Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1705/16 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Rzecznika Prawa Pacjenta z dnia [...]2016 r. znak [...] w przedmiocie nie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:
Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] 2016 r. znak: [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z dnia [...]2016 r. (sygn. akt: [...]) nie stwierdzające naruszenia prawa pacjenta W. P. do dokumentacji medycznej przez Szpital Miejski S. im. [...] w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku wskazał, że skarżąca wnosiła o wydanie kliszy zdjęć RTG kręgosłupa wykonanych w dniu 23 września 2013 r. podczas pobytu na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym Szpitala Miejskiego S. im. [...] w K. W świetle dyspozycji art. 27 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta szpital powinien wydać skarżącej żądane zdjęcia za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu.
Jednocześnie szpital wydając oryginał dokumentacji jest zobowiązany pozostawić jej kopie lub pełny odpis na miejscu na własny koszt, zgodnie z § 78 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz. 1697 z późn. zm.). W odpowiedzi na żądanie skarżącej szpital pismem z dnia 14 listopada 2013 r. poinformował, iż "oryginały dokumentacji medycznej, o które Pani wnosi, są własnością Szpitala, a pacjent ma możliwość wglądu w ww. dokumentację po wcześniejszym ustaleniu terminu w Dziale Statystyki i Dokumentacji Medycznej". W piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r. szpital stwierdził, iż " zgodnie z uzyskaną informacją klisze RTG zostały Pani wydane przy wypisie z SOR i w związku z tym nie znajdują się w posiadaniu szpitala".
Zdaniem Sądu I instancji obowiązek podmiotu leczniczego do odnotowywania wydawania dokumentacji medycznej pacjentowi wynika z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, a także ze znajdującej się w aktach sprawy procedury "Udostępniania dokumentacji medycznej" jaka obowiązuje w Szpitalu Miejskim S. im. [...] w K. Zgodnie z art. 27 pkt. 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta dokumentacja medyczna jest udostępniana poprzez wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru.
Ponadto ustawodawca w § 78 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. wskazał, że w przypadku gdy podmiot leczniczy udostępni pacjentowi dokumentację w oryginale powinien pozostawić w historii choroby kopię lub pełny odpis wydanej dokumentacji. Wobec tego, jak wskazał Sąd I instancji skoro, jak twierdzi szpital wydał skarżącej oryginał kliszy RTG to powinien on wydanie to pokwitować, a nadto kopię kliszy lub jej opis pozostawić w dokumentacji indywidualnej wewnętrznej pacjenta. Natomiast sam fakt wykonania obowiązku pozostawienia w dokumentacji pacjenta opisu badania RTG nie zwalnia szpitala z obowiązku pokwitowania przez pacjenta.
Co więcej, szpital w piśmie z dnia 12 czerwca 2015r. skierowanym do Zastępcy Rzecznika Praw Pacjenta stwierdził, iż udostępnia pacjentom dokumentację medyczną w formie, o której mowa w art. 27 ust 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta tj. w postaci oryginałów, w oparciu o obowiązującą w placówce szpitala procedurę "Udostępniania dokumentacji medycznej" wprowadzoną na podstawie Komunikatu nr [...] Pełnomocnika Dyrektora ds. Systemu Zarządzania Jakością z dnia 22.01.2013 r. Zdaniem Sądu I instancji powyższe znajduje potwierdzenie również w postanowieniach wewnętrznych regulaminów szpitala. Z wyciągu z Regulaminu Organizacyjnego Szpitala Miejskiego S. im. [...] w K. tj. § 18 wynika, iż "Szpital prowadzi dokumentację medyczną dotycząca osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych z zapewnieniem ochrony danych osobowych zawartych w dokumentacji oraz udostępnia dokumentację zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Szczegółowy tryb udostępniania dokumentacji medycznej określa odrębna procedura". Z pkt 14 opisu postępowania, przy udostępnianiu dokumentacji medycznej pacjentowi, wskazanego w procedurze "Udostępniania dokumentacji medycznej" wynika, iż pracownik Działu statystyki i dokumentacji medycznej wpisuje wydawaną dokumentacje do rejestru DP-514 " Wydawanie dokumentacji medycznej" a pacjent podpisuje odbiór dokumentacji. Zgodnie z § 1 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r i § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia do dokumentacji indywidualnej zewnętrznej zalicza się w szczególności kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, zaś w dokumentacji indywidualnej wewnętrznej dokonuje się wpisu o wydaniu dokumentacji indywidualnej zewnętrznej lub załącza się jej kopie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skoro karta informacyjna z leczenia szpitalnego stanowi dokumentację indywidualną zewnętrzną, a kliszę RTG wydano skarżącej przy wypisie jej ze szpitala, jako załącznik do tej karty to należy również ją traktować jako dokumentację indywidualną zewnętrzną.
Zdaniem Sądu I instancji w sprawie naruszono szereg zasad przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym art. 8 kpa, art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. uchylił zaskarżoną decyzję.
Rzecznik Praw Pacjenta wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:
- I. przepisów prawa postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w związku z art. 27 pkt 3 u.p.p. w związku z § 78 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, polegające na uchyleniu decyzji organu w wyniku błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada przepisom prawa i jako takie musiało zostać uchylone;
- 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku, na czym polegało naruszenie przez organ dyspozycji art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz niewskazanie sposobu dalszego postępowania przez Rzecznika w sprawie;
- II. przepisów prawa materialnego, tj:
- 1. § 15 ust.1 pkt 10 rozporządzenia w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia, poprzez przejęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że klisza RTG stanowi dokumentację medyczną indywidualną zewnętrzną, podczas gdy, jest ona dokumentacją medyczną indywidualną wewnętrzną oraz powinna zostać dołączona do historii choroby pacjentki.
Na tych podstawach wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W. J. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zasadnicze znaczenie ma regulacja art. 27 pkt 3 ustawy z 8 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 186). Według art. 27 pkt 3 “Dokumentacja medyczna jest udostępniona: przez wydanie oryginau za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia oryginałów tej dokumentacji". Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych wydając dokumentację medyczną w oryginale obowiązany jest ją wydać za pokwitowaniem, co stanowi obligatoryjny element dokumentacji medycznej pacjenta, któremu udzielono świadczeń zdrowotnych. To, że klisza wykonanych zdjęć RTG stanowi dokumentacje medyczną potwierdza dodany do art. 27 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, ustawą z 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 836).
Dodany art. 27 ust. 2 stanowi “Zdjęcia rengenowskie wykonane na kliszy, przechowywane przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, są udostępniane za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu". Prawo do udostępnienia zdjęć rengenowskich wykonanych na kliszy w porównaniu z inną dokumentacją medyczną udostępniania na żądanie pacjenta nie jest ograniczone przesłankami wskazanymi w art. 27 ust.1 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Przed zmianą ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wydanie oryginału kliszy zdjęcia RTG wymagała pokwitowania odbioru.
Ustalenie tego elementu stanu faktycznego “pokwitowania odbioru" przez pacjenta oryginału kliszy zdjęcia RTG należy do zasadniczego dla ochrony praw pacjenta, zwłaszcza gdy zachodzi różnica wyjaśnień podmiotu udzielającego świadczenia zdrowotnego i pacjenta. Bez przeprowadzenia czynności postępowania wyjaśniającego, opierając się wyłącznie na wyjaśnieniach podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych nie można stwierdzić, czy odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej jest prawidłowa w okolicznościach faktycznych rozpoznanej przez Rzecznika Praw Pacjenta sprawy. Nie ma znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego sprawy stwierdzenie co do zaliczenia do dokumentacji medycznej indywidualnej wewnętrznej, czy do dokumentacji medycznej zewnętrznej. Podział dokumentacji medycznej na wewnętrzną i zewnętrzną, o której stanowi § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U.
Nr 252, poz. 1697), nie może stanowić o wadliwym ustaleniu stanu sprawy w tym zakresie, skoro zgodnie z § 15 art. 5 tego rozporządzenia oryginały dokumentów, w tym dokumentację indywidualną zewnętrzną (§ 15 ust.5 pkt 1) zwraca się pacjentowi za pokwitowaniem przy wypisie, sporządzając ich kopie, którą pozostawia się w dokumentacji wewnętrznej szpitala.
Zasadnie Sąd stwierdził naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, a naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniając zastosowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środka prawnego uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.