Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 91/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] z siedzibą we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Prezydent m. st. Warszawy sprostował własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie szlaku rowerowego wzdłuż Wisły na obszarze m. st. Warszawy "Nadwiślański Szlak Rowerowy" wraz z niezbędnymi elementami służącymi do jej prawidłowego funkcjonowania przy ul. Papirusów, Abecadło, Wygon, Wybrzeże Gdyńskie, Wybrzeże Gdańskie, Wybrzeże Kościuszkowskie, Wioślarska, Solec i Wał Zawadowski w dzielnicach: Bielany, Śródmieście, Mokotów m. st. Warszawy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...].
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło niedopuszczalność powyższego zażalenia na zasadzie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a.
W uzasadnieniu organ wskazał, że po stronie Stowarzyszenia brak jest przymiotu strony, albowiem nie dopuszczono Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału na prawach strony w niniejszej sprawie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. Z tego względu Kolegium stwierdziło po stronie Stowarzyszenia brak przymiotu strony i wniesione przez nie zażalenie uznało za niedopuszczalne.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie [...] zarzucając mu naruszenie art. 111 § 1 K.p.a. poprzez zmianę rozstrzygnięcia decyzji dokonanego w trybie postanowienia o sprostowaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
W kolejnych pismach procesowych Stowarzyszenie [...] podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Oznacza to, iż Sąd objął kontrolą tylko to postanowienie, pozostawiając poza swoją oceną postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji. Innymi słowy zadaniem Sądu w niniejszym postępowaniu sądowym było skontrolowanie czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy administracyjnej istniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skarżącego Stowarzyszenia na postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] października 2011 r.
Powołując się na przepis art. 134 w powiązaniu z art. 144 K.p.a. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaszedł przypadek podmiotowej niedopuszczalności środka zaskarżenia z racji tego, że skarżące Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, opisanej szczegółowo wyżej. Dalej Sąd wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału na prawach strony w niniejszej sprawie, a po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Na to postanowienie Stowarzyszenie złożyło skargę, która prawomocnym już postanowieniem z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 91/12, została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucona jako wniesiona po terminie. Zatem przesądzona została kwestia uczestnictwa skarżącego Stowarzyszenia w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W ocenie Sądu skoro skarżące Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do udziału na prawach strony do toczącego się postępowania administracyjnego, to złożone przez nie zażalenie na postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] października 2011 r. o sprostowaniu własnej decyzji z dnia [...] września 2011 r., należało uznać za niedopuszczalne. W świetle powyższego merytoryczne zarzuty skargi dotyczące rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 111 K.p.a., nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu, gdyż zaskarżone postanowienie rozstrzygało tylko i wyłącznie kwestię procesową, tym samym ocena Sądu ograniczała się do kontroli zastosowania art. 134 K.p.a. i stwierdzenia na jego podstawie niedopuszczalności wniesionego zażalenia.
Dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", orzeczono jak w sentencji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodło skarżące Stowarzyszenie, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1/ art. 170 i 171 P.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż orzeczenie z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 92/12, wiąże Sąd w zakresie nieuznania skarżącego jako strony niniejszego postępowania, 2/ art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 111 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie z urzędu zarzutu rażącego naruszenia prawa polegającego na zmianie przez organ pierwszej instancji treści decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] września 2011 r. na podstawie postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy nr [...], wydanego w trybie sprostowania decyzji z dnia [...] września 2011 r.
Wskazując na powyższe Stowarzyszenie wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz stwierdzenie nieważności "decyzji" Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. i poprzedzającego ją postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy prostującego własną decyzję nr [...], ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej jej autor przytoczył stan faktyczny sprawy i dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie zaznaczył, że Sąd zaskarżonym wyrokiem naruszył przepis art. 170 i 171 P.p.s.a., albowiem powołał się na postanowienie Sądu z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 92/12 uznając, że rozstrzyga ono wiążąco kwestię posiadania przez Stowarzyszenie przymiotu strony. Zdaniem Stowarzyszenia jest to pogląd błędny, gdyż postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Sąd odmówił Stowarzyszeniu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, a nie rozpoznawał merytorycznie kwestii posiadania przez skarżącego przymiotu strony. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie mógł uznać, że Stowarzyszenie nie było strona postępowania administracyjnego, a co za tym idzie powinien odnieść się merytorycznie do zarzutów dotyczących naruszenia art. 111 K.p.a.
Powołując zaś naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 111 K.p.a. Stowarzyszenie podniosło, że organ nie miał podstaw do zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia w trybie art. 111 K.p.a., a tym samym dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co Sąd winien wziąć pod uwagę z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, zatem przedmiotową sprawę należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w złożonej skardze kasacyjnej zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 170 i 171 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż orzeczenie z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 92/12, wiąże Sąd w zakresie nieuznania skarżącego jako strony postępowania, należy uznać za oczywiście bezzasadny. Powyższy zarzut został postawiony w oderwaniu od realiów niniejszej sprawy, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku nie doszukał się twierdzenia Sądu wskazującego choćby pośrednio na związanie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r. wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Owszem Sąd pierwszej instancji wskazał na postanowienie Sądu z dnia 16 marca 2012 r. o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym, wydane w sprawie IV SA/Wa 92/12, jednakże w stosunku do tego postanowienia także nie wskazał, iż jest związany jego treścią w odniesieniu do braku przymiotu strony Stowarzyszenia, a jedynie podniósł, że w związku z prawomocnym odrzuceniem skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r. o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym, postanowienie to stało się nie tylko ostateczne, ale i prawomocne.
W związku z powyższym prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że kwestia braku przymiotu strony Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym została już rozstrzygnięta negatywnie. I postanowieniem organu w tym zakresie Sąd pierwszej instancji był związany.
W związku z tym, że Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania administracyjnego, to zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że kontrolowane postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o sprostowaniu decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] września 2011 r. jest zgodne z prawem.
Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 111 K.p.a. cyt. "poprzez nieuwzględnienie z urzędu zarzutu rażącego naruszenia prawa polegającego na zmianie przez organ pierwszej instancji treści decyzji Prezydenta m. st. Warszawy (...) z dnia [...] września 2011 r., na podstawie postanowienia Prezydenta m. st. Warszawy nr [...], wydanego w trybie sprostowania decyzji z dnia [...] września 2011 r.".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, że rozpoznając skargę na postanowienie organu odwoławczego o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia, obowiązkiem Sądu było skontrolowanie zgodności z prawem tego orzeczenia, poprzez zbadanie czy kontrolowanym postanowieniem prawidłowo uznano, że wniesione przez Stowarzyszenie zażalenie, w świetle przepisów, było niedopuszczalne. Natomiast Sąd w ramach tego postępowania nie mógł z urzędu badać legalności postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy o sprostowaniu decyzji, albowiem kwestia ta wykracza poza zakres kontroli niniejszej sprawy.
Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, iż skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a to nakazywało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu tak wniesioną skargę kasacyjną oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a.