Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2644/19

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2293/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. A. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r, znak: [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył karę pieniężną w wysokości 50 000 zł T. A., będącemu odbiorcą odpadów w postaci pojazdów marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] oraz [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wwiezionych do kraju bez dokonania zgłoszenia wymaganego przepisami art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm.). Jako podstawę wydania decyzji organ I instancji powołał art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 3, w związku z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

Od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył T. A. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. 1. art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności: (i) zaniechanie przeprowadzenia oględzin pojazdów będących przedmiotami w sprawie w celu ustalenia ich stanu technicznego oraz okoliczności, czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem; (ii) zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków: A. J. W. oraz W. C. – nabywców przedmiotowych pojazdów, w celu ustalenia stanu technicznego pojazdów, okoliczności, czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem, a także dopuszczenia do ruchu pojazdów będących przedmiotem postępowania; (iii) zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej na okoliczność ustalenia stanu technicznego pojazdów, oraz czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem, co wskazywałoby na to, iż pojazdy mogą być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem i nie było podstaw do zakwalifikowania ich jako odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
2. 2. art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, będące skutkiem przyjęcia, iż pojazdy będące przedmiotem w sprawie nie mogą być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem, a w konsekwencji winny zostać uznane jako odpady;
3. 3. art. 32 ust.

1. 1. ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 2 pkt 35 lit. (a) Rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wobec braku podstaw do kwalifikowania pojazdów jako odpady.

Odwołujący się wniósł o:

1. 1. przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej obrazującej stan uszkodzeń pojazdów marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] na okoliczność ustalenia zakresu uszkodzeń pojazdów, które nie dają podstaw do zakwalifikowania pojazdów jako odpadów,
2. 2. przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: a) A. J. W., ul. Z. [...],[...] K., b) W. C., ul. O. [...],[...] W., na okoliczność stanu technicznego pojazdów, czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem, a także dopuszczenia do ruchu pojazdów będących przedmiotem postępowania,
3. 3. przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny techniki samochodowej na okoliczność ustalenia stanu technicznego pojazdów, oraz czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem,
4. 4. wystąpienie do właściwych Wydziałów Komunikacyjnych Starostw Powiatowych w celu ustalenia czy pojazdy marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] przeszły pozytywnie badania techniczne dopuszczające je do ruchu, a także czy pojazdy te pozostają zarejestrowane.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r, o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015r. poz. 1048 ze zm.) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. Zastosowanie kary nie jest uzależnione od odpowiedzialności danego podmiotu za fizyczny przywóz odpadów z zagranicy na terytorium RP, natomiast muszą wystąpić bezwzględnie trzy przesłanki – przedmioty objęte postępowaniem stanowią odpady, nastąpiło ich nielegalne przemieszczenie bez dokonania zgłoszenia, zaś podmiot, na który nakładana jest kara pieniężna, jest odbiorcą ww. odpadów, zgodnie z ustawową definicją odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie.

Organ podkreślił, że kwestia uznania uszkodzonych pojazdów marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] za odpad, została rozstrzygnięta prawidłowo przez organ I instancji. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, pojazd marki [...] o nr nadwozia [...], uległ wypadkowi – zderzenie z przodu z ciałem stałym. Jak zostało wskazane w informacji przedstawionej przez francuski organ [...], przedmiotowy pojazd z technicznego punktu widzenia mógł zostać naprawiony, jednak naprawa była nieopłacalna z ekonomicznego punktu widzenia, koszt naprawy przekraczał wartość pojazdu przed wypadkiem.

W związku z tym za przedmiotowy pojazd ubezpieczyciel wypłacił właścicielowi odszkodowanie i odsprzedał pojazd na rzecz warsztatu napraw pojazdów okazyjnych C.. Następnie ww. podmiot, nie dokonując naprawy pojazdu sprzedał go na podstawie faktury Nr [...] na rzecz T. A.. Przedmiotowy pojazd już na terenie Francji był zbywany przez sprzedającego jako pojazd, którego naprawa była nieopłacalna z ekonomicznego punktu widzenia. Pojazd nie został poddany naprawie na terenie Francji, lecz w takim stanie technicznym został zbyty na rzecz skarżącego. Ponadto, zgodnie z uwierzytelnionym tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego języka francuskiego, francuski dowód rejestracyjny dla spornego pojazdu zawierał następującą odręczną adnotację umieszczoną w poprzek dokumentu (przekreślenie) – Sprzedany dn. [...]. Z powyższego wynika więc, że ww. pojazd został w dniu [...] kwietnia 2014 r. sprzedany (a jego dowód rejestracyjny unieważniony) – w stanie poważnie uszkodzonym, a następnie, po upływie ponad dwóch miesięcy, został zakupiony przez skarżącego, który (pomimo ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 71 ust 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.), przez ponad 4 miesiące nie naprawił oraz nie zarejestrował spornego pojazdu, co dodatkowo potwierdza, że w omawianym okresie pojazd ten nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, z uwagi na poważne uszkodzenia.

W ocenie organu, stan faktyczny pojazdu marki [...] o nr nadwozia [...], zobrazowany w ww. materiale dowodowym, jednoznacznie wskazuje, że pojazd ten – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – był poważnie uszkodzony, nie nadawał się do wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, zakres koniecznych do wykonania napraw był szeroki, zaś koszty naprawy zostały określone jako wyższe od wartości spornego pojazdu w stanie nieuszkodzonym. Powyższy stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że sporny pojazd nie był zdatny do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i w takim stanie technicznym został przemieszczony z Francji na terytorium RP, co przekłada się wprost na zaistnienie przesłanki pozbycia się i zakwalifikowanie spornego pojazdu jako odpadu zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Organ wskazał, że analizę stanu technicznego spornego pojazdu można również przeprowadzić w oparciu o Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. W pkt 1 ww. Wytycznych Korespondentów, wskazane zostało, że przedstawiają one, w jaki sposób w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Dalej, zgodnie z pkt 7 ww. Wytycznych – pojazd używany staje się odpadem, jeżeli jego posiadacz pozbywa się go, zamierza się go pozbyć lub do którego pozbycia został zobowiązany. W pkt 8 ppkt e ww. Wytycznych wyjaśnione zostało, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad (odpad w postaci pojazdu, oczyszczony z substancji i elementów niebezpiecznych – typ 3, lub odpad w postaci wraku pojazdu nieoczyszczony z substancji i elementów niebezpiecznych – typ 4 (zamiar pozbycia się), m.in., gdy pojazd został skreślony ze stanu nie nadaje się do drobnych napraw/posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół).

Dalej, zgodnie z pkt 9 ppkt d ww. Wytycznych, wśród wskaźników, które mogą być również istotne przy klasyfikowaniu używanego pojazdu jako odpadu, wskazano następujący wskaźnik – koszty naprawy przekraczają obecną wartość pojazdu (z wyjątkiem: samochodów lub pojazdów zabytkowych) oraz niemożliwe jest dokonanie wyceny naprawy (koszty naprawy w państwach członkowskich UE jako podstawa wyceny). Sporny pojazd – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – wymagał przeprowadzenia szeregu napraw, z uwagi na poważne uszkodzenie, przy czym naprawy wykraczały znacznie poza zakres tzw. drobnych napraw, których katalog zamknięty – jak zostało wyjaśnione poniżej – został umieszczony w załączniku 1 do ww. Wytycznych.

Organ dodał też, że okoliczność przemieszczenia pojazdu z kompletem dokumentów umożliwiających jego ponowną rejestrację – pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem stan techniczny omawianego pojazdu wykluczał możliwość jego użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem.

Odnośnie do pojazdu marki [...] o nr nadwozia [...] ustalono, iż pojazd ten uległ wypadkowi w dniu [...] marca 2013 r. oraz że za przedmiotowy pojazd ubezpieczyciel [...] wypłacił właścicielowi odszkodowanie i odsprzedał pojazd w dniu [...] kwietnia 2013 r. na rzecz [...]. Następnie ww. podmiot nie dokonując naprawy pojazdu sprzedał go w dniu [...] czerwca 2013 r. na podstawie faktury Nr [...] na rzecz T. A.. W przedmiotowej fakturze umieszczono zapis "Pojazdu nie można ponownie zarejestrować we Francji". Przedmiotowy pojazd już na terenie Francji był zbywany przez sprzedającego jako pojazd, którego rejestracja na terenie Francji nie była możliwa. Pojazd nie został poddany naprawie na terenie Francji, lecz w takim stanie technicznym został zbyty na rzecz T. A..

Ponadto, zgodnie z uwierzytelnionym tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego języka francuskiego, francuski dowód rejestracyjny dla spornego pojazdu zawierał następującą odręczną adnotację umieszczoną w poprzek dokumentu (przekreślenie) – Sprzedany dn. [...]/04/2013. Z powyższego wynika więc, że ww. pojazd został w dniu [...] kwietnia 2013 r. sprzedany (a jego dowód rejestracyjny unieważniony) – w stanie poważnie uszkodzonym, a następnie, po upływie ponad dwóch miesięcy, został zakupiony przez skarżącego, który (pomimo ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 71 ust 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.), przez ponad 4 miesiące nie naprawił oraz nie zarejestrował spornego pojazdu, co dodatkowo potwierdza, że w omawianym okresie pojazd ten nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, z uwagi na przeszkodę prawną w postaci zapisu w: dokumencie zakupu "Pojazdu nie można ponownie zarejestrować we Francji".

W ocenie organu stan faktyczny spornego pojazdu, zobrazowany w ww. materiale dowodowym, jednoznacznie wskazuje, że pojazd ten – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – był uszkodzony, nie nadawał się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem, z uwagi na zapis w dokumencie zakupu "Pojazdu nie można ponownie zarejestrować we Francji". Powyższy stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że sporny pojazd nie był zdatny do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i w takim stanie prawnym i technicznym został przemieszczony z Francji na terytorium RP, co przekłada się wprost na zaistnienie przesłanki pozbycia się i zakwalifikowanie pojazdu marki [...] o nr nadwozia [...] jako odpadu zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Z uwagi na fakt, że omawiane pojazdy posiadały na wyposażeniu silniki, skrzynie biegów oraz układy zawieszenia i hamowania, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował ww. pojazdy jako odpady o kodzie 16 01 04* – zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014r. poz. 1923). Organ zaznaczył, że o niebezpiecznym charakterze odpadu w postaci pojazdu przesądza sam fakt, iż zawiera on substancje i elementy niebezpieczne (np. olej silnikowy, olej przekładniowy w skrzyni biegów, resztki paliwa, płyn chłodniczy i inne).

Ponieważ odpady w postaci przedmiotowych pojazdów nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załączniku III, HIB, IV i IVA i z tej przyczyny międzynarodowe przemieszczenie przedmiotowych odpadów wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów. Zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, przemieszczenie opadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom zgodnie z tym rozporządzeniem, stanowi nielegalne przemieszczenie, transport odpadów w postaci 2 szt. pojazdów z zagranicy na terytorium Polski – nosi znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów.

Art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów stanowi, iż wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. W związku z faktem, iż pojazdy marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...], zostały zakwalifikowane przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska jako odpady w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, ww. organ był zobligowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego oraz nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów na odbiorcę ww. odpadów, którym jest skarżący.

Organ wskazał na treść art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Z analizy dokumentów sprawy, a w szczególności dokumentów zakupu Nr [...] i Nr [...] wynika, iż T. A. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: "A.", z siedzibą pod adresem: [...] W., ul. R. [...], jest odbiorcą przedmiotowych odpadów.

W ocenie organu II instancji, kierując się kryteriami określonymi w art. 34 ww. ustawy, tj. ilością odpadów (2 szt. pojazdów), ich niebezpiecznym charakterem, należy stwierdzić, że kara pieniężna nałożona na skarżącego w najmniejszej możliwej ustawowo wysokości – 50.000, nie jest dla niego krzywdząca. Należy mieć bowiem na uwadze, że w związku z nielegalnym przemieszczeniem (bez dokonania zgłoszenia) już 1 sztuki odpadu, nakładana jest obligatoryjnie ww. kara pieniężna.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. A. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. 1. art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności:
2. i. zaniechanie przeprowadzenia oględzin pojazdów będących przedmiotami w sprawie w celu ustalenia ich stanu technicznego oraz okoliczności, czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem;

ii. zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków: A. J. W. oraz W. C. – nabywców przedmiotowych pojazdów, w celu ustalenia stanu technicznego pojazdów, okoliczności, czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem, a także dopuszczenia do ruchu pojazdów będących przedmiotem postępowania;

iii. zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej na okoliczność ustalenia stanu technicznego pojazdów, oraz czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem i nie było podstaw do zakwalifikowania ich jako odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;

iv. zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentacji fotograficznej obrazującej stan uszkodzeń pojazdów marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] na okoliczność ustalenia zakresu uszkodzeń pojazdów, które nie dają podstaw do zakwalifikowania pojazdów jako odpadów;

v. zaniechanie wystąpienia do właściwych Wydziałów Komunikacyjnych Starostw Powiatowych w celu ustalenia czy pojazdy marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] przeszły pozytywne badania techniczne dopuszczające je do ruchu, a także czy pojazdy te pozostają zarejestrowane,

2. naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem przyjęcia, iż pojazdy będące przedmiotem w sprawie nie mogą być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem, a w konsekwencji winny zostać uznane jako odpady,

3. naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 2 pkt 35 lit. (a) Rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14. czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wobec braku podstaw do kwalifikowania pojazdów jako odpady.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2293/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przedmiotem rozstrzygnięcia było nałożenie na skarżącego – jako odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia – kary pieniężnej. W toku postępowania organ winien zatem ustalić istnienie następujących przesłanek:

1. – czy skarżący był odbiorcą odpadów,
2. – czy przedmioty przemieszczenia w postaci pojazdów marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] i [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] stanowiły odpady w stanie faktycznym i prawnym z daty ich międzynarodowego przemieszczenia,
3. – czy przemieszczenie odpadów miało charakter nielegalny (bez dokonania zgłoszenia).

Art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r. poz. 296) stanowi, że przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady.

Z analizy dokumentów sprawy, a w szczególności dokumentów zakupu Nr [...] i Nr [...] wynika, iż T. A. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: "A.", z siedzibą pod adresem: [...] W., ul. R. [...], zgodnie z wyżej powołaną regulacją jest odbiorcą przedmiotowych odpadów sprowadzonych nielegalnie.

Sąd podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2874/13, że dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015r. poz. 1048 ze zm.) oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 ze zm.), decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego statusu odpadu.

W kontrolowanej sprawie, żaden z pojazdów nie mógł, w chwili wprowadzenia go na terytorium Polski, bez odpowiedniej naprawy, być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pojazd marki [...] o nr nadwozia [...] uległ wypadkowi – zderzenie z przodu z ciałem stałym. Jak zostało wskazane w informacji przedstawionej przez francuski organ [...], przedmiotowy pojazd z technicznego punktu widzenia mógł zostać naprawiony, jednak naprawa była nieopłacalna z ekonomicznego punktu widzenia, koszt naprawy przekraczał wartość pojazdu przed wypadkiem. Pojazd nie został poddany naprawie na terenie Francji, w takim stanie technicznym sprzedano go na podstawie faktury Nr [...] skarżącemu, który (pomimo ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 71 ust 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.), przez ponad 4 miesiące nie naprawił go oraz nie zarejestrował, co – jak słusznie wywiódł organ – dodatkowo potwierdza, że w omawianym okresie nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, z uwagi na poważne uszkodzenia.

Odnośnie pojazdu marki [...] o nr nadwozia [...] ustalono, iż pojazd ten uległ wypadkowi, ubezpieczyciel [...] wypłacił właścicielowi odszkodowanie i odsprzedał pojazd w dniu [...] kwietnia 2013 r. na rzecz [...], który nie dokonując naprawy pojazdu sprzedał go w dniu [...] czerwca 2013 r. na podstawie faktury Nr [...] skarżącemu. W przedmiotowej fakturze umieszczono zapis, że pojazdu nie można ponownie zarejestrować we Francji.

Sąd podzielił stanowisko organu, że pojazd już na terenie Francji był zbywany przez sprzedającego jako pojazd, którego rejestracja na terenie Francji nie była możliwa i który na terenie Francji nie mógł być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto, zgodnie z uwierzytelnionym tłumaczeniem, francuski dowód rejestracyjny dla tego pojazdu zawierał odręczną adnotację umieszczoną w poprzek dokumentu (przekreślenie) – Sprzedany dn. [...]/04/2013. Z powyższego wynika więc, że ww. pojazd został w dniu [...] kwietnia 2013 r. sprzedany (a jego dowód rejestracyjny unieważniony) – w stanie poważnie uszkodzonym, a następnie, po upływie ponad dwóch miesięcy, został zakupiony przez skarżącego, który (pomimo ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 71 ust 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.), przez ponad 4 miesiące nie naprawił oraz nie zarejestrował spornego pojazdu.

Podobnie jak w przypadku pierwszego z omawianych pojazdów, Sąd podzielił stanowisko organu, że okoliczność ta dodatkowo potwierdza że w omawianym okresie pojazd ten nie mógł być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.

Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko organu, że powyższy stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że objęte postępowaniem pojazdy nie były zdatne do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i w takim stanie technicznym zostały przemieszczone z Francji na terytorium RP, co przekłada się wprost na zaistnienie przesłanki pozbycia się i zakwalifikowanie ich jako odpadu zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie analizę stanu technicznego pojazdów przeprowadzono również w oparciu o Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, które dodatkowo potwierdzają, że pojazd, w opisanym stanie faktycznym, należało zakwalifikować jako odpad.

W pkt 1 ww. Wytycznych Korespondentów, wskazano w jaki sposób – w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich – powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Zgodnie z pkt 7 ww. Wytycznych - pojazd używany staje się odpadem, jeżeli jego posiadacz pozbywa się go, zamierza się go pozbyć lub do którego pozbycia został zobowiązany. Dla dokonania takiego rozróżnienia, niezbędne jest zbadanie historii konkretnego pojazdu, jednakże istnieją pewne cechy pojazdu wskazujące, czy jest on odpadem, czy nie. W pkt 8 ppkt e ww. Wytycznych wyjaśnione zostało, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad (odpad w postaci pojazdu, oczyszczony z substancji i elementów niebezpiecznych - typ 3, lub odpad w postaci wraku pojazdu nieoczyszczony z substancji i elementów niebezpiecznych - typ 4 (zamiar pozbycia się), m.in., gdy został skreślony ze stanu/nie nadaje się do drobnych napraw/posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół).

Zgodnie z pkt 9 ppkt d ww. Wytycznych, wśród wskaźników, które mogą być również istotne przy klasyfikowaniu używanego pojazdu jako odpadu, wskazano koszty naprawy przekraczające obecną wartość pojazdu (z wyjątkiem: samochodów lub pojazdów zabytkowych) oraz brak możliwości dokonania wyceny naprawy (koszty naprawy w państwach członkowskich UE jako podstawa wyceny).

Objęte postępowaniem pojazdy – w czasie ich międzynarodowego przemieszczenia – wymagały przeprowadzenia szeregu napraw, z uwagi na poważne uszkodzenie, przy czym naprawy wykraczały znacznie poza zakres tzw. drobnych napraw, których katalog zamknięty został umieszczony w załączniku 1 do ww. Wytycznych. Zgodnie z załącznikiem 1 do ww. Wytycznych, pojazd używany nadający się do naprawy (typ 2) to pojazd wymagający drobnych napraw, po których może stać się przydatny do ruchu drogowego, być wykorzystywany do swego pierwotnego przeznaczenia i spełniać europejskie normy bezpieczeństwa.

Jako kryteria jakości omawianego typu pojazdu (pojazd używany nadający się do naprawy), w ww. załączniku wskazano, że tzw. drobne naprawy obejmują: pękniętą lub rozbitą przednią szybę, rozbite lampy przednie lub tylne, silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski, nieotwierające lub niezamykające się drzwi lub drzwi zdjęte z zawiasów (każda para drzwi dołączona do pojazdu), konieczność wymiany klocków hamulcowych, rozładowany akumulator lub jego brak, całkowicie zużyty bieżnik opon, uszkodzona jest nieistotna część pojazdu.

Ponadto, jako wskaźniki charakterystyczne dla typu 2 pojazdu używanego nadającego się do naprawy, wymieniono m.in. ważne świadectwo przeprowadzenia krajowych badań przydatności do ruchu drogowego, ogólnie dobry stan pojazdu, pojazd może być eksploatowany w stanie obecnym lub po drobnych naprawach.

Zdaniem Sądu, organ słusznie stwierdził, że powyższe okoliczności nie mają miejsca w niniejszej sprawie, wobec czego nie można było zakwalifikować pojazdów jako pojazdów używanych nadających się do naprawy, bowiem – w czasie ich międzynarodowego przemieszczenia – nie mogły być użytkowane i wymagały przeprowadzenia napraw zdecydowanie wykraczających poza zakres ww. drobnych napraw. Powyższe zostało wykazane w fakturach zakupu, a także raportach dodatkowych przedstawionych przez organ francuski, w których odnotowano, iż pojazdy muszą być poddane naprawie przed wprowadzeniem do ruchu, z oznaczeniem, że naprawa jest nieopłacalna.

W związku z powyższym stan techniczny pojazdów nie mógł być zaliczony do kategorii – ogólnie dobry stan pojazdu, a zatem – pojazdy te spełniały kryterium wskazane w pkt. 8 ww. Wytycznych, co zgodnie z pkt. 10 ppkt a tiret ii omawianych Wytycznych, jest równoznaczne z zakwalifikowaniem danego uszkodzonego pojazdu jako odpadu.

Art. 32 ust. 1 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów stanowi, iż wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. W związku z faktem, iż pojazdy marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...], zostały zakwalifikowane przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska jako odpady w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, ww. organ był zobligowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego oraz nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów na odbiorcę ww. odpadów, którym jest skarżący.

Art. 32 ust. 1 omawianej ustawy nie jest przepisem uznaniowym, a zatem w przypadku wypełnienia dyspozycji tego przepisu, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest obowiązany nałożyć karę na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł, miarkując przy tym jej wymiar zgodnie z art. 34 ww. ustawy.

Wskazany przepis precyzuje, że przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006 – które to przesłanki w ocenie Sądu zostały przez organ uwzględnione. Tym samym, w ocenie Sądu, nie można podzielić zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r., procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają wszystkie odpady, jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwiania, a także:

1. – odpady wyszczególnione w załączniku IV, który obejmuje między innymi opady wyszczególnione w aneksach II i VII Konwencji Bazylejskiej;
2. – odpady wyszczególnione w załączniku IVA;
3. – odpady niesklasyfikowane pod żadnym kodem w załączniku III, HIB. IV i IVA;
4. – mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, HIB, IV lub IVA, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA, jeżeli mają być poddane procesom odzysku.

Sąd podzielił ocenę organu, że odpady w postaci przedmiotowych pojazdów nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załączniku IIl, HIB. IV i IVA i z tej przyczyny międzynarodowe przemieszczenie przedmiotowych odpadów wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów.

Z uwagi na fakt, że omawiane pojazdy posiadały na wyposażeniu silniki, skrzynie biegów oraz układy zawieszenia i hamowania, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował ww. pojazdy jako odpady o kodzie 16 01 04* - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923). Zdaniem Sądu, należało również uznać za słuszną uwagę, że o niebezpiecznym charakterze odpadu w postaci pojazdu przesądza sam fakt, iż zawiera on substancje i elementy niebezpieczne (np. olej silnikowy, olej przekładniowy w skrzyni biegów, resztki paliwa, płyn chłodniczy i inne).

W ocenie Sądu, organ trafnie powołał treść art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, w myśl którego przemieszczenie opadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom zgodnie z tym rozporządzeniem, stanowi nielegalne przemieszczenie, transport odpadów w postaci 2 szt. spornych pojazdów z zagranicy na terytorium Polski – nosi znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów.

W kontrolowanej sprawie, wystąpiły wszystkie przesłanki wskazane w art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, co w pełni uzasadnia nałożenie na skarżącego kary pieniężnej i sprawia, że zarzuty skargi są bezpodstawne.

Sąd podzielił również stanowisko organu w zakresie odmowy przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów. Według art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na potrzeby przedmiotowego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej nie było zasadne bowiem stan techniczny i prawny pojazdów uległ zmianie, okoliczność aktualnego stanu technicznego spornych pojazdów oraz możliwości obecnego ich wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Sąd podzielił również stanowisko organu co do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na wskazane przez stronę okoliczności uznając, że nie miały one znaczenia dla sprawy, gdyż okoliczność naprawy pojazdów pozostaje niezmienna.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności przeprowadzenia dowodów, o które wnioskowała strona w odwołaniu od decyzji organu I instancji są bezzasadne. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, odzwierciedla stan faktyczny niniejszej sprawy i został w całości wyczerpująco rozpatrzony przez organ.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł T. A. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. 1. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy i cały materiał dowodowy nie został rozpatrzony wszechstronnie, a mianowicie:
2. – nie zostały przeprowadzone oględziny pojazdów będących przedmiotami w sprawie w celu ustalenia ich stanu technicznego oraz okoliczności, czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem oraz jaki był stan techniczny pojazdów w momencie przekroczenia granicy Polski,
3. – nie zostały przeprowadzone dowody z zeznań świadków: A. J. W. oraz W. C. – nabywców przedmiotowych pojazdów, w celu ustalenia stanu technicznego pojazdów, okoliczności, czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem, jaki był stan techniczny pojazdów w momencie przekroczenia granicy Polski, a także dopuszczenia do ruchu pojazdów będących przedmiotem postępowania,
4. – nie został przeprowadzony dowód z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej na okoliczność ustalenia stanu technicznego pojazdów, oraz czy pojazdy te posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem, jaki był stan techniczny pojazdów w momencie przekroczenia granicy Polski i czy były podstawy do zakwalifikowania ich jako odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,
5. – nie został przeprowadzony dowód z dokumentacji fotograficznej obrazującej stan uszkodzeń pojazdów marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] na okoliczność ustalenia zakresu uszkodzeń pojazdów w momencie przekroczenia granicy Polski, które nie dają podstaw do zakwalifikowania pojazdów jako odpadów,
6. – zaniechano wystąpienia do właściwych Wydziałów Komunikacyjnych Starostw Powiatowych w celu ustalenia czy pojazdy marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] przeszły pozytywne badania techniczne dopuszczające je do ruchu, a także czy pojazdy te pozostają zarejestrowane,
7. 2. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem przyjęcia, iż pojazdy będące przedmiotem w sprawie nie mogą być wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem, a ich poprzedni posiadacz pozbył się ich, a w konsekwencji winny zostać uznane jako odpady,
8. 3. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 2 pkt 35 lit. (a) Rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wobec braku podstaw do kwalifikowania pojazdów jako odpady.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie przyjął, że organ administracji prawidłowo uznał pojazdy marki [...] o nr nadwozia [...] oraz [...] o nr nadwozia [...] za odpady. Sąd I instancji nie dostrzegł, że ustalenia organu administracji były w tym zakresie dowolne, ponieważ organ nie dysponował dowodami, z których w sposób niebudzący wątpliwości wynikałoby, że wyżej wymienione pojazdy w momencie przekroczenia granicy Polski były odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Brak przekonywujących dowodów wynikał z tego, że organ administracji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, do czego zobowiązywał go art. 7 K.p.a.

Skarżący wnioskował o przeprowadzenie dowodów z oględzin pojazdów będących przedmiotami w sprawie, zeznań świadków: A. J. W. oraz W. C., opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej oraz dokumentacji fotograficznej, aby organ w sposób prawidłowy mógł ustalić stan pojazdów, który istniał w momencie przekroczenia przez nie granicy Polski, jednak do żadnego z tych wniosków organ się nie przychylił. Na skutek nieuwzględnienia wniosków skarżącego organ nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego, przez co nie mógł dokonać prawidłowych ustaleń faktycznych.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, organ przecenił wartość dowodową dokumentu wydanego przez francuski organ [...], z którego wynikało, że naprawa pojazdu marki [...] o nr nadwozia [...] była nieopłacalna. Wskazany dokument nie został przez organ skonfrontowany z innymi dowodami. Organ wskazał, że w związku z tym za przedmiotowy pojazd ubezpieczyciel wypłacił właścicielowi odszkodowanie i odsprzedał pojazd na rzecz warsztatu napraw pojazdów okazyjnych [...]. Następnie ww. podmiot nie dokonując naprawy pojazdu sprzedał go skarżącemu. Dowolne jest ustalenie organu, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. pojazd znajdował się w stanie poważnie uszkodzonym. W żadnym wypadku nie potwierdza tej tezy okoliczność, że skarżący przez ponad 4 miesiące nie naprawił i nie zarejestrował spornego pojazdu. Samo zaś stwierdzenie zawarte w dokumencie francuskiego organu [...] o nieopłacalności naprawy, bez ustalenia zakresu uszkodzeń i koniecznych napraw jest nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie można na jego podstawie poczynić weryfikowalnych, a przez to wiarygodnych ustaleń.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, ustalenia organu co do stanu pojazdu marki [...] o nr nadwozia [...] w momencie przekroczenia granicy Polski również są błędne. Organ nie podął czynności, które pozwoliłyby ustalić rzeczywisty stan pojazdu na wskazany moment, przyjął natomiast dowolnie, że stan ten uzasadniał zakwalifikowanie pojazdu jako odpadu. Organ wskazał jedynie, że pojazd uległ wypadkowi, po czym ubezpieczyciel [...] wypłacił właścicielowi odszkodowanie i odsprzedał pojazd w dniu [...] kwietnia 2013 r. na rzecz [...], który nie dokonując naprawy sprzedał go skarżącemu. Na fakturze sprzedaży zaznaczono, że pojazdu nie można ponownie zarejestrować we Francji.

W orzecznictwie NSA, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu (substancji), z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów jaki mu przyświecał w stosunku do danego pojazdu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza, gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r. w sprawie II OSK 2874/13). W motywach ww. rozstrzygnięcia podkreślono, że pozbyciem się przedmiotu w rozumieniu ustawy o odpadach będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób.

Wynika z tego, że decydującym kryterium dla uznania danej rzeczy za odpad jest brak dalszej możliwości wykorzystywania jej zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Otóż organ administracji w sposób całkowicie dowolny ustalił, że szeroki zakres uszkodzeń pojazdów, jak również brak możliwości ich wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem stanowiły podstawę wyzbycia się pojazdów przez ich poprzedniego właściciela. Organ wydający zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił, na czym oparł takie arbitralne rozstrzygnięcie. Analiza przedstawionych przez skarżącego dowodów prowadzi natomiast do całkiem odmiennych wniosków i jest nie do pogodzenia z twierdzeniami zawartymi w decyzji organu administracji, podzielonymi przez Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu. Pojazdy w chwili ich nabycia przez skarżącego nadawały się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem.

Pojazd marki [...] o nr nadwozia [...] przyjechał "na kołach" do Polski, natomiast pojazd marki [...] o nr nadwozia [...] miał sprawny silnik i układ jezdny (samodzielnie wjechał na lawetę), jednakże z uwagi na uszkodzenia blacharskie przetransportowany został na lawecie. Nie sposób uznać za odpady pojazdów, którymi można się poruszać, w tym pokonywać setki kilometrów, jak to było w przypadku pojazdu marki [...].

Organ, jak i Sąd I instancji, formułując twierdzenie o szerokim zakresie uszkodzeń pojazdów oraz braku możliwości ich wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem nie opierał się na oględzinach pojazdów, których organ nie dokonał, jak również na opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej, której opracowania organ nie zlecił. To właśnie te dowody w ocenie skarżącego miałyby decydujące znaczenie dla kwalifikacji przedmiotowych pojazdów, jako odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy o odpadach. Ustalenie stanu technicznego pojazdów, pozwalającego na stwierdzenie możliwości wykorzystywania pojazdów zgodnie z ich przeznaczeniem lub też braku tej możliwości, niewątpliwie wymagało wiadomości specjalnych. Nie każdy bowiem uszkodzony pojazd jest odpadem. Z powyższego wynika, że organ dokonał jedynie powierzchownej analizy stanu faktycznego, wybiórczo przeprowadził dowody, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia, czego Sąd I instancji nie wziął pod uwagę.

Organ wydający decyzję, a także Sąd I instancji, powinien uwzględnić fakt, że pojazdy będące przedmiotem niniejszego postępowania przeszły pozytywnie badania techniczne dopuszczające je do ruchu drogowego, zostały zarejestrowane na terytorium Polski, a następnie są użytkowane przez ich posiadaczy zgodnie z przeznaczeniem. Okoliczności te pozostają do ustalenia w drodze przesłuchania świadków A. J. W. oraz W. C., którym skarżący sprzedał pojazdy, a także na podstawie informacji właściwych Wydziałów Komunikacji Starostw Powiatowych.

Również treść przedstawionych przez skarżącego dokumentów nie daje podstaw do uznania przedmiotowych pojazdów za odpady, gdyż nie utraciły one swoich funkcji wyłączających je z użytku zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Jak wynika bowiem z adnotacji zamieszczonej na fakturze nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. dotyczącej pojazdu marki [...] o nr nadwozia [...] pojazd ten nadawał się do wprowadzenia do ruchu na drogach publicznych – "... do naprawy przez nabywcę przed wprowadzeniem do ruchu". Pojazd marki [...] o nr nadwozia [...] nadawał się również do naprawy, której koszt nie przekraczał jednak wartości pojazdu sprzed szkody, co jednoznacznie wynika z raportu z ekspertyzy sporządzonej w dniu [...] kwietnia 2013 r. Zatem samo zamieszczenie na fakturze adnotacji, że pojazdu nie można ponownie zarejestrować we Francji nie może przesądzać automatycznie o kwalifikacji pojazdu jako odpadu.

Organ, jak i Sąd I instancji, nie wykazał, że intencją poprzednich właścicieli było właśnie "pozbycie się" tych pojazdów z uwagi na brak możliwości ich wykorzystywania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Poprzednimi właścicielami pojazdów byli przedsiębiorcy, którzy zawodowo zajmują się odsprzedażą pojazdów używanych, z istoty rzeczy nie kupują oni pojazdów w celu ich dalszego wykorzystywania zgodnego z ich przeznaczeniem, lecz w celu ich dalszej odsprzedaży. Zarówno organ, jak i Sąd I instancji, nie wziął także pod uwagę cen sprzedaży przedmiotowych pojazdów, których wysokość wyklucza uznanie ich za odpady.

W konsekwencji, na skutek błędnej kwalifikacji pojazdów jako odpadów, organ administracji bezpodstawnie wszczął postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29.06.2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 2 pkt 35 lit. (a) Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów nakładając na skarżącego administracyjną karę pieniężną w kwocie 50.000 zł. Sąd I instancji powinien zatem uchylić zaskarżoną decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał niniejszą skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. albowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez T. A. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a.

W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że nabyte przez skarżącego kasacyjnie pojazdy stanowiły odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Decydujące znaczenie ma więc zamiar władającego substancją lub przedmiotem wyrażający się w podjętych przez niego działaniach. Ponadto zamiar ten można odczytać jako "pozbycie się" gdy przedmiot w obecnym stanie nie spełnia już oczekiwań dotychczasowego posiadacza, nie nadaje się do dalszego użytkowania zgodnie z jego dotychczasowym przeznaczeniem, nie spełnia funkcji użytkowych dla których został wyprodukowany.

W niniejszej sprawie zamiar pierwotnych posiadaczy ww. pojazdów można było odtworzyć na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności wskazujących jaki był ich stosunek do tych pojazdów. Kwestia ta została szczegółowo omówiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 11 uzasadnienia). Stanowisko to, zdaniem NSA, należy w pełni podzielić. Ponowne przytaczanie wskazanych przez Sąd I instancji argumentów jest niecelowe.

W wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 793/16 stwierdzono, że przesłanka "pozbycia się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, determinująca uznanie pojazdu za odpad odnosi się do uprzedniego posiadacza pojazdu, co oznacza, że to jego wola i sposób postępowania ma wpływać na kwalifikację pojazdu jako odpadu. Wskazaną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przesłankę "pozbycia się" można stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza pojazdu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru jaki był w dacie przekazania przedmiotu innemu podmiotowi.

Wobec powyższego zamiar pozbycia się pojazdów przez poprzednich właścicieli wynikał z faktu, że nie zdecydowali się oni na ich naprawę. Samochody przestały zatem spełniać dla nich funkcję zdatnych do dalszego użytkowania pojazdów.

Dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007r, o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Okoliczność, że dotychczasowy posiadacz pojazdu używanego odstąpił od jego naprawienia w celu dalszego użytkowania rodzi domniemanie, że wolę pozbycia się pojazdu łączyć należy z oceną jego dalszej nieprzydatności w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje definicja odpadu. Dlatego nie ma znaczenia dla tej oceny jaki miał zamiar nabywca pojazdu, a więc również czy nabył go w celu wyremontowania (tak w wyroku NSA z dnia 9 listopada 2017 r sygn. akt II OSK 420/16 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organami właściwymi w sprawie międzynarodowego przemieszczania odpadów są organy ochrony środowiska WIOŚ i GIOŚ. Prowadząc postępowanie w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za nielegalne tj. bez zgłoszenia międzynarodowe przemieszczanie odpadów na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów organy te nie musiały dla uznania pojazdu za odpad dokonywać inspekcji auta, czego brak zarzucono w skardze kasacyjnej. Skoro inne przeprowadzone w sprawie dowody pozwalały im ustalić, że mają do czynienia z odpadem, to mnożenie dowodów i przeprowadzanie inspekcji nie było konieczne dla poczynienia tej istotnej dla sprawy okoliczności.

Analogicznie ocenić należy zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin pojazdów, dowodu z przesłuchania A. J. W. i W. C., dowodu z dokumentacji fotograficznej oraz dowodu w postaci informacji o pozytywnym przejściu przez pojazdu badań technicznych i dopuszczaniu ich do ruchu.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji słusznie uznał, że dowody zgromadzone w sprawie pozwalają na ustalenie zamiaru pozbycia się pojazdu przez poprzedniego właściciela. Nie było konieczne przeprowadzanie innych dowodów na tę okoliczność.

Fakt, że auto zostało naprawione nie wpływa na ocenę tego pojazdu jako odpadu. Decydujące znaczenie ma jak już wyżej wskazano zamiar pozbycia się go przez poprzedniego właściciela oraz stan tego pojazdu z chwili przemieszczenia go na teren UE, w tym Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu.

Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie o zakwalifikowaniu pojazdu jako odpadu poza wolą zbywającego go decydował także jego stan techniczny. Należało zatem w równym stopniu brać pod uwagę zamiar jak i stan techniczny. Oba te aspekty stanowiły przedmiot oceny organów i wnioski z tych ocen w sposób logiczny uzasadniają uznanie przedmiotowego pojazdu za odpad. Sam stan techniczny pojazdu mógłby w określonych okolicznościach nie przesądzać o uznaniu go za odpad ale rozpatrywany łącznie z wolą pozbycia się pojazdu przesądził o takiej kwalifikacji.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze zmianą sposobu użytkowania pojazdu przez dotychczasowego właściciela a nowy sposób użytkowania mógłby wywołać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Samochody były powypadkowe a zniszczenia dotychczasowi właściciele ocenili jako całkowite. Samochody nie spełniały zatem funkcji pojazdów a w stanie całkowitego zniszczenia czy też "znacznego zniszczenia" nie mogłyby być użytkowane na drogach. W tym stanie rzeczy nowy sposób użytkowania, jako pojazdy, przewidziany dla nich przez nabywcę w stanie przed naprawą jednoznacznie wskazuje, że miałby niekorzystny wpływ na środowisko. Okoliczność późniejszej naprawy nie ma wpływu na ocenę pojazdu z chwili kiedy pojawił się na terenie Polski, gdyż wówczas stanowił odpad.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez jego niewłaściwe zastosowanie skoro materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał uznanie sprowadzonego pojazdu za odpad.

Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 2 pkt 35) lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Konsekwencją uznania sprowadzonego przez skarżącego pojazdu za odpad było sprawdzenie czy skarżący dokonał przemieszczenia tego odpadu z państwa obcego do Polski legalnie. O legalności przemieszczenia odpadu decyduje dokonanie zgłoszenia przemieszczenia odpadów Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, który po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie wydaje decyzję zezwolenia na międzynarodowe przemieszczenia odpadów.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie będący odbiorcą odpadu nie uzyskał takowego zezwolenia co nie budziło jakichkolwiek wątpliwości. Skarżący błędnie uznał bowiem, że sprowadzone pojazdy nie stanowiły odpadu a co za tym idzie nie podlegają zgłoszeniu. W tej sytuacji oczywistym było, że doszło do nielegalnego przemieszczenia odpadów. Tym samym organy ochrony środowiska miały podstawy aby na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wymierzyć odbiorcy odpadów karę administracyjną w kwocie 50.000 zł. Wysokość kary jest najniższą przewidzianą w ustawie. Dla zastosowania art. 32 ust. 1 ww. ustawy niezbędne było łączne ustalenie, że przedmiotem postępowania są odpady, miało miejsce nielegalne sprowadzenie odpadów do Polski bez zgłoszenia oraz podmiot, na który nakłada się karę pieniężną, jest odbiorcą odpadów. Wszystkie te przesłanki zostały spełnione w okolicznościach sprawy toteż podniesiony wyżej zarzut skargi kasacyjnej należało uznać za chybiony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznał postawione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne i na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.