Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 42/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Towarzystwu [...] z siedzibą w W. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru zabytków nieruchomych. Postanowienie z 24 marca 2021 r. zostało wydane w związku z wnioskiem, w którym skarżący podniósł, że ostateczna decyzja o odmowie wpisu kończy "ochronę" zabytku przewidzianą w art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a tym samym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozbiórka obiektu uniemożliwi bowiem jego ewentualny wpis do rejestru zabytków oraz ochronę budynku jako zabytku.
Postanowienie z 24 marca 2021 r. uprawomocniło się z uwagi na oddalenie przez NSA postanowieniem z 9 września 2021 r., sygn. akt II OZ 531/21, wniesionego od niego zażalenia.
Wyrokiem z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 42/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru zabytków nieruchomych. W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i/lub poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej skarżący oparł na przesłankach niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powołując się na art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skarżący stwierdził, że rozbiórka obiektu uniemożliwi jego ewentualny wpis do rejestru zabytków oraz ochronę jako zabytku. Zaznaczył, że niebezpieczeństwo rozbiórki obiektu jest realne, gdyż Prezydent Miasta [...] [...] lipca 2021 r. na wniosek inwestora wydał decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę.
Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07).
Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej. Podkreślić jednocześnie należy, że zmiana okoliczności sprawy jest również przesłanką zmiany i uchylenia postanowienia prawomocnego niekończącego postępowania w sprawie.
Wobec tego NSA byłby uprawniony do zmiany zapadłego w niniejszej sprawie prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyby zmianie uległy okoliczności sprawy. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Okoliczności powołane jako podstawy uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na etapie postępowania przed WSA w Warszawie oraz obecnie przed NSA, są takie same. Kolejny raz skarżący powołuje się na zagrożenie wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, wiążąc to z obawą rozbiórki obiektu, co w jego ocenie uniemożliwi ewentualny wpis obiektu do rejestru zabytków oraz ochronę tego budynku jako zabytku. Powyższe było już przedmiotem rozważań Sądów obu instancji poczynionych w poprzednim postanowieniu odmawiającym zastosowania ochrony tymczasowej.
W tym stanie rzeczy NSA uznał, że nie ma podstaw do zmiany zapadłego już w sprawie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., ani też nie ma podstaw do wstrzymania wykonania decyzji poprzedzającej decyzję zaskarżoną, o co wnosił w skardze kasacyjnej skarżący. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie obecnie rozpatrywanego wniosku zawartego w skardze kasacyjnej.
W konsekwencji powyższego NSA, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.