Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 812/14, odrzucił skargę B. P. i M. O.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] marca 2014 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi w postaci nadesłania jej odpisów (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
B. P. od tego postanowienia wniosła skargę kasacyjną (nazwaną zażaleniem) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Prawomocnym postanowieniem z 10 listopada 2014 r. Sąd pierwszej instancji przywrócił skarżącej uchybiony termin. W następstwie zaś wniesionej skargi kasacyjnej, którą skarżąca podtrzymała pismem z 15 stycznia 2015 r., oraz mając na uwadze fakt, że prawomocnym postanowieniem z 28 sierpnia 214 r. referendarz sądowy w pkt 2 oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych (w pkt 1 ustanowił adwokata z urzędu), zarządzeniem z 17 lutego 2015 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Krakowie wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca wystąpiła z kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, który na skutek braku zmiany okoliczności sprawy Sąd prawomocnym postanowieniem z 24 kwietnia 2015 r. oddalił na podstawie art. 165 p.p.s.a. W związku z tym skarżąca, zarządzeniem z 3 marca 2016 r., została wezwana do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 17 lutego 2015 r. w przedmiocie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.
W odpowiedzi na zarządzenie doręczone 14 marca 2016 r., skarżąca ponownie wystąpiła w dniu 21 marca 2016 r. o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Prawomocnym postanowieniem z 31 maja 2016 r. Sąd pierwszej instancji zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i umorzył postępowanie w zakresie ustanowienia adwokata.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna, wniesiona na podstawie stanu prawnego obowiązującego do 15 sierpnia 2015 r. (obecnie na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przysługuje zażalenie, zgodnie z art. 194 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), podlega odrzuceniu, gdyż w wyznaczonym terminie skarżąca nie uiściła wpisu od skargi kasacyjnej.
Nie ulega wątpliwości, że w następstwie negatywnego rozpoznania dwóch pierwszych wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca zarządzeniem z 3 marca 2016 r. została wezwana do wykonania zarządzenia z 17 lutego 2015 r. wzywającego ją do usunięcia braku fiskalnego skargi kasacyjnej poprzez uiszczenie wpisu w wysokości 250 zł. Wezwanie to należało wykonać, zgodnie z pouczeniem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Skarżąca wezwania tego nie wykonała. Wystąpiła natomiast z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, zgodnie z przyjętym orzecznictwem, na tym etapie skarżąca zobowiązana była jedynie do wykonania wezwania z 3 marca 2016 r. (por. postanowienia SN z 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt I CKN 1461/98, NSA z 1 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2664/10, NSA z 28 września 2017 r. sygn. akt II OZ 980/17, NSA z 28 września 2017 r. sygn. akt II OZ 981/17).
Żaden wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł odnieść żądanego przez skarżącą skutku w postaci uchylenia się od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgłoszenie kolejnego takiego żądania po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego nie ma wpływu na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia. Stąd wydane w dniu 31 maja 2016 r. przez Sąd pierwszej instancji postanowienie o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych nie ma znaczenia w tej sprawie, w której przedmiotem jest rozpoznanie skargi kasacyjnej. Taka wykładnia jest uzasadniona tym, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do tej opłaty, kwestia tej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie.
W konsekwencji strona mogłaby skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Nie oznacza to jednakże, że postanowienie Sądu z 31 maja 2016 r. nie wywołało żadnego skutku prawnego. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy, mające charakter konstytutywny i wywołujące skutki ex nunc, ma znaczenie w toku dalej prowadzonego – z uwagi na prawomocne przywrócenie postanowieniem z 10 listopada 2014 r. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi – postępowania w tej sprawie. Obejmuje zatem swoim zakresem wszelkie przyszłe koszty sądowe, w tym również wpis od skargi.
Wyjaśnić też należy, że niniejsze postanowienie nie ma negatywnego skutku dla skarżącej, gdyż dotyczy ono postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia braku formalnego skargi (braku odpisów skargi), zaś skarżącej przywrócono termin do uzupełnienia tego braku. Trzeba też wskazać, że wobec przywrócenia skarżącej terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi skarga kasacyjna na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia tego braku była zbędna. Niemniej jej rozpoznanie było konieczne, gdyż skarżąca, jak to zostało już wskazane, w piśmie z 15 stycznia 2015 r., mimo przywrócenia jej terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podtrzymała skargę kasacyjną.
W tym stanie sprawy NSA, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.