Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem w sprawie II SA/O1/04 wyrokiem z dnia 17 listopada 2004 r. oddalił skargę S. R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej w [...] z dnia [...] w przedmiocie zwolnienia z zasadniczej służby wojskowej.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [...] Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] orzekł o zwolnieniu S. R. z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem z dniem 2 grudnia 2003 r. z powodu uznania go za niezdolnego do tej służby. W uzasadnieniu powołano się na orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Olsztynie z dnia 18 listopada 2003 r. o uznaniu szeregowego S. R. za niezdolnego do służby wojskowej w związku z rozpoznanym schorzeniem Wskazano jednocześnie, iż schorzenie to nie pozostaje w związku ze służba wojskową.
Od decyzji tej odwołał się S. R., wnosząc o jej zmianę poprzez uznanie go za niezdolnego do służby wojskowej w następstwie choroby powstałej w związku z tą służbą. Podniósł, iż nie kwestionuje rozpoznanego schorzenia, lecz zarzucił, iż powstało ono podczas wykonywania służby wojskowej i w związku z tą służbą. Został bowiem zakwalifikowany do służby wojskowej z kategorią A, gdyż komisja wojskowa nie stwierdziła u niego żadnego schorzenia. Natomiast po przebytej chorobie serca zmieniono mu kategorię na D, co jest równoznaczne ze zwolnieniem z wojska. Odwołujący się wyjaśnił, iż służył w kompanii rozpoznawczej, a służba ta cechowała się ogromnymi obciążeniami fizycznymi i siłowymi, co z pewnością stało się przyczyną dolegającego mu schorzenia.
Decyzją z dnia [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, iż zaskarżona decyzja nie zawiera ustalenia, iż nabyte przez poborowego schorzenie serca nie powstało w związku ze służbą wojskową. Wskazano, iż Dowódca Jednostki Wojskowej nie jest organem uprawnionym do stwierdzenia, iż niezdolność poborowego do służby wojskowej pozostaje w związku z tą służbą. Organem właściwym w tym zakresie jest Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska, od której orzeczeń odwołania rozpatruje Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska. W związku z tym, iż zastrzeżenia i wnioski zawarte w odwołaniu dotyczą orzeczenia wydanego przez inny organ nie znaleziono podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji.
Na powyższa decyzję skargę wniósł S. R., podnosząc, iż jest ona sprzeczna z rzeczywistym stanem rzeczy, Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie go za niezdolnego do pełnienia służby wojskowej w następstwie choroby, powstałej w związku ze służbą.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia prawa. Wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 2l listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205 ze zm.) przed odbyciem zasadniczej służby wojskowej żołnierza zwalnia się z tej służby w razie uznania go ze względu na stan zdrowia za trwale lub czasowo niezdolnego do służby wojskowej. Zatem w przypadku zaistnienia wymienionej w tym przepisie przesłanki zwolnienie ze służby wojskowej ma charakter obligatoryjny. Orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej należy do wojskowych komisji lekarskich (art. 29 ust. 1 powołanej ustawy). W dacie wydawania decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie tryb i zasady orzekania wojskowych komisji lekarskich w zakresie orzekania o zdolności do służby wojskowej regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.).
Zgodnie z § 5 tego rozporządzenia do właściwości terenowych wojskowych komisji lekarskich należy zarówno orzekanie o zdolności do służby wojskowej żołnierzy niezawodowych, jak i o związku ich chorób ze służbą wojskową.
Sąd I instancji podniósł, iż ostatecznym orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Olsztynie z dnia 18 listopada 2003 r. uznano S. R. za niezdolnego go służby wojskowej oraz stwierdzono, iż rozpoznane u niego schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. W związku zaś z uznaniem S. R. za niezdolnego do służby wojskowej spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP i właściwy organ wojskowy był zobligowany do zwolnienia go ze służby wojskowej przed jej odbyciem.
Jednocześnie Sąd wskazał, że skarżący nie kwestionował zasadności zwolnienia go ze służby wojskowej, a jedynie zarzucił organowi wojskowemu ustalenie, że schorzenie skarżącego nie pozostaje w związku ze służbą wojskową bez przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Sądu słuszne jest jednak stanowisko organu, iż zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W świetle powołanych przepisów nie ulega bowiem wątpliwości, iż właściwy organ wojskowy orzeka jedynie w przedmiocie zwolnienia ze służby, będąc przy tym związany orzeczeniem właściwej wojskowej komisji lekarskiej. W jego gestii nie leży zatem ani ustalanie kwestii zdolności do służby, ani związku pomiędzy schorzeniem nabytym przez żołnierza a odbywaną służba wojskową.
W ocenie Sądu I instancji fakt, iż w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, iż schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą nie stanowi rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Skoro zaś skarżący nie wykorzystał przysługujących mu środków zaskarżenia w stosunku do orzeczenia komisji lekarskiej, to nie może skutecznie domagać się od organów wojskowych, orzekających w niniejszej sprawie, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie, bowiem to nie należało do ich właściwości.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł S. R. zarzucając wyrokowi, na podstawie art. 174 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 2002 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu faktu, że dolegające skarżącemu schorzenie serca jest następstwem szkodliwych warunków służby wojskowej i powstało w związku z wykonywaniem tej służby, a nadto na nieuwzględnieniu faktu, że o zwolnieniu ze służby orzekał pozwany organ administracji. Zdaniem skarżącego sąd błędnie przyjął, że orzekanie o niezdolności do służby wojskowej należy do wojskowych komisji lekarskich podczas gdy zwolnienia tego i zmiany kategorii wojskowej dokonał wskazany organ wojskowy.
W związku z tym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi II instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący ponownie wskazał, że powstałe schorzenie jest związane z ciężkimi warunkami odbywania służby wojskowej i w decyzji o zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej ta okoliczność powinna być wskazana. Orzekając o tym zwolnieniu, wbrew twierdzeniom Sądu, organ opierał się na przesłance związanej ze stanem zdrowia skarżącego i ten fakt musiał być objęty rozstrzygnięciem organu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dowódca Jednostki Wojskowej w [...] wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej ppsa – rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a w urzędu bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą te przesłanki, Sąd dokonał oceny zaskarżonego wyroku zgodnie ze wskazaną podstawą – naruszenia prawa materialnego tj. art. 87 ust. 2 pkt 21 ustawy z dnia 21 lipca 2002 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznał, że podstawa ta jest nieuzasadniona.
Należy bowiem stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował powołany przepis. Przepis ten stanowił podstawę zaskarżonej decyzji dotyczącej zwolnienia skarżącego z odbywania zasadniczej służby wojskowej z uwagi na stan zdrowia i tylko on mógł być zastosowany w niniejszej sprawie. Zresztą skarżący nie wskazuje żadnego innego przepisu, który w jego odczuciu miałby tutaj zastosowanie. Przepis ten reguluje przesłanki zwolnienia z zasadniczej służby wojskowej. Jedną z nich jest stan zdrowia, który powoduje trwałą lub czasową niezdolność do odbycia służby wojskowej. Przy czym dla istnienia tej przesłanki nie mają znaczenia okoliczności dotyczące samego powstania schorzenia. Zwolnienie z odbycia zasadniczej służby wojskowej, zgodnie z powołanym przepisem art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w jego brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, następuje bowiem z uwagi na stan zdrowia niezależnie od jego przyczyn i jak słusznie stwierdził Sąd I instancji w decyzji w przedmiocie zwolnienia nie ma podstaw do badania i wskazywania przyczyn danego stanu zdrowia i ewentualnego związku przyczynowego pomiędzy tym stanem zdrowia a zasadniczą służbą wojskową.
Jest to bowiem decyzja o zwolnieniu z odbycia zasadniczej służby wojskowej, a nie rozstrzygnięcie dotyczące samego stanu zdrowia i jego przyczyn. Organ wojskowy wydając przedmiotowa decyzję powołał się w jej uzasadnieniu na treść orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Olsztynie, która była właściwa do rozstrzygania w sprawie oceny stanu zdrowia skarżącego, co wynika m.in. z przepisu art. 29 ww. ustawy.
Z tych też względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 oraz art. 204 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.