Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 11 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy przedłużenia wizy Schengen.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
L. K. wjechała na terytorium Polski w dniu 22 marca 2012 r. na podstawie jednolitej wizy Schengen C, wydanej przez Konsula w Grodnie w dniu 22 marca 2012 r., uprawniającej do wielokrotnego wjazdu i pobytu na terytorium państw obszaru Schengen w terminie od 22 marca 2012 r. do 21 marca 2013 r.
Skarżąca w dniu 25 czerwca 2012 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o przedłużenie wizy Schengen z powodu wypadku, związanej z nim operacji i leczenia pooperacyjnego. Do wniosku dołączyła dokumentację medyczną, potwierdzającą, że w dniu 3 maja 2012 r. przeszła operację w wyniku złamania szyjki kości udowej prawej i wskazującą orientacyjny czas leczenia pooperacyjnego na okres około sześciu miesięcy.
Decyzją z [...] lipca 2012 r. Wojewoda [...] odmówił skarżącej przedłużenia wizy Schengen, stwierdzając brak takiej możliwość z uwagi na wydanie wizy na maksymalny dopuszczalny prawem okres. Skarżąca wniosła od powyższej decyzji odwołanie, po którego rozpoznaniu Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, powołując się na artykuł 33 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L z 15.09.2009 r., str.1, z późn. zm.) oraz załącznik nr VII do tego rozporządzenia, stwierdził, że wobec wydania skarżącej wizy Schengen na maksymalny możliwy okres, tj. 90 dni, nie ma możliwości jej przedłużenia.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd I instancji podzielił ustalenia i argumentację prawną zawartą w zaskarżonej decyzji, a zarzuty skargi uznał za niezasadne. Nie zgodził się ze skarżącą, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem pkt 6, 26 i 29 Preambuły do kodeksu wizowego. W ocenie Sądu I instancji nie doszło do naruszenia art. 25 ust. 1a, art. 27 ust. 2, art. 33 ust. 1, 3, art. 40 ust. 1 i załącznika VIII pkt 6 Rozporządzenia ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy.
Sąd I instancji nie zgodził się z twierdzeniami skarżącej, że przyjęcie wniosku przez organ zobowiązywało go do pozytywnego jego rozpatrzenia. Podkreślił, że rozstrzygnięcie wniosku następuje w formie decyzji, natomiast umieszczenie stempla w dokumencie podróży potwierdzającego złożenie wniosku o przedłużenie wizy Schengen świadczy wyłącznie o dopuszczalności wniosku, a nie o przedłużeniu wizy. Następnie podkreślił, że przepisy kodeksu wizowego przewidują okres ważności wizy Schengen oraz okres pobytu, przez który cudzoziemiec może przebywać w okresie ważności wizy. Uznał, że w zakresie jej przedłużenia organ prawidłowo zastosował art. 33 Rozporządzenia z powołaniem się na treść pkt 4 załącznika VII.
Sąd I instancji uznał za nietrafny zarzut naruszenia art. 17 umowy z 20 grudnia 2007 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o ruchu osobowym. Wskazał, że ustawodawca nie pozostawił bez ochrony cudzoziemca, którego dotyka takie zdarzenie jak skarżącą, ponieważ może ubiegać się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesionej przez L. K. zaskarżono powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenia prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 1, 3, 6 kodeksu wizowego, poprzez błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że złożyła wniosek proponowany przez pracownika Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w [...], a wniosek został przyjęty. W paszporcie postawiono stempel: "O przedłużeniu wizy Schengen lub Polskiej" świadczący o dopuszczalności wniosku – art. 20 kodeksu wizowego. Skarżąca nie znajdowała się nielegalnie na terytorium Polski. Podkreśliła, że przedłużenie wizy następuje na podstawie art. 33 ust. 1, 3, 6 kodeksu wizowego przez wydanie nowej wizy. Załącznik VII do kodeksu wizowego opisuje, w jaki sposób powinna wyglądać naklejka wizowa i jest ona wzorem technicznym przy wydawaniu wiz, a wskazany opis nie może być traktowany jako źródło prawa.
Z powołanych względów skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie w całości, jak również uchylenie w całości decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w [...] z [...] września 2012 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania za obie instancje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wyrażona w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji ocena, że organy prawidłowo uznały, iż nie zostały spełnione przesłanki przedłużenia wizy Schengen, na podstawie artykułu 33 kodeksu wizowego, z uwagi na wyczerpanie przez skarżącą maksymalnego dopuszczalnego prawem okresu pobytu (90 dni w ciągu 180-dniowego okresu), jest prawidłowa i nie narusza powołanego przepisu.
Zgodnie z artykułem 33 ust. 1 kodeksu wizowego okres ważności wydanej wizy lub długość pobytu objętego tą wizą przedłuża się, jeżeli właściwy organ państwa członkowskiego uzna, że posiadacz wizy wykazał, iż na skutek siły wyższej lub ze względów humanitarnych nie jest możliwe opuszczenie przez niego terytorium państw członkowskich przed upływem terminu ważności wizy lub przed końcem objętego wizą dozwolonego okresu pobytu.
Należy wskazać, że okres ważności wizy jest jednym z elementów wizy i odnosi się do ram czasowych, w których może nastąpić pierwszy wjazd i musi nastąpić ostatni wyjazd cudzoziemca. Innym niezależnym elementem wizy jest okres pobytu, przez który cudzoziemiec może przebywać na terytorium obszaru Schengen. Okres pobytu pozostaje w związku z pojęciem okresu ważności wizy, ponieważ okres pobytu musi mieścić się w okresie ważności wizy. W sytuacji, gdy upłynie wskazany w wizie termin, w którym musi nastąpić ostatni wyjazd cudzoziemca z terytorium, to pomimo iż cudzoziemiec nie wyczerpał pełnego wskazanego "okresu pobytu", nie wjedzie już na obszar Schengen. Jeżeli nie wyjechał w powyższym terminie, to dalszy jego pobyt na wskazanym terytorium jest nielegalny. W sytuacji, gdy jako pierwszy termin został wyczerpany "okres pobytu" przez cudzoziemca, to również nastąpiło wygaśnięcie wizy, czyli tzw. utrata "ważności wizy" niezależnie od tego, że "okres ważności wizy", czyli wskazane w wizie ramy czasowe między możliwością pierwszego wjazdu a obowiązkiem ostatniego wyjazdu cudzoziemca, jeszcze nie upłynęły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 555/11, odnoszący się do pojęć: "okresu ważności wizy" oraz "okresu pobytu" wskazanych w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw- Dz. U. Nr 81, poz. 531; internetowa baza orzeczeń sądów administracyjnych: https://cbois.nsa.gov.pl).
Przepisy kodeksu wizowego normują zasady przyznania, odmowy przyznania, unieważnienia i cofnięcia wyłącznie wizy Schengen, będącej wizą krótkoterminową. Kodeks wizowy został przyjęty przy uwzględnieniu Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), w szczególności artykułu 62 ust. 2 lit. a) i art. 62 ust. 2 lit. b) ppkt (ii). W punkcie (2) Preambuły do kodeksu wizowego wskazano, że na mocy artykułu 62 ust. 2 TWE środki dotyczące przekraczania zewnętrznych granic państw członkowskich określają reguły dotyczące wiz na pobyt nie dłuższy niż trzy miesiące, w tym procedury i warunki wydawania wiz przez państwa członkowskie.
Zgodnie z artykułem 1 ust. 1 kodeksu wizowego określa on tryb i warunki wydawania wiz na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowane pobyty na terytorium państw członkowskich nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu. Wizą w rozumieniu artykułu 2 pkt 2 lit a kodeksu wizowego jest zezwolenie wydawane przez państwo członkowskie na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowany pobyt na terytorium państw członkowskich nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu. Załącznik VII w punkcie 4 wskazuje, że maksymalną liczbę dni, jaką można wpisać na naklejce wizowej to 90. Jeżeli wydaje się wizę na okres dłuższy niż sześć miesięcy, czas pobytu wynosi 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.
Zgodnie z artykułem 51 kodeksu wizowego sformułowano wytyczne dotyczące praktycznego zastosowania tego kodeksu, w tym przepisu art.
33. W dniu 19 marca 2010 r. przyjęta została decyzja Komisji Europejskiej C(2010) 1620 wersja ostateczna ustanawiająca podręcznik do rozpatrywania wniosków wizowych i zmieniania wydanych wiz, zmieniona decyzją Komisji C(2011) 5501 wersja ostateczna przyjętą w dniu 4 sierpnia 2011 r., a następnie decyzją Komisji C(2014) 2727 przyjętą w dniu 29 kwietnia 2014 r. (tekst w języku angielskim dostępny pod adresem: http://www.udiregelverk.no/PageFiles/2788/Visa_Handbook_I_09.07.2014.pdf). Jak wynika z preambuły do Podręcznika, jest on adresowany do pracowników urzędów konsularnych oraz pracowników innych właściwych organów odpowiedzialnych za rozpoznawanie i wydawanie decyzji w przedmiocie wniosków wizowych oraz w przedmocie zmiany wydanych wiz. Podręcznik uwzględnia przepisy kodeksu wizowego oraz wszystkie inne regulacje prawne Unii Europejskiej istotne dla implementacji przez pracowników właściwych organów odpowiedzialnych za rozpoznawanie wniosków wizowych wspólnej polityki wizowej, która reguluje kwestie wiz na tranzyt oraz planowane pobyty na terytorium państw członkowskich nieprzekraczających trzech miesięcy w każdym sześciomiesięcznym okresie. W punkcie 1 części V Podręcznika zawarte są wytyczne w zakresie przedłużenia wizy na podstawie art. 33 kodeksu wizowego. Z podpunktu 1.5 wynika, że generalnie przedłużenie wizy nie powinno skutkować łącznym pobytem przekraczającym 90 dni w 180-dniowym okresie.
Przedłużenie wizy Schengen na podstawie art. 33 kodeksu wizowego jest dopuszczalne tylko w takiej sytuacji, gdy łączny okres pobytu cudzoziemca, wliczając w to okres pobytu na podstawie przedłużanej wizy, nie przekroczy 90 dni w każdym 180-dniowym okresie ważności wizy. Na taką konkluzję wskazuje wykładnia systemowa i celowościowa art. 33 kodeksu wizowego. Przepis ten należy interpretować w zgodności z innymi przepisami tego kodeksu, czyli art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. a oraz w duchu idei wspólnej polityki wizowej Unii Europejskiej, dotyczącej krótkotrwałych pobytów cudzoziemców na terenie państw członkowskich strefy Schengen. W świetle powyższego, należy podzielić ocenę Sądu I instancji uznającą za prawidłowe stanowisko organów, że przedłużenie okresu ważności wizy albo długości pobytu może nastąpić w powołanych wyżej granicach.
Wpisy w paszporcie skarżącej wskazują, że na podstawie wizy Schengen, z okresem ważności od 22 marca 2012 r. do 21 marca 2013 r., skarżąca przebywała na terytorium Polski w następujących terminach: od 22 marca 2012 r. do 1 kwietnia 2012 r. (11 dni), od 5 kwietnia 2012 r. do 9 kwietnia 2012 r. (5 dni), od 20 kwietnia 2012 r. do 22 kwietnia 2012 r. (3 dni). Następnie wjechała na terytorium Polski w dniu 24 kwietnia 2012 r. i po tej dacie nie opuszczała Polski. Dopuszczalny 90-dniowy okres pobytu upłynął w dniu 3 lipca 2012 r. i w tej dacie nastąpiło wygaśnięcie wizy. Nie istniała więc prawna możliwość jej przedłużenia.
Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji wskazujące, że organy prawidłowo uznały, że nie było możliwości zastosowania artykułu 33 ust. 1 kodeksu wizowego i przedłużenia wizy Schengen. Prawidłowa jest konkluzja, że w zaistniałym stanie faktycznym, skarżąca mogła ubiegać się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na wyjątkową sytuację osobistą, która wymaga obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 53a ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach). Trzeba podkreślić, że okoliczność, iż skarżąca legalnie przebywała na terytorium Polski nigdy nie była kwestionowana. Skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie wizy przed upływem terminu okresu pobytu oznaczonego w wizie (zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach), a wniosek ten nie zawierał braków formalnych, więc jej pobyt uważany był za legalny od dnia złożenia wniosku do czasu wydania decyzji ostatecznej w sprawie przedłużenia wizy Schengen (art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach).
Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że o przedłużeniu wizy nie stanowi przybicie stempla w paszporcie "Wniosek o przedłużenie wizy Schengen lub polskiej", ponieważ zgodnie z artykułem 20 ust. 1 kodeksu wizowego świadczy on wyłącznie o dopuszczalności wniosku. Także, zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, zamieszczenie odcisku stempla oznacza jedynie potwierdzenie złożenia wniosku o przedłużenie wizy Schengen. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przedłużenia następuje w drodze decyzji (art. 44 ust. 2 powołanej ustawy).
Niezasadne jest twierdzenie strony skarżącej, że przedłużenie wizy na podstawie artykułu 33 kodeksu wizowego następuje poprzez wydanie nowej wizy. Żaden z przepisów tego kodeksu, ani ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nie wskazuje na taką możliwość. Z brzmienia art. 44 ust. 2 powołanej ustawy wynika, że decyzja wydawana jest "w przedmiocie przedłużenia wizy Schengen lub wizy krajowej".
Niezrozumiały jest zarzut naruszenia artykułu 33 ust. 6 kodeksu wizowego, który wskazuje, że do przedłużenia wizy używa się naklejki wizowej. Uszczegółowienie powyższego przepisu zawarte jest w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, zgodnie z którym przedłużenie wizy Schengen lub wizy krajowej zamieszcza się w dokumencie podróży w formie naklejki wizowej. Wykładnia powyższych przepisów wskazuje, że zamieszczenie naklejki wizowej jest konsekwencją wydania decyzji w sprawie przedłużenia wizy. Nie można uznać, aby załącznik VII stanowił odrębne źródło prawa od samego kodeksu wizowego. Załącznik ten stanowi integralną część kodeksu, która określa szczegółowe wymogi dotyczące prawidłowego wypełniania naklejki wizowej.
Niezasadny jest zarzut naruszenia ust. 3 artykułu 33 kodeksu wizowego. Ważność terytorialna wizy, którą skarżąca posiadała, nie była w sprawie kwestią sporną. Jak już wskazano, dysponowała ona jednolitą wizą C, uprawniającą do wjazdu i pobytu na obszarze wszystkich państw członkowskich strefy Schengen.
W tym stanie rzeczy nie jest trafny zarzut naruszenia artykułu 33 ust. 1, 3 i 6 kodeksu wizowego poprzez błędną jego wykładnię. Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że organy prawidłowo orzekły o odmowie przedłużenia wizy Schengen z uwagi na wyczerpanie maksymalnego dopuszczalnego prawem okresu pobytu wskazanego w wizie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.