Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 303/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie oddalił skargę U. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2012 r. Nr 381/12, działając na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej uPb), po rozpoznaniu wniosku U. R. oraz M. R. o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. G. oraz M. O. pozwolenia na budowę budynku przedszkola na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...], odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Starosta Piaseczyński powołując się na dyspozycję "art. 113 § 1 k.p.a." sprostował błąd pisarski w decyzji o pozwoleniu na budowę w ten sposób, że w miejsce treści "kategoria obiektu I" oraz sformułowania "b) zawiadomić Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piasecznie, co najmniej 21 dni przed zamierzonym terminem przystąpienia do użytkowania, o zakończeniu budowy" winno być "kategoria obiektu: IX" oraz sformułowanie "b) uzyskać ostateczną decyzję na użytkowanie od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piasecznie".
Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że dla rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia w przedmiocie sprostowania decyzji o pozwoleniu na budowę kluczową jest okoliczność, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 586/09 (oddalającym skargi kasacyjne GINB oraz U.R. od wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1666/08, uchylającego decyzję GINB z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...], stwierdzającą nieważność decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., znak: [...]) jednoznacznie wskazano, że U. R. nie legitymuje się przymiotem strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Ponadto analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty Piaseczyńskiego, nie posiada również M. R. Z uwagi na fakt, że U. R. oraz M. R. nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, w ocenie Wojewody Mazowieckiego nie posiadają oni również interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. o sprostowaniu powyższej decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, przez co po stronie wnoszących brak jest czynnej legitymacji procesowej do żądania wszczęcia takiego postępowania.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli U. R. i M. R. GINB postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W ocenie GINB, z uwagi na okoliczność, że U. R. i M. R. nie posiadają przymiotu strony w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] czerwca 2007 r., nie posiadają oni również przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., prostującego z urzędu decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. M. R. swoje prawo do bycia stroną wywodzi z faktu bycia współwłaścicielem działki nr [...], tj. tej samej, której współwłaścicielką jest U.R.
Skargę do sądu administracyjnego na ww. rozstrzygnięcie wnieśli U. R. i M. R. zarzucając mu naruszenie następujących przepisów:
- 1. art. 153 w zw. z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa) w zw. z art. 16 K.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy "skarżący wywodził" interes prawny do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...], na podstawie odmiennych okoliczności prawnych oraz faktycznych dotyczących zmiany warunków hydrologicznych na działce "skarżącego" związanych z inwestycją, tj. na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb, w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.), podczas gdy w wyroku NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. II OSK 586/09 oraz w decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2012 r., Nr [...] zakwestionowano interes skarżącej U. R. do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., który był rozpatrywany w zakresie zgłoszonego zarzutu braku wystarczającej ilości miejsc parkingowych dla planowanej inwestycji tj. naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb, a w konsekwencji naruszenie art. 61a K.p.a. polegającego na odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego;
- 2. przepisu art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 3 K.p.a., w zw. z art. 80 K.p.a., w zw. z art. 28 ust. 2 uPb, w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne przez brak wyjaśnienia przyczyn, dla których zakwestionowano na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego interes prawny skarżącej oraz M. R. jako właściciela nieruchomości sąsiadującej do nieruchomości, na której była realizowana inwestycja w związku ze zmianą warunków hydrologicznych na działce wnioskodawców związanych z inwestycją, a oparto się wyłącznie na ocenie prawnej interesu prawnego skarżącej zawartej w wyroku NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. II OSK 586/09;
- 3. przepisu art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 3 K.p.a., w zw. z art. 80 K.p.a., w zw. z art. 170 Ppsa poprzez przyjęcie, na podstawie ustaleń wskazanych w wyroku NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. II OSK 586/09 braku istnienia legitymacji procesowej M. R., w sytuacji gdy nie był on stroną przedmiotowego postępowania, a orzeczeniem tym rozstrzygnięto wyłącznie kwestię interesu prawnego U. R. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia GINB z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...].
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
W motywach wyroku oddalającego skargę WSA w Warszawie podzielił stanowisko GINB, że U. R. i M. R., którzy składali wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. nie posiadają legitymacji procesowej do udziału w tym postępowaniu. Sąd wojewódzki przyjął takie stanowisko w oparciu o przepis art. 170 Ppsa w związku z wcześniejszym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 586/09). Przywołano dalej istotę prawomocności wyroku i podkreślono, że w świetle wyroku II OSK 586/09 skoro przesądzono, że U. R. nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego w sprawie pozwolenia na budowę, to nie może skutecznie występować z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia tegoż Starosty w przedmiocie sprostowania błędu w powyższej decyzji.
Skoro interes prawny M. R. wywodzi się z faktu współwłasności do tej samej nieruchomości, do której interes prawny posiada U. R., to także powyższa reguła i związanie prawomocnym wyrokiem odnośnie statusu strony odnosi się do niego.
W świetle powyższych uwag w ww. wyroku wskazano, że zarzuty zawarte w skardze są niezasadne. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 170 Ppsa, gdyż organy administracji bezwzględnie miały obowiązek zastosować się do tego przepisu. W ocenie sądu a quo w sprawie nie doszło też do naruszenia art. 7, 77, 80 K.p.a., art. 28 ust. 2 uPb w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, gdyż sprowadzają się one do kwestii legitymacji procesowej skarżących, czego sąd I instancji rozważać nie może.
Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa U. R. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 151 Ppsa, w zw. z art. 61a § 1 K.p.a., w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa, w zw. z art. 133 § 1 Ppsa, w zw. z art. 134 § 1 Ppsa, w zw. z art. 170 Ppsa, w zw. z art. 171 Ppsa, w zw. z art. 156 § 1 K.p.a., w zw. z art. 158 § 1 K.p.a., w zw. z art. 28 K.p.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy powinna zostać ona uwzględniona, brak należytej kontroli zaskarżonego postanowienia GINB o odmowie wszczęcia postępowania pod względem jego zgodności z prawem oraz brak należytej oceny materialno-prawnego źródła interesu prawnego U. R. do bycia stroną, która była przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w wyroku NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. II OSK 586/09, a w konsekwencji bezzasadne uznanie, że materialna prawomocność wyroków sądu administracyjnego, w jakim wyklucza wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, rozciąga się również na ocenę interesu prawnego skarżącej do bycia stroną postępowania, odnośnie której sąd administracyjny nie wypowiedział się w pisemnych motywach wyroku (uzasadnieniu) tj. nie wydał materialnoprawnego rozstrzygnięcia, a tym samym nie dokonał kontroli legalności zaskarżonego aktu, co do istoty sprawy przez pryzmat podstaw materialnoprawnych interesu prawnego skarżącej U. R. zgłaszanych obecnie we wniosku o stwierdzenie nieważności;
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 151 Ppsa, w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa, w zw. z art. 170 Ppsa, w zw. z art. 171 Ppsa, w zw. z art. 156 § 1 K.p.a., w zw. z art. 158 § 1 K.p.a., w zw. z art. 28 K.p.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy powinna zostać ona uwzględniona, poprzez brak należytej kontroli zaskarżonego postanowienia GINB o odmowie wszczęcia postępowania pod względem jego zgodności z prawem polegającej na bezzasadnym przyjęciu, że organ administracyjny rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...], był związany oceną prawną interesu prawnego zawartą w wyroku NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. II OSK 586/09, podczas gdy doszło do istotnej zmiany stanu prawnego związanego z odmienną podstawą materialnoprawną, na podstawie której skarżący wywodzili swój interes do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia w wyroku NSA z dnia 25 listopada 2009 r. (sygn. II OSK 586/09) uznającego, że skarżąca U. R. nie posiada interesu prawnego oraz legitymacji procesowej;
- 3. art. 145 § 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 151 Ppsa, w zw. z art. 61a § 1 K.p.a., w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa, w zw. z art. 133 § 1 Ppsa, w zw. z art. 134 § 1 Ppsa, zw. z art. 170 Ppsa, w zw. z art. 171 Ppsa, w zw. z art. 156 § 1 K.p.a., w zw. z art. 158 § 1 K.p.a., w zw. z art. 28 K.p.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy powinna zostać ona uwzględniona, poprzez brak należytej kontroli zaskarżonego postanowienia GINB o odmowie wszczęcia postępowania pod względem jego zgodności z prawem polegającej na ocenie przesłanek materialnoprawnych interesu prawnego przysługującego M. R., który jako spadkobierca zmarłego K. R. nie uczestniczył w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. II OSK 586/09, przez prymat oceny materialnoprawnej interesu prawnego U. R. również w zakresie, w którym sąd administracyjny nie wypowiedział się w pisemnych motywach wyroku (uzasadnieniu) tj. nie wydał materialnoprawnego rozstrzygnięcia, a tym samym nie dokonał kontroli legalności zaskarżonego aktu, co do istoty sprawy przez pryzmat podstaw materialnoprawnych interesu prawnego M. R., zgłaszanych obecnie we wniosku o stwierdzenie nieważności,
- 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 151 Ppsa, w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa, w zw. z art. 7 K.p.a., w zw. z art. 77 § 3 K.p.a., w zw. z art. 140 K.c., w zw. z art. 28 K.p.a., w zw. z art. 28 ust. 2 uPb, w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. poprzez brak należytej kontroli zaskarżonego postanowienia GINB pod względem jego zgodności z prawem polegającej na uznaniu, iż skarżący swój interes prawny do domagania się stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. tegoż Starosty, wywodzili z tytułu posiadania prawa współwłasności działki Nr ew. [...] położonej w [...], podczas gdy wnioskodawcy jednoznacznie wywodzili swój interes prawny do bycia stroną postępowania nadzorczego z pozostawaniem ich nieruchomości w obszarze oddziaływania inwestycji realizowanej na podstawie decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...] skutkującej zmianą na ich działce warunków hydrologicznych, a w konsekwencji brak ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skutkujących oddaleniem skargi, podczas gdy powinna zostać ona uwzględniona;
Równocześnie, sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa, strona skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- 1. art. 140 K.c. w zw. z art. 28 K.c. poprzez jego nienależyte zastosowanie polegające na uznaniu, iż interes prawny obojga skarżących we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., był wywiedziony z bycia współwłaścicielem nieruchomości stanowiącej działkę Nr [...] sąsiadującej do działki, na której prowadzona jest inwestycja na podstawie zaskarżonego pozwolenia na budowę, podczas gdy interes prawny obu skarżących do domagania się stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. związany jest z obszarem oddziaływania inwestycji realizowanej na działce sąsiadującej na podstawie zaskarżonego aktu administracyjnego, polegającego na zmianie stosunków wodnoprawnych na działce Nr [...] stanowiącej współwłasność skarżących tj. jest oparty na przepisie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 uPb w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie na podstawie art. 185 Ppsa, oraz 203 Ppsa strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r., VII SA/Wa 303/13 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi, ewentualnie w oparciu o art. 188 Ppsa w przypadku stwierdzenia jedynie naruszeń przepisów prawa materialnego o zmianę w całości zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia GINB z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...]. W każdym wypadku wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz "skarżącego" niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Obszernie uzasadniając podniesione zarzuty kasacyjne w pierwszej kolejności zarzucono, że dokonując wykładni przepisu art. 170 Ppsa sąd I instancji nie wziął pod uwagę kwestii braku rozstrzygnięcia merytorycznego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...], z uwagi na brak legitymacji U. R., a konsekwencji braku oceny sądowoadministracyjnej przesłanek nieważności tej decyzji w wyroku prawomocnie oddalającym jej uprzednią skargę kasacyjną. Autor skargi kasacyjnej obficie przytaczając motywy uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09 podnosi, że stanowiska tam wyrażonego WSA w Warszawie zdaje się nie zauważać, bądź nie akceptować. Przywołując motywy cyt. uchwały wywiedziono, że organ był zobowiązany do porównania podstawy materialnoprawnych interesu U.R. w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 25 listopada 2009 r., II OSK 586/09 z podstawą materialnoprawną wynikającą z wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z [...] sierpnia 2007 r. Takiego działania nie podjęto.
Błędnie organy uznały, że U. R. interes prawny do zaskarżenia powyższego postanowienia Starosty wywodzi z faktu, że jest współwłaścicielem działki nr [...], podczas gdy z wniosku o stwierdzenie nieważności wynikać ma, że jego podstawą jest pozostawania w/w działki w obszarze oddziaływania inwestycji realizowanej na działce nr [...], polegającej na zmianie stosunków wodnych. Zatem w obecnie kontrolowanej przez sąd administracyjny sprawie zachodzić miała odmienna podstawa materialnoprawna, co winno mieć znaczenie dla legitymacji procesowej strony. W sprawie II OSK 586/09 tych aspektów nie badano, zatem organy nadzoru budowlanego winny obecnie podnoszone zarzuty strony skarżącej kasacyjnie rozpoznać meriti.
Nie jest trafny pogląd sądu wojewódzkiego, że konsekwencje wyroku II OSK 586/09 w aspekcie braku legitymacji procesowej w sprawie administracyjnej u U. R. mają znaczenie dla M. R. takie same, to jest brak legitymacji strony. W stosunku do niego nie doszło do kontroli legalności kwestionowanego postanowienia. Raz jeszcze powtórzono, że interes prawny wnioskodawców opiera się nie na współwłasności działki nr [...] lecz o obszar oddziaływania na działkę nr [...] na skutek inwestycji realizowanej na działce sąsiedniej. Podstawą interesu prawnego nie był przepis art. 140 Kc, lecz art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo wodne.
W dniu 10 lutego 2015 r. U. R. złożyła w Naczelnym Sądzie Administracyjnym kopie istotnych dokumentów mających potwierdzać, że inwestycja na działce [...] w [...] jest wadliwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wbrew obszernym wywodom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 170 i 171 Ppsa przyjmując, że skarżącej kasacyjnie U. R. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji tegoż organu o udzieleniu pozwolenia na budowę. Zgodnie z tym pierwszym przepisem "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby", z kolei art. 171 Ppsa określa, że "Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia". Osią prezentowanego w skardze kasacyjnej stanowiska jest zarzut pominięcia przez sąd wojewódzki wywodów zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 (ONSAiwsa 2010, nr 2, poz. 18).
Autor skargi kasacyjnej obszernie przytaczając motywy cyt. uchwały eksponuje, że w ślad za tam prezentowaną argumentacją, organy nadzoru winny dostrzec, że interes materialnoprawny wnioskodawców stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji tegoż Starosty Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę, związany jest z obszarem oddziaływania inwestycji realizowanej na działce sąsiadującej na podstawie zaskarżonego aktu administracyjnego, polegającego na zmianie stosunków wodnoprawnych na działce Nr [...] stanowiącej współwłasność skarżących tj. jest oparty na przepisie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 uPb w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Zatem podstawa materialnoprawna żądania wnioskodawców (zarazem skarżących) jest inna niż ta, która była przedmiotem konstatacji zawartej w wyroku NSA z 25 listopada 2009 r., sygn. II OSK 586/09, gdzie stwierdzono brak legitymacji strony u U. R., aby domagać się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko skarżącej kasacyjnie jest chybione. Posłużenie się argumentacją zaczerpniętą z motywów uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 jest o tyle nietrafne, że nie dostrzega Autor skargi kasacyjnej, iż cyt. uchwała dotyczyła odmiennego stanu prawnego, niż istniejący w dacie podejmowania przez Wojewodę Mazowieckiego oraz GINB postanowień w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia odnośnie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji administracyjnej. Wojewoda Mazowiecki odmawiając wszczęcia postępowania powołał się na przepis art. 61a K.p.a., którego § 1 określa, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego – uwaga Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W uchwale składu siedmiu sędziów NSA sygn. I OPS 6/09 analizie poddano przepis art. 157 § 3 K.p.a. dotyczący odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Cyt. przepis stanowił, że "Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w formie decyzji". W przepisie art. 157 § 3 Ppsa nie ujmowano, oprócz formy rozstrzygnięcia odmawiającej uruchomienia postępowania nadzwyczajnego, przyczyn dla których takie rozstrzygnięcie jest podejmowane. W tezie powyższej uchwały stwierdzono, że "Żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a.". Art. 157 § 3 K.p.a. został uchylony przez art. 1 pkt 25 ustawy z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz.
18) z dniem 11 kwietnia 2011 r. Zatem przepis poddany analizie w przywołanej przez Autora skargi kasacyjnej uchwale i wykorzystany w skardze kasacyjnej jako argument na rzecz dopuszczenia się przez sąd I instancji naruszeń przepisów procesowych, nie obowiązywał już w dacie podejmowania postanowień obu instancji administracyjnych, nadto nie stanowił przeto podstawy prawnej tych postanowień. Zarzucanie sądowi wojewódzkiemu pominięcia wywodów zawartych w cyt. uchwale NSA, przedmiotem której uczyniono przepis nie będący podstawą orzekania organów w postanowieniach objętych kontrolą WSA w Warszawie już chociażby z tych przyczyn nie może zostać uznany za skuteczny.
Nie zasługuje na uwzględnienie wywód zawarty w skardze kasacyjnej, jakoby interes prawny U. R. domagania się stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji tegoż Starosty z dnia [...] czerwca 2007 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę, związany był z obszarem oddziaływania inwestycji realizowanej na działce sąsiadującej na podstawie zaskarżonego aktu administracyjnego, polegającego na zmianie stosunków wodnoprawnych na działce Nr [...], nie zaś z faktem posiadania tytułu prawnego do działki nr [...] (współwłasność z M. R.).
Tym samym ma to być inny interes materialnoprawny, niż ten wywodzący się z przepisu art. 140 Kc i zweryfikowany negatywnie wyrokiem w sprawie II OSK 586/09. Oczywiste jest, że ewentualne oddziaływanie inwestycji realizowanej na działce nr [...] w [...] w zakresie zmiany stosunków wodnych może skutkować posiadaniem interesu prawnego, ale jego źródłem zawsze pozostanie tytuł prawny do nieruchomości, która miałaby być w obszarze takiego oddziaływania. Ta zaś okoliczność jako źródło legitymizowania skarżącej kasacyjnie została wykluczona prawomocnym wyrokiem NSA z 25 listopada 2009 r., II OSK 586/09. W wyroku tym uznano, że U. R. ma wyłącznie interes faktyczny, nie zaś prawny, w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Piaseczyńskiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę obiektu przedszkola na działce nr [...] w [...]. Zresztą w motywach uzasadnienia tego stanowiska wskazano, że zostało ono podjęte, gdy na rozprawie U. R. podnosiła kwestie spływu wód opadowych z terenu inwestycji na jej działkę.
Ta okoliczność dodatkowo osłabia prezentowaną argumentację rozpoznawanej obecnie skargi kasacyjnej, jakoby w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, skarżąca kasacyjnie miałaby być inaczej legitymowana materialnie jako strona takiego postępowania, niż w sprawie o stwierdzenie nieważności samego pozwolenia na budowę. Sprostowanie podjęte przez Starostę Piaseczyńskiego dotyczyło ponadto korekty kategorii obiektu budowlanego oraz kwestii uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Kierunek zatem tego rozstrzygnięcia o sprostowaniu w żaden sposób nie jest związany z zagadnieniem ewentualnego oddziaływania inwestycji na stosunki wodne wobec działki skarżącej kasacyjnie. Trafnie przeto WSA w Warszawie powołując się na przepis art. 170 Ppsa uznał, że skoro U. R. została prawomocnym wyrokiem II OSK 586/09 uznana za osobę, której nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, to tym samym nie przysługuje jej również taki przymiot w sprawie o sprostowanie błędu w decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.
Wskazanym wyżej wyrokiem związany był sąd I instancji, związany jest nim także Sąd orzekający w sprawie ze skargi kasacyjnej. Zasadnie wskazano w kontrolowanym wyroku sądu wojewódzkiego, że postanowienie wydane na podstawie przepisu art. 113 § 1 K.p.a. ma charakter wpadkowy, funkcjonuje w związku z decyzją główną, a skoro skarżącej kasacyjnie odmówiono statusu strony odnośnie wzruszenia w trybie nieważnościowym decyzji głównej, to i nie jest legitymowana do domagania się jako strona wzruszenia w trybie nieważnościowym postanowienia o sprostowaniu. Nie generalizując powyższego stwierdzenia, dostrzec należy, że w realiach przedmiotowej sprawy, teza powyższa znajduje wsparcie przede wszystkim w treści postanowienia Starosty Piaseczyńskiego z [...] sierpnia 2007 r. o sprostowaniu.
Tym samym nie doszło do żadnej istotnej zmiany stanu prawnego związanego z odmienną podstawą materialnoprawną, na podstawie której skarżąca, a zarazem wnioskodawca postępowania nadzwyczajnego, wywodziła swój interes prawny do stwierdzenia nieważności powyższego postanowienia. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów wyłuszczonych w pkt. 1 i 2 skargi kasacyjnej.
Według skarżącej kasacyjnie z faktu wydania przez NSA wyroku w sprawie II OSK 586/09 nie wolno wyciągać ponadto takich konsekwencji wobec uprawnień procesowych M. R., jak to uczynić sąd I instancji, skoro to nie zagadnienie współwłasności nieruchomości działki nr [...] ma być źródłem legitymizowania jego udziału w sprawie administracyjnej. Również tego poglądu nie sposób podzielić. Nie jest sporne, że M. R. wywodzi, że jest współwłaścicielem działki nr [...] w [...]. Skoro cyt. powyżej wyrokiem II OSK 586/09 odmówiono przymiotu strony U. R. (drugiemu ze współwłaścicieli działki nr [...]) we wzruszeniu decyzji o pozwoleniu na budowę budynku przedszkola na działce nr [...], wykluczając aby tytuł prawny do działki nr [...] mógł stanowić źródło takiego uprawnienia, a nie jest nim wskazywana przez skarżących "istotna zmiana stanu prawnego związanego z odmienną podstawą materialnoprawną", to zasadnie WSA w Warszawie, przez pryzmat związania oceną zawartą w powyższym wyroku przyjął, że również M. R. nie posiadał legitymacji procesowej do domagania się stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu. Tym samym nie są trafne zarzuty naruszenia przepisów ujętych w pkt. 3 i 4 skargi kasacyjnej.
Gdy idzie o zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego to został on wadliwie sformułowany. Autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia art. 140 Kc w zw. z art. 28 Kc. Ten drugi przepis stanowi, że "Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania". Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się intencji strony skarżącej kasacyjnie orzeczenie sądu I instancji, przymus radcowsko-adwokackie odnośnie sporządzenia takiego środka zaskarżenia gwarantować ma formalnie oznaczony poziom merytoryczny skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego w żaden sposób nie wynika, aby przepis art. 28 Kc miał zostać w jakikolwiek sposób uchybiony przez sąd I instancji. Gdy idzie o zarzut nienależytego zastosowania przepisu art. 140 Kc, stanowiącego iż "W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy.
W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą", to nie można wbrew twierdzeniem skargi kasacyjnej uznać, że sąd wojewódzki go naruszył. Raz jeszcze wypadnie powtórzyć, że kierunek rozstrzygnięcia o sprostowaniu decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę w żaden sposób nie jest związany z zagadnieniem ewentualnego oddziaływania inwestycji na stosunki wodne wobec działki skarżących. Nie doszło do żadnej istotnej zmiany stanu prawnego związanego z odmienną podstawą materialnoprawną, na podstawie której skarżąca kasacyjnie, a zarazem wnioskodawca postępowania nadzwyczajnego, wywodziła swój interes prawny do stwierdzenia nieważności powyższego postanowienia. Wskazywane w piśmie procesowym skarżącej kasacyjnie z 9 lutego 2015 r. na toczące się postępowanie prowadzone obecnie przez Wójta Gminy Lesznowola, a odnoszące się do oddziaływania zrealizowanej inwestycji na stosunki wodnoprawne, nie stanowi, wbrew wywodowi skargi kasacyjnej, o trafności prezentowanej argumentacji, jakoby źródłem legitymacji skarżących w sprawie wywołanej ich wnioskiem, nie miałby być tytuł prawny do działki nr [...] w [...]. Tym samym zarzut naruszenia przepisu art. 140 Kc jest nietrafny.
Z powyższych względów skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 Ppsa.