej określenia stanu cywilnego zmarłego oraz wskazania danych współmałżonka.
Organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy, dowody te poddano analizie dochodząc do wniosku, że nie jest możliwym ustalenie daty zgonu H. G., który zmarł prawdopodobnie pomiędzy [...] a [...] maja 1985 r. Słuszna wobec tego jest decyzja odmawiająca uzupełnienia aktu zgonu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono dalej, że WSA w Warszawie błędnie ustalił stan faktyczny poprzez uznanie, iż w sprawie "nie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy pozwalający organowi wydać decyzje o wymeldowaniu skarżącego" (s. 4 skargi kasacyjnej). Stanowiska swojego WSA nie odniósł do okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organy administracji. Organ polemizuje ponadto z tym poglądem sądu wojewódzkiego, że w przedmiotowej sprawie organ rejestracyjny był uprawniony do sprostowania aktu stanu cywilnego, pomimo że nie miano do czynienia z błędem pisarskim.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. a 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej Ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych stosownie do przepisów cyt. ustawy. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 Ppsa). Rozpatrując skargę w tym zakresie i nie dostrzegając przesłanek nieważności postępowania sądowego należy stwierdzić, że zarzuty w niej zawarte mają usprawiedliwione podstawy, choć sama skarga kasacyjna została w części sporządzona nieprawidłowo. W szczególności sprawa nie dotyczyła decyzji o "wymeldowaniu skarżącego", jak to na s. 4 skargi kasacyjnej wywiedziono.
Za uzasadniony przyjdzie uznać zarzuty naruszenia przepisu art. 141 § 1 pkt 4 Ppsa oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., przy czym zarzuty te należy rozpoznać łącznie, albowiem pozostają ze sobą w związku. WSA w Warszawie uznał, że w sprawie doszło do naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, albowiem organy orzekające w sprawie uzupełnienia aktu zgonu nie przeprowadziły koniecznych ustaleń w zakresie daty zgonu H. G., powinny rozważyć w tym kierunku podjęcie dowodów uzupełniających, nadto dopuściły się naruszeń przepisów K.p.a., a to art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., skoro w sposób nie wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Stanowisko WSA w Warszawie w tym zakresie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest prawidłowe.
Jak zasadnie wskazuje skarżący kasacyjnie Wojewoda Mazowiecki, Kierownik USC przeprowadził w rzeczywistości wyczerpujące postępowanie dowodowe, warto tu zauważyć, że pierwotna decyzja organu I instancji zostało uchylona, sprawa została przekazana temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W sprawie, pomimo że od śmierci H. G. upłynął znaczny okres czasu (w dacie orzekania przez organ I instancji to ponad 28 lat) prowadzono skrupulatnie postępowanie wyjaśniające, zgodnie z zasadą ogólną przewidzianą w art. 7 K.p.a. Przesłuchano świadków, którzy rozbieżnie zeznawali co do daty zgonu H. G., uzyskano opinię biegłego anatomopatologa, który stwierdził, że nie można z pewnością określić co do dnia daty jego zgonu. Starano się pozyskać inne dowody, które mogłyby być przydatne do ustalenia tej daty (dane telekomunikacyjne, dane dotyczące warunków pogodowych z okresu poprzedzającego znalezienie zwłok). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo rozpatrzone wszystkie te środki dowodowe, dano temu wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu tej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.
WSA w Warszawie uchylając decyzje obu instancji i wywodząc o potrzebie przeprowadzenia dowodów uzupełniających w istocie nie wskazał, sprzecznie z nakazem wynikającym z art. 141 § 4 Ppsa, jakiego rodzaju – uwzględniając realia przedmiotowej sprawy – miałyby być to środki dowodowe. Zgodnie z cyt. przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Dodatkowo w przypadku uwzględnienia skargi i konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ (jak w niniejszej sprawie) uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia, dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i mająca sprawozdawczy charakter, sama w sobie nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, niemniej za trafną uznać należy tezę, że tylko uzasadnienie spełniające określone przepisami Ppsa warunki stwarza podstawę do przyjęcia, iż będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce, i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszne jest stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów wskazanych w powyższym przepisie, przy czym uchybienia dotyczą przede wszystkim prawidłowego wskazania co do dalszego postępowania. Naruszeniem art. 141 § 4 Ppsa może być niezamieszczenie w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę zaleceń co do dalszego postępowania, bądź zalecenia niezrozumiałe, pozostające w sprzeczności z oceną prawną, niemożliwe do wykonania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2014 r., II OSK 2453/12, LEX nr 1495296). W judykaturze nie budzi wątpliwości, że wskazania co do dalszego postępowania powinny być konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak aby w ponowionym na skutek wyroku postępowaniu umożliwić organowi usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz − w następstwie tego − doprowadzenie w sprawie do pełnej i niewątpliwej zgodności z prawem.
Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie wyroku, którego wskazań co do dalszego postępowania trzeba się tylko domyślać, tego bowiem rodzaju uzasadnienie skutkować może uzasadnioną niepewnością organu i strony w zakresie dalszych − mających mieć miejsce po wyroku − czynności postępowania administracyjnego, dla przeprowadzenia których sąd uchylił dotychczasową decyzję (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., I FSK 1492/13, LEX nr 1590675). Wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu mają istotne znaczenie, skoro wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 Ppsa). WSA w Warszawie wyrażając pogląd o powinności rozważenia przeprowadzenia jeszcze innych dowodów uzupełniających (s. 8 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 464/14) nie wskazał zarazem jakie to mają być środki dowodowe i z jakich względów te dowody, które przeprowadzono w postępowaniu administracyjnym i dokonano ich oceny, uznane zostały za nieprzekonywujące z punktu widzenia rozstrzygnięcia in merito.
Z powyższych względów zasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., skoro nie można, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucać skutecznie orzekającym organom, iż w postępowaniu administracyjnym nie przeprowadzono w sposób rzetelny i możliwie najpełniejszy postępowania wyjaśniającego. Nie można abstrahować, że toczyło się ono wiele lat po śmierci H. G., co samo w sobie stanowiło utrudnienie w przeprowadzeniu dowodów, które pozwoliłyby na jednoznaczne ustalenie daty jego śmierci. W tych okolicznościach trafne było stwierdzenie zawarte w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, iż ustalenie daty zgonu H. G. nie było możliwe.
Zdaniem Sądu uzasadniony jest ponadto zarzut błędnej wykładni art. 36 w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 2 uPasc, ale tylko w takim zakresie, w jakim sąd wojewódzki dopuścił możliwość uzupełnienia przez organ stanu cywilnego aktu zgonu o datę najbardziej prawdopodobną. Z tego, że przepis art. 36 uPasc dopuszcza uzupełnienie aktu stanu cywilnego, i to, że w judykaturze zaaprobowano, aby tym elementem możliwym do uzupełnienia była data zgonu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r., IV SA/Wa 992/05, LEX nr 189911, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2008 r., IV SA/Wa 140/08, LEX nr 516113, wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 lutego 2009 r., III SA/Lu 455/08, LEX nr 598351) nie wynika jeszcze, aby w każdym przypadku dało się ustalić taką datę zgonu. Nie wynika również w żaden sposób, by miała to być data najbardziej prawdopodobna. Zgodnie z art. 66 § 1 uPasc akt zgonu dokonuje się na podstawie karty zgonu.
Zgon i jego przyczyny stwierdzane są przez uprawnione do tego osoby, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (obecnie tekst. jednol. Dz. U. z 2015 r., poz. 2126 ze zm.). Do aktu zgonu wpisuje się datę, godzinę i miejsce zgonu lub znalezienia zwłok (art. 67 ust. 1 pkt 2 uPasc). Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że karta zgonu wystawiona na H. G. nie zawierała wskazania daty i miejsca zgonu, ale ograniczono się do wskazania daty i miejsca znalezienia zwłok. W tych okolicznościach Kierownik USC dokonał sprostowania aktu zgonu H. G. w ten sposób, że datę zgonu ustaloną pierwotnie na "[...] kwietnia 1985 r." zastąpiono określeniem "nieustalona", podobnie wprowadzono miejsce zgonu jako "nieustalone". Rozstrzygnięcie w tym zakresie Kierownika USC zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2013 r. wydaną w granicach sprawy.
Ta ostatnia decyzja, jak wynika z akt sprawy, nie była przedmiotem zaskarżenia. Skoro zatem data i miejsce zgonu H. G. pozostają nieustalone, brak było – w aspekcie także przeprowadzonych następnie czynności dowodowych – podstaw do uzupełnienia i sprostowania aktu stanu cywilnego w kierunku żądanym przez A. M. Nie jest z kolei uzasadniony – co trzeba wyraźnie podkreślić, w realiach kontrolowanej sprawy – zarzut naruszenia art. 28 uPasc w zw. z art. 66 § 4 K.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Kierownik USC może dokonać sprostowania w akcie zgonu również błędu nie będącego oczywistym błędem pisarskim. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., II OSK 878/13 (LEX nr 1598460), który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje, prezentowany jest pogląd, wedle którego niedopuszczalne jest równoczesne prowadzenie postępowania administracyjnego i sądowego w przedmiocie sprostowania aktu stanu cywilnego.
Te dwa tryby wzajemnie się wykluczają, gdyż inne są przesłanki prowadzenia postępowania w trybie art. 28, a inne w trybie art. 31 uPasc. W cyt. wyroku wskazano ponadto, że uPasc dopuszcza możliwość sprostowania aktu stanu cywilnego w trzech przypadkach: 1) gdy chodzi o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego (art. 28 zdanie drugie) - tzw. "sprostowanie małe", 2) w razie błędnego lub niewłaściwego zredagowania (art. 31), 3) w przypadku, gdy akt stanu cywilnego nie zawiera wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone (art.
36) - sui generis sprostowanie. W przypadkach, o których mowa w art. 28 zdanie 2 oraz w art. 36 powołanej ustawy rozstrzyga właściwy kierownik urzędu stanu cywilnego, natomiast w przypadku błędnego lub niewłaściwego zredagowania aktu stanu cywilnego (art.
31) - orzeka właściwy sąd powszechny. Trafnie jednak WSA w Warszawie wskazał, że w przedmiotowej sprawie sąd powszechny uznał się na niewłaściwy do dokonania sprostowania aktu zgonu H. G., co w konsekwencji normy zawartej w art. 66 § 4 K.p.a. obligowało organ administracji publicznej – Kierownika USC do rozpoznania podania A. M. w tym zakresie. Stanowisko skarżącego kasacyjnie Wojewody Mazowieckiego jest w powyższym aspekcie – uwzględniając treść decyzji organów obu instancji – niekonsekwentne. Skoro Kierownik USC odmówił sprostowania aktu zgonu (co zresztą zostało uznane w zaskarżonym wyroku za logicznie prawidłowe) w części dotyczącej stanu cywilnego zmarłego, a Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję I instancji także w tej części, to podnoszony obecnie zarzut kasacyjny musi zostać oceniony jako nietrafny.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i dlatego działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 Ppsa uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 Ppsa.