Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2644/20

Uzasadnienie

1. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1169/18 oddalił skargę K. K. (dalej skarżąca) na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z [...] października 2017 r. nr [...], którym ustalono E. K. opłatę legalizacyjną w wysokości 10 000 zł z tytułu samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na lokal mieszkalny, usytuowanego przy ul. [...] w M., na terenie działek o nr ew. [...] [...][...] [...] [...].
2. 2. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono:
3. 1) naruszenie prawa materialnego:
4. a) art. 71a ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., dalej Pb) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na stwierdzeniu prawidłowego wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów w sytuacji, gdy brak prawidłowego oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane narzucał zastosowanie art. 71a ust. 4 Pb;
5. b) art. 71a ust. 4 Pb poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której artykuł ten powinien być zastosowany, tj. w sytuacji, gdy uczestniczka E. K. nie dostarczyła prawidłowego oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane;
6. c) art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz § 20 pkt 4 lit. g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym, w zw. z art. 199 Kodeksu cywilnego oraz art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa poprzez ich nie zastosowanie, wyrażające się w pominięciu bezwzględnie obowiązujących podstaw prawnych ustalania stanu prawnego nieruchomości i co za tym idzie powtórzeniu za organem II instancji ustaleń dotyczących tytułu prawnego do obiektu stanowiącego przedmiot postępowania z pominięciem księgi wieczystej, w której ewentualnie ujawnione są przynależności, a co za tym idzie błędnym uznaniu, że nie zachodzi w sprawie sytuacja konieczności zgody wszystkich współwłaścicieli na czynność przekraczającą zwykły zarząd rzeczą wspólną,
7. 2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm., dalej Ppsa) wyrażające się w przedstawieniu stanu sprawy opartym na błędnej interpretacji orzeczeń cywilnoprawnych i bez uwzględnienia wiążących podstaw prawnych oraz nie wskazaniu właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co miało wpływ na treść orzeczenia.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 5 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części.

1. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
2. 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3. 3.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.
4. 3.3. Zarzuty skargi kasacyjnej są oczywiście bezzasadne i kwestionują oczywisty stan prawny, a mianowicie przedstawienie przez E. K. tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością lokalową na cele budowlane. Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w M. postanowieniem z [...] lutego 2005 r. sygn. akt I [...] ustanowił odrębną własność samodzielnego lokalu mieszkalnego na parterze budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego w M. przy ul. [...], składającego się z 3 pokoi, kuchni, przedpokoju, łazienki, "zachowanka", przedsionka. Do tego odrębnego lokalu, jako części składowe przynależą pomieszczenia w budynku gospodarczym oznaczone numerami od 1 do 4.
5. 3.4. Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że przedmiotem kontroli była prawidłowość utrzymania w mocy przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, nie zaś inne orzeczenie administracyjne, którego skutkiem byłoby zalegalizowanie dokonanej przez skarżącą samowolnie zmiany sposobu użytkowania. Skoro zatem E. K. wypełniła obowiązki nałożone postanowieniem PINB z [...] grudnia 2012 r. nr [...], przedkładając: ekspertyzę, zaświadczenie Burmistrza Miasta M., z którego wynika, iż ostateczną decyzją Nr [...] z [...] marca 2013 r. ustalił on warunki zabudowy na rzecz E. K. dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania ww. budynku gospodarczego na funkcję mieszkalną; wypis z rejestru gruntów oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, organ administracji publicznej nie miał kompetencji do oceny orzeczeń sądów i jest związany treścią postanowienia (postanowienia, jak w niniejszym wypadku). Twierdzenia skarżącej, wynikające z rozważań o częściach składowych nieruchomości i czynnościach zarządu zwykłego lub zakres ten przekraczających nie mają więc zastosowania w sytuacji, kiedy przedmiotem orzekania organu jest nieruchomość, ale lokalowa – której własność przysługuje skarżącej wraz ze stosownym udziałem we współwłasności gruntu.
6. 3.5. Organy prawidłowo zastosowały więc art. 71a ust. 2 Pb i nie miały jakichkolwiek podstaw do zastosowania art. 71a ust. 4 Pb. Natomiast w świetle złożonego pod odpowiedzialnością karną oświadczenia o posiadaniu tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i przedstawionych powyżej rozważań, art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz § 20 pkt 4 lit. g rozporządzenia w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym, w zw. z art. 199 Kc oraz art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa w ogóle nie mogły stanowić wzorca kontroli zaskarżonego wyroku. Skarżąca ma zawsze możliwość monitorowania treści księgi wieczystej ww. lokalu w oparciu o zasadę jawności ksiąg wieczystych (art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
7. 3.6. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku w ocenianej części wypełnia przesłanki art. 141 § 4 Ppsa i jednoznacznie wskazuje, dlaczego Sąd I instancji oddalił skargę z uwagi na jej oczywistą bezzasadność.
8. 3.7. Zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne.
9. 3.8. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił.
10. 3.9. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 Ppsa.