Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1257/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Przedsiębiorstwa R. "B." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej spółka lub skarżąca) na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia... roku numer... w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2014 r. poz. 1380; dalej unnc)
Rozpoznając skargę Sąd I instancji wskazał, że spółka wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie prawa własności nieruchomości rolnej oznaczonej działkami nr...,...,... o powierzchni... ha położonej w obrębie B, gm. B. oraz nieruchomości rolnej oznaczonej działką nr... o powierzchni... ha położonej w obrębie L., gm. B., stanowiących własność Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Agencję Nieruchomości Rolnych.
Postanowieniem z... r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez spółkę przedmiotowych nieruchomości, wskazując m.in. na to, że wnioskodawca nie spełnia wymogów przewidzianych w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz U. z 2012 r. poz. 803), gdyż nie jest rolnikiem indywidualnym, który byłby preferowanym nabywcą gruntów rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z... r. – zaskarżonym skargą przez spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy ww. postanowienie z... r.
W wyroku z 7 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1257/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ nie naruszył granic uznania administracyjnego zgłaszając sprzeciw na nabycie przedmiotowych nieruchomości. Bezsprzecznym jest bowiem, że skarżąca nie jest rolnikiem indywidualnym zamieszkującym w gminie i prowadzącym gospodarstwo rodzinne, a te właśnie kryteria powinien brać pod uwagę organ wydający sprzeciw. Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut, iż Minister wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyważenia pierwszeństwa interesu społecznego nad słusznym interesem strony. Wobec stwierdzenia zgodności z prawem postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z... r. i postanowienia je poprzedzającego z... r., Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej Ppsa), oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa poprzez ich niezastosowanie, tj. zaniechanie przez Sąd I instancji wnikliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z... r. utrzymującego w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z... r. oraz nieuwzględnienie skargi na postanowienie, w sytuacji, w której postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 kpa, art. 21, 22, 23 oraz 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a także z przekroczeniem granic uznania administracyjnego;
- 2) art. 151 Ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. oddalenie skargi na postanowienie w sytuacji, gdy postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 kpa, art. 21, art. 22, art. 23 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a także z przekroczeniem granic uznania administracyjnego;
- 3) zasad wyrażonych w art. 21, art. 22, art. 23 oraz w art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez ich niezastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Co do zasady w świetle treści art. 8 ust. 2 unnc sprawa ma znaczenie historyczne. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że bezspornym w sprawie jest, że 100% udziałów skarżącej spółki należy do obcokrajowców, udziały te należą zatem do cudzoziemców w rozumieniu art. 1 ust. 2 unnc. Cudzoziemiec mógł nabyć w Polsce nieruchomość, w tym również nieruchomość rolną, pod warunkiem spełnienia wymogów ww. ustawy. Rolny charakter nieruchomości objętej wnioskiem upoważnia natomiast Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, do wypowiedzenia się czy istnieją podstawy do wniesienia sprzeciwu na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca (art. 1 ust. 1 ww. ustawy).
W orzecznictwie przyjmuje się, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający na podstawie art. 1 ust. 1 i 1a uncc i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 Kpa do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 175/05, w CBOSA).
W niniejszej sprawie, w celu uwzględnienia interesu społecznego, organ wystąpił do Zachodniopomorskiej Izby Rolniczej, która wyraziła negatywną opinię odnośnie przedmiotowej transakcji. Mając na uwadze powyższą opinię organ uznał, że w interesie rolnictwa jest, by grunty były nabywane przez rolników indywidualnych na powiększenie lub tworzenie gospodarstw rodzinnych. Biorąc pod uwagę fakt, że spółka nie spełnia tego wymogu organ stwierdził, że wydanie zezwolenia na nabycie tej nieruchomości byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa, polityką kształtowania ustroju rolnego i interesem społecznym. Pogląd ten został podzielony przez Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższą konkluzję uznać należało za słuszną. Kształtowanie ustroju rolnego w oparciu o gospodarstwo prowadzone indywidualne jest wymogiem wynikającym z art. 23 Konstytucji RP, który stanowi, że podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Przepis ten nakłada na władze publiczne obowiązek wsparcia takich gospodarstw. Norma zawarta w art. 23 Konstytucji RP przesądza o kierunkach polityki RP w zakresie ustroju rolnego. W doktrynie wskazuje się, że norma ta ma charakter ochronny w tym znaczeniu, że oznacza niedopuszczalność stanowienia aktów prawnych, których skutkiem, choćby pośrednim "mogłyby być ograniczenie i osłabienie gospodarstw rodzinnych" (Konstytucja RP Tom. I Komentarz art. 1-86 pod red. M. Safjan, L.Bosek, Warszawa 2016, str. 641).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, za prawidłowe uznać zatem należało zaskarżone postanowienie wyrażające sprzeciw co do nabycia nieruchomości rolnych przez spółkę, ponieważ nie przekracza ono dozwolonych uznania administracyjnego.
Odnosząc się natomiast do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów postępowania wskazać należy, że organ wyczerpująco zebrał materiał odzwierciedlający istotne aspekty sprawy. Stanowisko Ministra zostało poprzedzone podjęciem niezbędnych kroków celem jego wyjaśnienia, wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału i wyważenia w ustalonych okolicznościach interesu społecznego i słusznego interesu strony. Z tych względów za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 Kpa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł jak w sentencji.
Wobec tego, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
- - ---------------------- 4