Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2168/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. S. i M. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
We wniosku z dnia 8 lutego 2023 r. skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków tj. zakończenia działalności gospodarczej skarżących i utraty jedynego źródła utrzymania rodziny.
Wniesiono również o dopuszczenie dowodu ze wskazanych postanowień i decyzji: na okoliczność aktualnego etapu postępowania, poniesionych szkód, niebezpieczeństwa konieczności zakończenia działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że niewstrzymanie zaskarżonej decyzji spowodowało już wszczęcie kilku postępowań i wydanie kolejnych decyzji oraz wszczęcie kolejnych postępowań sądowoadministracyjnych. Argumentowano, że stwierdzona została nieważność pozwolenia na użytkowanie oraz organ nadzoru wszczął postępowanie naprawcze zmierzające do rozbiórki wykonanej rozbudowy budynku zakładu przetwórstwa mięsnego. Ponadto zaznaczono, że skarżący nie tylko ponieśli już ogromne koszty związane z prowadzonymi postępowaniami, ale teraz pozostaną bez środków do życia, albowiem ich jedynym źródłem dochodu jest sporna masarnia, która bez komory wędzarniczej w ogóle nie może działać.
Tym samym aktualnie pozostawanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji w sposób bezpośredni zmierza do pozbawienia skarżących jedynego źródła utrzymania, a tym samym dalsze prowadzenie niniejszej sprawy pozostanie dla nich bez znaczenia, skoro nie mogą oni prowadzić swojej działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę, że postanowieniem z 11 stycznia 2022 r. sygn. akt II OZ 909/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2168/20 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionym postanowieniu wyjaśnił, że skutkiem zaskarżonej decyzji będzie wszczęcie postępowania naprawczego w trybie właściwych przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, które nie tylko jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, ale także dopiero w ramach postępowania naprawczego będzie mógł ewentualnie zostać orzeczony nakaz rozbiórki. Z faktu możliwości wszczęcia takiego postępowania wskutek wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia na budowę nie można jednak wywodzić, że przyszły wynik tego postępowania może być uznawany za skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Ewentualna szkoda wskazywana przez skarżących (rozbiórka) wiązać się będzie bowiem z zupełnie innym postępowaniem, na etapie którego może dopiero dojść do nałożenia na stronę konkretnych obowiązków związanych z przedmiotowym obiektem budowlanym.
Postępowanie prowadzone przed organem nadzoru budowlanego ma więc charakter odrębny względem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją GINB w przedmiocie nieważności decyzji o pozwoleniu na rozbudowę, a zatem wydawane w jego toku decyzje w razie kwestionowania ich zgodności z prawem będą mogły stanowić przedmiot kontroli instancyjnej, a następnie kontroli sądowej, w trakcie której możliwe będzie wystąpienie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z powołaniem się na bezpośredni skutek prawny przez niego wywołany. Podsumowując NSA stwierdził, że w tym kontekście na znaczeniu tracą podnoszone konsekwencje finansowe ewentualnej rozbiórki obiektu budowlanego, czy też zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, skoro kwestia ta nie stanowi bezpośredniego skutku zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, złożony przez skarżących na etapie postępowania kasacyjnego, w którym powołano decyzje administracyjne dotyczące przedmiotowego obiektu, w szczególności fakt prowadzenia postępowania, mogącego zakończyć się nakazem rozbiórki. Nadal bowiem aktualne pozostaje stanowisko, że niezasadne jest przypisywanie decyzji stwierdzającej nieważność pozwolenia na budowę skutku w postaci nakazu rozbiórki.
Jeszcze raz należy podkreślić, że niebezpieczeństwo szkody związanej z obowiązkiem rozbiórki przedmiotowego obiektu może stanowić przesłankę do wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. dopiero w sprawie, która dotyczyć będzie ostatecznej decyzji orzekającej o nakazie rozbiórki. Tymczasem na etapie aktualnej sprawy nie wystąpiły przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Porównując uzasadnienia poprzednio składanych wniosków o udzielenie ochrony tymczasowej z obecnie rozpatrywanym wnioskiem i przedstawionymi wraz z nim dokumentami zauważyć należy, że w istocie skarżący nie powołali odmiennych niż dotychczas okoliczności mających uzasadnić wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja przedstawiona we wniosku nadal nie potwierdza zasadności przyznania skarżącym ochrony tymczasowej, gdyż skarżący nie wykazali aby skutki zaskarżonej decyzji mogły doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do przezwyciężenia skutków.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. oddalił wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia.
- - ---------------------- 3