Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku G. Spółka jawna z siedzibą w P. (dalej jako skarżąca lub Spółka) o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 października 2021 r. nr 83/2021 w sprawie ze skargi ww. Spółki na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2021 r., nr 1611/2021 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych, postanowieniem z 19 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 382/22, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako "P.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji organu I instancji.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, które jest przedmiotem rozpatrzenia przez NSA.
Wyrokiem z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 328/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Wskazała, że realizacja zleconych do wykonania prac – w praktyce polegających na nawiezieniu ziemi w ilości niezbędnej do podniesienia terenu o 70 cm – doprowadzi do zniekształcenia, a z duża dozą prawdopodobieństwa do zniszczenia najistotniejszego dowodu w przedmiotowej sprawie - obszaru, który uległ obniżeniu, co uniemożliwi zbadanie przyczyn powstania takiego stanu rzeczy i w szczególności weryfikacji tezy prezentowanej na gruncie niniejszego postępowania o zaistnieniu obniżenia terenu w wyniku przeprowadzonych przez G. Sp. j. prac porządkujących po pożarze wiaty znajdującej się na działce nr ew. [...] w sierpniu 2020 r. Za istotne skarżąca uznała, aby teren ten pozostał w możliwie jak najmniej zmienionym stanie, co umożliwiłoby przeprowadzenie koniecznych z jej perspektywy dowodów weryfikujących tezy będące podstawą wydawanych w tej sprawie dotychczas rozstrzygnięć.
Skarżąca stwierdziła, że wykonanie obowiązku z decyzji uniemożliwi wyjaśnienie sprawy co do jej istoty, co na obecnym etapie i charakterze dowodów na jakich oparto się rozstrzygając w ramach niniejszego postępowania, zdaje się nie mieć miejsca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zagrożenie wystąpieniem znacznej szkody należy rozumieć jako możliwość powstania szkody zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to następstwa, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zasadnicze znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu ma spełnienie przez wnioskodawcę obowiązku uprawdopodobnienia wystąpienia ww. przesłanek. Musi on przedstawić okoliczności świadczące o tym, że wykonanie aktu lub czynności przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd może doprowadzić do takiej zmiany w jego osobistej sytuacji, że będzie narażony na znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki.
W ocenie NSA, skarżąca Spółka we wniosku o wstrzymanie wykonanie złożonym na etapie skargi kasacyjnej nie wykazała takich okoliczności, które byłyby wystarczające dla uznania, że zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Trudności w przeprowadzeniu kolejnej ekspertyzy w związku z wykonaniem wcześniej zaskarżonej decyzji polegającej na nawiezieniu ziemi aby podnieść poziom działki nr [...] o około 70 cm w stosunku do stanu obecnego na szerokości ok. 1 metra nie stanowią, zdaniem NSA, o wstąpieniu znacznej szkody ani trudnych do odwrócenia skutków. Jeśli skarga kasacyjna zostanie uwzględniona i sprawa wróci do organów, które będą uzupełniać materiał dowodowy w sprawie, to przeprowadzenie czynności dowodowych i jego koszty a także ich skuteczność obciążają ów organ a nie stronę.
Ponadto nawiezienie ziemi przy konieczności oceny stanu technicznego budynku, jego fundamentów nie uniemożliwi jej przeprowadzenie. Nie trzeba usuwać całej nawiezionej warstwy by zbadać budowę gruntów pod budynkiem czy określić stan fundamentów. Wystarczy odkopać konieczny fragment albo dokonać odwiertu albo np. posłużyć się innymi technikami (kamery, czujniki, kamery termowizyjne) aby określić stan podłoża czy fundamentu. Spękania na ścianach budynku są i będą widoczne. Zatem podnoszona okoliczność wykonania nasypu zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji przed rozpatrzeniem skargi kasacyjnej nie stanowi o wystąpieniu trudnych do odwrócenia skutków dla Spółki.
Ponadto w aktach sprawy znajduje się opinia techniczna wykonana na zlecenie Spółki, dołączona do akt sprawy wykonana przez dr inż. P. S. (K. październik-listopad 2022), posiadającego uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, której jak wynika z jej tytułu została sporządzona między innymi w celu zabezpieczenia materiału dowodowego na poczet postępowania sądowego. Zatem jest to już kolejny dokument, który potwierdza stan zastany przed wykonaniem zaskarżonej decyzji i może posłużyć w sprawie do oceny co było przyczyną stanu technicznego budynku na działce o nr ew. [...] nawet w obliczu wykonania decyzji przed rozpatrzeniem skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że argumentacja przedstawiona we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji zawartym w skardze kasacyjnej nie uzasadniała wstrzymania wykonania tej decyzji bowiem wskazane okoliczności (potencjalne, przyszłe trudności dowodowe) w istocie nie występują.
Dodatkowo za odmową wstrzymania zaskarżonej decyzji przemawia okoliczność wynikająca z akt sprawy, na którą wskazuje ekspertyza dr inżyniera K. K. wykonana na zlecenie właścicielki sąsiedniego budynku A. G. Wynika z niej, że konstrukcja budynku na działce nr [...] uległa osłabieniu, w szczególności jego ściana zachodnia od strony działki nr [...] należącej do Spółki. Okoliczność tę łączy się z usunięciem przez Spółkę spalonego budynku wraz z gruntem co doprowadzić miało do odsłonięcia fundamentów i ich osłabienia objawiających się pękaniem ścian w tym budynku. Zakłada ona możliwość postępującego z czasem uszkodzenia budynku, a nawet jego zawalenia się jeżeli nie zostaną wykonane określone prace budowlane, w tym nawiezienie ziemi wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji. Wskazuje się na pilny charakter prac (str. 26 ekspertyzy akta adm. I instancji). W braku podstaw do podważenia jej wiarygodności przyjąć należy, że za odmową wstrzymania zaskarżonej decyzji przemawia zagrożenie dla życia i zdrowia właścicielki budynku na działce nr [...], która w nim zamieszkuje.
Nie sposób zaprzeczyć, że zagrożenie katastrofą budowlaną w związku z niewykonaniem nasypu jest okolicznością, która świadczy dla mieszkanki tego budynku wyrządzeniem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Oczywiste zagrożenie dla życia i zdrowia, pozbawienie jej miejsca zamieszkania niewątpliwie wypełnia przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. i przemawia za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego NSA uznał, że należało odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. bowiem skarżący nie wykazał istnienia przesłanek wstrzymania z tego przepisu a okoliczności wynikające z akt sprawy wskazują, że wstrzymanie może zagrozić zdrowiu i życiu oraz mieniu powodując katastrofę budowlaną.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.