Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt. IV SAB/Po 51/09 odrzucił skargę K. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wydania decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych.
Postanowienie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z dnia 20 czerwca 2009 r. K. M. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z wnioskiem o potwierdzenie w formie decyzji administracyjnej stanowiska tego organu dotyczącego wniosku składanego przez skarżącego z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie wykonania robót budowlanych.
Następnie, za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wydania decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych. W niniejszej skardze zawarty został również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznał skarżącemu prawo pomocy w żądanym zakresie.
Następnie, postanowieniem z dnia 3 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił w/w skargę K. M. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził że przedmiotowa skarga dotyczy bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wydania decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych, jednakże z akt sprawy nie wynika, aby skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia wynikającego z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm. - dalej K.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 i art. 58 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił przedmiotową skargę uznając ją za niedopuszczalną.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K. M. i zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1, art. 149 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz w związku z art. 271 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie zostały ustalone wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a skarżący w czasie rozpoznawania skargi był pozbawiony możliwości działania z uwagi na brak pełnomocnika.
Wskazując na powyższe podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2007 r. złożył wniosek do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. o wydanie nakazu wykonania prac zabezpieczających przed wyziębieniem lokalu skarżącego usytuowanego nad zlikwidowaną kotłownią w budynku w O., ul. [...]10/8 zarządzanym przez W. M.. Natomiast w dniu 29 sierpnia 2007 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. poinformował go, że brak jest podstaw do zobowiązania W. M.j do wykonania prac budowlanych wewnątrz budynku w pomieszczeniu dawnej kotłowni.
Następnie w dniu 8 lutego 2008 r. złożył do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w P. wniosek o interwencję i pomoc w ustaleniu, czy ww. rozstrzygnięcie jest prawidłowe. W związku z czym pismem z dnia 28 marca 2008 r. został poinformowany, że w w/w obiekt budowlany wybudowano zgodnie z obowiązującymi przepisami, a sam fakt zlikwidowania kotłowni nie może przesądzać o zmianie parametrów dotyczących izolacji cieplnej przegród w tym obiekcie.
Skarżący stwierdził, że z uwagi na brak rozpoznania istoty sprawy i bezczynność organów w przedmiotowej sprawie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.
W związku z powyższym autor skargi kasacyjnej podkreśla, że Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. otrzymała informację o obowiązku wskazania dla K. M. pełnomocnika dopiero w dniu 3 listopada 2009 r. tj. w dniu, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił jego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wydania decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych.
W ocenie autora skargi kasacyjnej skarżący nie miał zatem możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika i tym samym pozbawiony był możliwości działania w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) dalej: P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie określone w § 2 art. 183 cyt. ustawy w tej sprawie nie występują.
Przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu, a ponadto musi zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (vide. art. 176 P.p.s.a.). Zauważyć należy, że dla uznania za usprawiedliwione podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarczy samo wykazanie naruszenia przepisów postępowania i stwierdzenie, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, ale nadto, wymagane jest aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, że ukształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tego elementu w konstrukcji podstawy kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie zabrakło.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. wyjaśnić należy, że stosownie do treści tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacz to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
Dlatego też zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. jest chybiony.
Wskazać należy bowiem, że stosowanie do treści art. 52 §1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast z zgodnie z art. 52 § 2 tej ustawy przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać bowiem, uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności, dostępne podmiotowi w postępowaniu administracyjnym (por. T.Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005). W przypadku skargi na bezczynność organu jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, jej wniesienie dopuszczalne jest dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, do których należy zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 K.p.a.).
W związku z powyższym wniesienia przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego, mimo że przysługiwał mu jeszcze środek zaskarżenia w postaci zażalenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. nie można uznać za wyczerpanie środków zaskarżenia, a samo wniesienie skargi za niedopuszczalne. W tej sytuacji Sąd zobowiązany jest bowiem do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem zastosował art. 134 § 1 P.p.s.a, orzekał bowiem, w granicach danej sprawy i z urzędu uwzględnił niewyczerpanie przez skarżącego przysługujących mu środków zaskarżenia, a w konsekwencji odrzucił przedmiotową skargę jako niedopuszczalną.
Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 149 P.p.s.a. przypomnieć należy, że stosowanie do treści w/w przepisu sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 P.p.s.a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zauważyć jednak należy, że w przedmiotowej sprawie przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, a co więcej wobec niewyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia nie mógł być w tej sprawie w ogóle zastosowany. Poza tym, brak uzasadnienia tego zarzutu powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest zwolniony od oceny jego merytorycznej zasadności.
Jako nieuzasadniony ocenić należy także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Po pierwsze przypomnieć należy bowiem, iż stosownie do treści powołanego przepisu sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten nie odnosi się natomiast do przesłanki naruszenie prawa dającej podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, na którą wskazuje autor skargi kasacyjnej. W takim przypadku należało by wskazać na art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten pozostaje także nieusprawiedliwiony, gdyż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono na czym polegać miał wpływ braku przez skarżącego pełnomocnika na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, skoro Sąd z urzędu bada dopuszczalność wniesienia skargi.
Natomiast odnosząc się do podjętej przez autor skargi kasacyjnej przesłanki możliwości żądania wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, ze względu na pozbawienie strony możliwości działania, wyjaśnić należy, że aby dowieść wystąpienie tej przesłanki wykazać należy związek przyczynowy miedzy naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możliwości działania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczenie przez właściwy organ samorządu radców prawnych pełnomocnika dla K. M. dopiero po orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odrzucającym jego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nie miał żadnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy bowiem przypomnieć, że przesłanką odrzucenia w/w skargi nie były bowiem, nieprawidłowość, których przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika skarżący mógłby uniknąć bądź, które ten pełnomocnik mógłby konwalidować.
W ocenie Sądu obecność radcy prawnego jako pełnomocnika strony nie mogła bowiem, wpłynąć na fakt, iż Sąd pierwszej instancji, właśnie ze względu na treść powołanego w skardze kasacyjnej art. 134 § 1 P.p.s.a. zobowiązany by odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. przedmiotową skargę jako niedopuszczalną, gdy stwierdził że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia.
W związku z powyższym, zaskarżone rozstrzygniecie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania miedzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonywaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a..
Stosowanie do § 15 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.