Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 383/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie wymeldowania.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Wojewoda Mazowiecki, utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Sokołowa Podlaskiego z dnia [...] listopada 2010 r. orzekającą o wymeldowaniu K. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S..
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewoda podniósł, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie z wniosku M. C., Burmistrz Sokołowa Podlaskiego, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 1993 ze zm.) decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. orzekł o wymeldowaniu K. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S.. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż K. C. nie zamieszkuje w miejscu dotychczasowego pobytu od grudnia 2008, nie koncentruje też w tym miejscu swoich interesów życiowych. Okoliczność tę - zdaniem organu pierwszej instancji - potwierdzają strony, świadkowie w osobach córki stron K. C. i sąsiada K. C. oraz Komenda Powiatowa Policji w S.. K. C. wezwany przed wydaniem decyzji nie wniósł uwag do zebranego materiału dowodowego, zobowiązał się jedynie do dostarczenia dokumentu potwierdzającego, iż nie jest do lokalu wpuszczany, z którego to zobowiązania nie wywiązał się do chwili wydania decyzji przez organ I instancji.
Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania K. C., Wojewoda zważył, iż okoliczność niezamieszkiwania K. C. w spornym lokalu nie jest przez niego kwestionowana, zatem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należy utrzymać w mocy. Organ zwrócił przy tym uwagę, że w odwołaniu K. C. podnosi, że zamieszkuje w lokalu i jednocześnie nie jest do niego dopuszczany, co jednak nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie, jako że K. C. mimo zobowiązania nie udowodnił w żaden sposób tych okoliczności.
Powołując się na wyrok NSA z 12 kwietnia 2001, sygn. akt V SA 3078/00, Wojewoda dodał, że za opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy rozumieć nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym zwłaszcza powództwa o przywrócenie posiadania. Odwołujący z tych możliwości nie skorzystał, zatem organ II instancji nie dał wiary twierdzeniom zawartym w odwołaniu, uznając jednocześnie za wiarygodne wcześniejsze wyjaśnienia odwołującego, poparte oświadczeniami wnioskodawczyni i zeznaniami świadków, że po wyprowadzeniu się z lokalu w 2008 roku K. C. był w nim tylko raz - żeby zabrać regał.
Konkludując Wojewoda raz jeszcze stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż w związku z opuszczeniem lokalu przez odwołującego, zachodzi rozbieżność między danymi zawartymi w ewidencji ludności, a stanem faktycznym, toteż rozstrzygnięcie organu I instancji należy uznać za trafne i utrzymać je w mocy.
Skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. C.. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez stwierdzenie, że skarżący oświadczył iż nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. podczas gdy skarżący nigdy oświadczenia tej treści nie złożył. Poza tym skarżący podniósł szereg okoliczności, dotyczących jego choroby oraz dotychczasowych stosunków z wnioskodawczynią, jak również wskazał, że wymeldowując go z dotychczasowego adresu i nie zameldowując go pod innym adresem pozbawiono ważności wszystkich posiadanych przez niego dokumentów, co oznacza że pozbawiono skarżącego wszelkich praw.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko, zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) uczestniczka postępowania M. C. poparła argumentację Wojewody i wniosła o oddalenie skargi.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz.993, zwanej dalej ustawą), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W myśl art. 47 ust. 1 ustawy, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Stosownie do ust. 2 art.47, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że K. C. od roku 2008 nie mieszka w lokalu nr 2[...] przy ul. [...] w S., ani też nie koncentruje w tym miejscu swoich interesów życiowych.
Okoliczność tą - jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji - potwierdzają świadkowie w osobach córki stron K. C. i sąsiada K. C., wnioskadawczyni (była żona K. C.) oraz Komenda Powiatowa Policji w Sokołowie Podlaskim. Podkreślenia wymaga, że również K. C. wezwany przed wydaniem decyzji nie zaprzeczył, że nie mieszka w ww. lokalu. Wyjaśnił jednak, że nie jest do lokalu wpuszczany, ale zobowiązawszy się do dostarczenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, że z zobowiązania tego nie wywiązał się do chwili wydania decyzji przez organ I instancji.
Dopiero w odwołaniu K. C. podnosił, że zamieszkuje w lokalu i jednocześnie nie jest do niego dopuszczany, twierdzenia te z punktu widzenia przepisów, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia, są ze sobą sprzeczne. Nie można bowiem zamieszkiwać w lokalu, do którego nie jest się wpuszczanym. Zważywszy, że stan ten trwa od 2008 roku, K. C. miał wystarczająco dużo czasu, by rozważyć wystąpienie do sądu powszechnego z odpowiednim powództwem, o czym zresztą organy go pouczyły. Jeżeli osoba nie jest wpuszczana do lokalu, a chce i zamierza w nim mieszkać, może wykorzystać przysługujące jej środki prawne. Skoro skarżący ze środków tych nie skorzystał przez trzy lata, należy domniemywać, że godzi się z brakiem wstępu do lokalu. Prawdziwe są zatem ustalenia organów, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu w Sokołowie Podlaskim.
Nie można zamieszkiwać w lokalu, do którego nie ma się wstępu. W konsekwencji prawidłowo orzeczono o wymeldowaniu K. C. z lokalu. Czynność wymeldowania jest czynnością materialno- techniczną, potwierdzającą tylko, że dana osoba nie przebywa pod danym adresem. Jeżeli stan faktyczny ulegnie zmianie i K. C. zamieszka pod ww. adresem (albo jakimkolwiek innym) organy administracji będą miały obowiązek jego zameldowania w tym miejscu, jeżeli oczywiście zostaną spełnione ustawowe przesłanki zameldowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. C. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucił
Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przejawiającą się w przyjęciu, iż skarżący z własnej woli i dobrowolnie nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w S..
Naruszenie przepisów o postępowaniu stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej subsumcji stanu faktycznego, przez jego wadliwą analizę i niepełne uwzględnienie.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania nieopłaconych ani w całości, ani w części, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący wielokrotnie formułował swoją wolę przebywania w lokal także przed organami administracji, jednak ze względu na uwarunkowania rodzinne nie jest możliwe wspólne zamieszkiwanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Podniesiony w niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa więc przesłanki, po spełnieniu których właściwy organ gminy, w tym przypadku Burmistrz Sokołowa Podlaskiego, może orzec o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego.
Do orzeczenia o wymeldowaniu ze względu na rejestrowy charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi okres i nie dopełniła ciążącego na niej z mocy ustawy obowiązku wymeldowania się lub też zameldowania się w innym lokalu (w którym faktycznie przebywa) na okres czasowy. Dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, podstawowe znaczenie ma nie tyle fakt czynienia tej osobie utrudnień w korzystaniu z lokalu, lecz istotna jest okoliczność długotrwałego (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) okresu zamieszkiwania w innym lokalu przy jednoczesnym braku aktywności w dochodzeniu ochrony praw do posiadania lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Jeżeli przez dłuższy czas skarżący będąc zameldowanym w przedmiotowym lokalu, mieszkał w innym lokalu, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowany.
Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1259/05, LEX nr 289909).
Nie ulega wątpliwości, że ustalony i niezakwestionowany skutecznie w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy, w tym zeznania świadków: K. C. oraz K.C., pozwalał na przyjęcie stwierdzenia, że skarżący opuścił, na dłużej niż 3 miesiące, miejsce stałego pobytu w lokalu nr [...] położonym przy ul. [...] w S.i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Okoliczność tą potwierdziła również oraz Komenda Powiatowa Policji w Sokołowie Podlaskim. Jak już wyżej wskazano, spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obligowało właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji o wymeldowaniu.
Podkreślić należy, że decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku nie orzekł natomiast, co do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu w ramach przyznanej skarżącemu pomocy prawnej, o zasądzenie kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., jako odnoszące się do kosztów postępowania między stronami, nie mają zastosowania do przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną należnego mu od Skarbu Państwa, zaś stosownie do przepisów art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 P.p.s.a. orzekanie o przyznaniu takiemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy następuje w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, jako także w tym przedmiocie Sądzie pierwszej instancji.
Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.