Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2855/20

Uzasadnienie

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 czerwca 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 23/20 uwzględnił skargę Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy Radzanów z 20 września 2019 r. nr VIII/40/2019 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części miejscowości Młodynie Dolne (dalej plan miejscowy) i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Sąd I instancji uznał zarzuty Wojewody za w pełni zasadne. Zarzuty te odnoszą się do przyjętych rozwiązań, które zdaniem skarżącego pozostają w sprzeczności z zapisami obowiązującego studium i naruszają przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisy rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

2. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła Gmina Radzanów (skarga kasacyjna wniesiona 6 sierpnia 2020 r.). W skardze tej zarzucono naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca kasacyjnie Gmina Radzanów wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

3. Uczestnik postępowania Stowarzyszenie [...] (dalej stowarzyszenie), dopuszczone do udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze uczestnika postanowieniem Sądu I instancji z 11 maja 2020 r., również wniosło skargę kasacyjną od ww. wyroku, zarzucając naruszenie tak przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisów prawa materialnego.

Uczestnik postępowania wniósł w skardze kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania, a w przypadku uznania braku podstaw do umorzenia postępowania o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. 4. W odpowiedzi na skargi kasacyjne Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Gminy oraz odrzucenie skargi kasacyjnej uczestnika, względnie jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. 5.1. Skarga kasacyjna Gminy Radzanów podlega odrzuceniu jako wniesiona po terminie, zaś skarga kasacyjna stowarzyszenia podlega oddaleniu.
4. 5.2. Podkreślić należy, że przy wniesieniu skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy skarga kasacyjna została prawidłowo złożona, a więc czy spełnia warunki i wymogi formalne. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej Ppsa) skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie zaś do art. 178 Ppsa wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu.
5. 5.3. W niniejszej sprawie, odpis zaskarżonego wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Gminy Radzanów 6 lipca 2020 r. (k. 227 akt sądowych). Termin trzydziestu dni na wniesienie skargi kasacyjnej upływał zatem 5 sierpnia 2020 r. Skarżąca nadała natomiast skargę kasacyjną w urzędzie pocztowym 6 sierpnia (k. 261 akt sądowych). Również w tej dacie pełnomocnik poświadczył za zgodność z oryginałem zaświadczenie o wyborze Wójta (k. 259).
6. 5.4. Wniesienie skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 Ppsa, obligowało Sąd Wojewódzki do jej odrzucenia. W związku z brakiem dostrzeżenia przez Sąd I instancji tego uchybienia, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 177 § 1 Ppsa, orzekł jak w pkt 2 wyroku. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa (pkt 3 wyroku).
7. 5.5. Natomiast skarga kasacyjna stowarzyszenia podlegała oddaleniu bez merytorycznej oceny jej zarzutów, ponieważ brak było jakichkolwiek podstaw prawnych, aby dopuścić stowarzyszenie do niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Istota postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego ze skargi wojewody wniesionej na uchwałę organu gminy na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 506, dalej usg), wyklucza udział innych uczestników postępowania na podstawie regulacji Ppsa. Wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez wojewodę stanowi realizację jednego z przysługujących mu uprawnień, służących wykonywaniu nadzoru nad działalnością gminy na podstawie kryterium zgodności z prawem, a zatem legitymacja skargowa tego organu oparta jest na samodzielnej podstawie prawnej - art. 93 ust. 1 usg, która nie może być jednocześnie podstawą do wniesienia skargi przez inny podmiot. Stronami postępowania sądowego zainicjowanego skargą wojewody na uchwałę rady gminy są zatem wyłącznie wojewoda jako organ nadzoru oraz właściwy organ gminy. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. postanowienia NSA z: 29 września 2010 r., sygn. akt II OZ 899/10, 29 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1067/13, 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II OZ 64/14, 26 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 473/15, 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OZ 757/15, 16 września 2015 r., sygn. akt II OZ 855/15, 12 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 1307/15, 2 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 129/16, 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 352/17, 31 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 563/16, 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 598/16, 7 września 2017 r., sygn. akt II OZ 864/17, 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OZ 200/18, 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 1028/20).
8. 5.6. Okoliczność błędnego dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie mogła stanowić podstawy do merytorycznej oceny zarzutów podniesionych przez podmiot nieuprawniony, jednakże z uwagi na formalny udział stowarzyszenia w postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna powinna podlegać oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa. W związku z powyższym orzeczono jak pkt 1 wyroku. Jednocześnie, na podstawie art. 207 § 1 Ppsa, odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt 4 wyroku).