Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r., VII SA/Wa 2726/19, oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej X. w W. (dalej "Wspólnota") na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "GINB") z dnia 19 września 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Zaskarżoną decyzją GINB, po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 3 czerwca 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Skargę do WSA w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła Wspólnota.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd wskazał, że profesjonalny pełnomocnik Wspólnoty nie wywiódł z konkretnej normy prawa materialnego stanowiska o przysługującym jej przymiocie strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazanie takiej normy było konieczne dla uzasadnienia, że nieruchomość Wspólnoty pozostaje w obszarze oddziaływania inwestycji objętej decyzją o pozwoleniu na budowę. W ocenie Sadu, organ w prawidłowy i wyczerpujący sposób wykazał brak takiej relacji. Powoływanie się na przepis art. 144 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.) bez powiazania z normą materialnego prawa administracyjnego, w szczególności w tym wypadku z normą prawa budowlanego, nie jest wystarczające dla wykazania interesu prawnego wspólnoty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Wspólnota, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i art. 45 § 1 Konstytucji - poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku, polegające na oparciu go niemal w całości na tezie, iż w skardze Wspólnoty nie zostały przytoczone żadne przepisy administracyjnego prawa materialnego, z których Wspólnota wywodzi swój interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 14 grudnia 2005 r. (dalej "decyzja PNB"), podczas gdy w skardze Wspólnoty zostały powołane pięć kategorii takich przepisów,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi Wspólnoty na skarżoną decyzję, zamiast uchylenia tej decyzji, w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem:
- 2.1) art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 p.b. - poprzez uznanie, że Wspólnota nie ma interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PNB, podczas gdy Wspólnota taki interes posiada,
- 2.2) art. 8 § 2 k.p.a. - poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, tj. uznanie, że Wspólnota nie ma interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PNB, podczas gdy Wspólnota była uznawana za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji PNB.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Problemem spornym w niniejszej sprawie jest to, czy skarżącej Wspólnocie przysługiwał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym.
W zaskarżonym wyroku WSA stwierdził, że profesjonalny pełnomocnik Wspólnoty "nie wywiódł z konkretnej normy prawa materialnego" stanowiska o przysługującym jej przymiocie strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 45 § 1 Konstytucji RP - przez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku, polegające na oparciu go niemal w całości na tezie, iż w skardze Wspólnoty nie zostały przytoczone żadne przepisy administracyjnego prawa materialnego, z których skarżąca wywodzi swój interes prawny, Wspólnota zaznaczyła, że w skardze powołała pięć kategorii takich przepisów.
Zarzut ten jest uzasadniony.
W skardze Wspólnota podnosząc, że ma interes prawny powoływała się na art. 144 k.c., § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t.Dz.U.2019.1065 ze zm.; dalej r.w.t.), § 207 ust. 1 pkt 3 r.w.t., art. 140 k.c. oraz art. 8 § 2 k.p.a. Podkreślała, że była uważana za stronę w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z 14 grudnia 2005 r. oraz wywodziła, że przedmiotowa rozbudowa może wpływać na możliwość ewentualnej nadbudowy jej nieruchomości, bowiem nadbudowa ta – mogąc zacieniać przedmiotową rozbudowę – mogłaby z tego powodu nie być możliwa do realizacji.
Sąd I instancji nie odniósł się do powyższych twierdzeń Wspólnoty i tego, czy przywołane przez nią przepisy mogą być źródłem jej interesu prawnego.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera zatem stanowiska Sądu co do podniesionych w skardze zarzutów mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. WSA bowiem powinien ustosunkować się do argumentacji Wspólnoty co do jej interesu prawnego, gdyż kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 45 § 1 Konstytucji.
Dopiero po należytym ustosunkowaniu się przez Sąd I instancji do podniesionych w skardze zarzutów możliwa będzie ocena, jakie przepisy "wynikowe" – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czy art. 151 p.p.s.a. – powinny zostać zastosowane w sprawie, a także czy doszło do naruszenia art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 p.b. i art. 8 § 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, skoro wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpatrując sprawę Sąd I instancji zobligowany będzie do należytego rozpoznania wszystkich podnoszonych w sprawie argumentów i okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności dotyczących tego, czy Wspólnocie przysługiwał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, przy czym końcowe rozstrzygnięcie uzależnione będzie od poczynionych po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu ustaleń faktycznych i prawnych.