Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 416/13 oddalił skargę A. D. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. W. pozwolenia na budowę budynku garażowego, na terenie nieruchomości usytuowanej przy ul. [...] w P., na działce nr [...], arkusz [...], obręb [...].
Wojewoda W., po rozpoznaniu odwołania A. i M. D. od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Po rozpoznaniu skargi A. D. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 330/12 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że organ drugiej instancji nie wywiązał się należycie z obowiązku wynikającego z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, tj. sprawdzenia zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Sprawdzenie to winno być dokonane z zachowaniem wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co nie zostało przez organ drugiej instancji dopełnione.
Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się w sposób prawidłowy do podnoszonej w skardze kwestii naruszenia art. 29 ustawy Prawo wodne.
Wojewoda nie odniósł się bowiem w należyty sposób do kwestii związanych z odprowadzeniem wód powierzchniowych określonych w § 28 i § 126 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U Nr 75, poz. 690 ze zm. - zwane dalej "rozporządzeniem"). W świetle tych regulacji projektowana zabudowa winna spełniać wymogi umożliwiające odprowadzanie wód opadowych do sieci kanalizacyjnej lub ogólnospławnej. Wymagane jest chociażby odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.
Sąd zauważył, że organ administracji budowlanej nie wypowiedział się w kwestii odprowadzania przedmiotowych wód. Uchybienie organu stanowi brak jakiegokolwiek odniesienia się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji Wojewody. Rozważania organu w tym zakresie w niniejszej sprawie są o tyle istotne, gdyż stosunki wodne stanowią przedmiot sporów międzysąsiedzkich i innych postępowań administracyjnych.
Według Sądu obowiązkiem organu było ustalenie i zbadanie, czy rysunki załączone do projektu budowlanego oraz zawarte w nim wyjaśnienia i opisy regulują zagadnienie odprowadzania wód powierzchniowych. W niniejszej sprawie organ I, jak i II instancji takiej oceny nie przeprowadził o czym świadczy uzasadnienie decyzji. W tym zakresie naruszono art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, zgodnie z którym obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich.
Wobec przedstawionych wyżej argumentów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej odprowadzania wód powierzchniowych wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznał je za niezasadne.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania Wojewoda W. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż był związany zaleceniami zawartymi w wyroku Sądu z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 330/12. Odnosząc się do kwestii odprowadzania wód opadowych z dachu projektowanego budynku w kierunku sąsiedniej nieruchomości organ zauważył, iż podlega ona ocenie na podstawie przepisów prawa budowlanego, a nie na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.08.2001 r. sygn. akt III RN 140/00, OSNP 2002/84). Zgodnie z przepisem art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145) korzystanie z wody zebranej z połaci dachowej budynku właściciela stanowi tzw. zwykłe korzystanie z wód, na które nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne, wydawane na podstawie art. 122 w zw. z art. 124 przepisów prawa wodnego.
Dalej organ zauważył, że sposób zagospodarowania wód opadowych na działce budowlanej uregulowane jest przepisem § 28 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie Wojewody zatwierdzony przez organ I instancji projekt budowlany przewiduje, zgodnie z ostateczną decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o warunkach zabudowy, odprowadzenie wód deszczowych na teren własnej działki, rynną i rurą spustową o średnicy 100 mm (projekt budowlany str. 8, str. 19, str. 20, str. 21). Zdaniem organu wielkość zlewni dachu garażu u o pow. 21,23 m2 i średnice rynny i rury spustowej 100 mm, z wylotem skierowanym na teren działki inwestora (działka nr [...]), nie wskazują, by teren działki skarżącej (działka nr [...]) był zagrożony zmianą naturalnego spływu wód opadowych, o której mowa w § 29 warunków technicznych. Zaprojektowany sposób zagospodarowania wody opadowej ze zlewni dachu, na własnej działce inwestora nie powoduje naruszenia przepisu art. 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.) oraz § 7 Uchwały Nr LVII/780/V/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 7 lipca 2009 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Poznania (opubl. w Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 169, poz. 2799).
Organ wskazał również, iż zarzuty strony dotyczące zalewania jej działki przez wody opadowe spływające z działki należącej do inwestora nie znajdują potwierdzenia w opinii technicznej z dnia 10 grudnia 2010 r. nr 67/R oraz w ustaleniach ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy wydania decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub przywróceniu poprzedniego stanu terenu posesji przy ul. [...] w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga A. D. na ww. decyzję nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd powołał art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., i wskazał, że w sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 330/12. W orzeczeniu tym Sąd zobowiązał Wojewodę W. do ponownego przeprowadzenia postępowania odwoławczego z uwzględnieniem wskazówek zawartych w tym wyroku.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy w ponownie prowadzonym postępowaniu zastosował się do wytycznych zawartych w ww. wyroku, a ustalenia poczynione przez organ uzasadniały wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stosując się do wskazówek Sądu, Wojewoda W. odniósł się do podniesionych w odwołaniu uwag dotyczących sposobu odprowadzania wód opadowych z terenu planowanej inwestycji.
Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.), obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Przepis ten daje organom administracji architektoniczno-budowlanej podstawę do nałożenia na inwestora obowiązku podjęcia działań zapobiegających zmianie naturalnego spływu opadowych wód powierzchniowych powodującego zatrzymywanie się tych wód na sąsiedniej działce (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2001 r. o sygn. akt III RN 140/00 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.
Kwestię odprowadzania wód opadowych z działki budowlanej regulują m.in. § 28 i 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) Zgodnie z § 28 ust. 1 działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych (ust. 2). Z kolei stosownie do § 29 dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.
Sąd wskazał, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w powiązaniu z § 29 rozporządzenia - ustanawiają wyraźny nakaz podjęcia działań mających na celu ochronę uzasadnionych interesów właściciela nieruchomości sąsiedniej znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu i stanowią materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć opartych na przepisie art. 35 ust. 3 i ust. 5 Prawa budowlanego. W projekcie budowlanym winny zostać zatem rozwiązane wszystkie kwestie odnoszące się do istniejących stosunków wodnych na terenie planowanej inwestycji. Rozwiązania przyjęte w projekcie powinny bowiem zapewniać ochronę projektowanego obiektu przed zalewaniem wodami opadowymi spływającymi z wyżej położonych terenów, przy czym nie może się to odbywać z naruszeniem uzasadnionych interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 marca 2011 r. o sygn. akt. II SA/Gl 1189/10 i WSA we Wrocławiu z dnia 15 mara 2012 r. o sygn. akt II SA/Wr 757/11 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wojewoda W. wskazał, że przedłożony do zatwierdzenia i zatwierdzony przez organ I instancji projekt budowlany przewiduje odprowadzanie wód opadowych z dachu za pomocą rynny i rury spustowej o średnicy 100 mm na teren należący do inwestora. Ponadto wielkość zlewni dachu projektowanego garaż nie wskazuje, aby teren należący do skarżącej był z tego powodu zagrożony zalewaniem wodami spływającymi z tego dachu.
Sąd podzielił zatem ustalenia organu odwoławczego, iż przedłożony projekt budowlany zgodny jest z przepisami technicznymi określonymi w § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia i stwierdził, że organ zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 330/12 i dokonał analizy przedmiotowego projektu budowlanego pod kątem jego zgodności z przepisami dotyczącymi odprowadzania wód opadowych.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą Sąd wskazał, iż stanowią one powtórzenie zarzutów skargi, która zainicjowała postępowanie sądowe w sprawie o sygn. akt II SA/Po 330/12.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. D., zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adwokata J. K. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które nawet w części nie zostały uiszczone.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła:
- 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy -art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi A. D. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia M. W. pozwolenia na budowę budynku garażowego, co miało zasadniczy — istotny wpływ na wynik postępowania, a w szczególności poprzez naruszenie następujących przepisów:
- a) § 28 ust. 2 i § 126 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez brak wyjaśnienia czy projektowany sposób odprowadzania wód opadowych ze zlewni dachu budynku garażowego jest zgodny z zasadami wiedzy technicznej zapewniający poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, przy uwzględnieniu panujących warunków glebowych, w tym chłonności gruntu oraz sąsiedztwa działki A. D.;
- b) art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności nieuwzględnienie okoliczności przemawiających za zasadnością zweryfikowania twierdzeń skarżącej w zakresie nieodpowiedniego zagospodarowania wód opadowych z budynku garażowego powodującego notoryczne zalewanie nieruchomości skarżącej pozostającej w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu;
- c) art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do sformułowanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 330/12 wytycznych dotyczących kierunku ponownego rozpoznania sprawy w szczególności czy projektowane rozwiązanie odprowadzania wód opadowych zostało zaprojektowane zgodnie z zasadami wiedzy technicznej zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył M. W., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 330/12. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał na konieczność dokonania przez organ ustaleń dotyczących kwestii odprowadzania wód opadowych z terenu planowanej inwestycji.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ dokonał analizy przedłożonego przez inwestora, zatwierdzonego przez organ I instancji, projektu budowlanego, wskazując, że przewiduje on odprowadzenie wód deszczowych na teren działki inwestora, rynną i rurą spustową o średnicy 100 mm. Organ wyjaśnił również, że wielkość zlewni dachu garażu o pow. 21,23 m2 i średnice rynny i rury spustowej, z wylotem skierowanym na teren działki inwestora, nie wskazują, by teren działki skarżącej był zagrożony zmianą naturalnego spływu wód opadowych, o której mowa w § 29 rozporządzenia. Organ wskazał ponadto, że zarzuty strony dotyczące zalewania jej działki przez wody opadowe spływające z działki należącej do inwestora nie znajdują potwierdzenia w opinii technicznej z dnia 10 grudnia 2010 r. nr 67/R oraz w ustaleniach ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy wydania decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub przywróceniu poprzedniego stanu terenu posesji przy ul. [...] w P. Tym samym, Sąd I instancji zasadnie uznał, że organ wykonał zalecenia sądu administracyjnego, a ustalenia dokonane przez organ, w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, uzasadniały podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Niezasadnie podnosi skarżąca kasacyjnie, że w toku postępowania nie ustalono, czy występuje brak możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, na której został zaprojektowany budynek garażowy, ewentualnie czy pociągałoby to dla inwestora większe trudności techniczne, a poprzestano wyłącznie na zaproponowanym przez projektanta rozwiązaniu, a więc możliwości odprowadzania wód opadowych na własny teren nieutwardzony. Należy bowiem zauważyć, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy decyzji SKO w P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy wydania decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom lub przywrócenie stanu poprzedniego terenu posesji M. W. wynika, że pismem z dnia 5 października 2010 r. Prezydent Miasta P. wystąpił do Zarządu Dróg Miejskich w P. w celu wyjaśnienia kwestii uzyskania zgody na podłączenie posesji M. W. do kanalizacji deszczowej i uzyskał informację, że zarządca sieci takiej zgody nie może wyrazić.
Fakt ten był zatem znany z urzędu organowi rozpatrującemu niniejszą sprawę, nie było więc konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jednocześnie okoliczność ta przemawia za zasadnością uznania, że zachodzi brak możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej i w konsekwencji dopuszczalne jest odprowadzanie wód opadowych na własny teren inwestora (§ 28 ust. 2 rozporządzenia).
Wobec tego, stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a., art. 77 k.p.a., jak również § 28 ust. 2 i § 126 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, a więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
NSA nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.