Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 191/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt II zasądził od SKO w Zamościu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, J. K. wystąpiła do Prezydenta Zamościa z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji obsługi i naprawy samochodów osobowych i dostawczych na działkach: nr [...] położonej przy ul. [...] w Zamościu i nr [...] położonej w miejscowości K. Prezydent Miasta Zamościa postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] na podstawie art. 123 k.p.a. w związku z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej: ustawa o udostępnianiu informacji, postanowił nie nakładać obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko do planowanego przedsięwzięcia.
Następnie decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta Zamościa, na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 84 i art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...) stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Zamościa z dnia [...] września 2012 r. złożyli M. i H. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze ponieważ Z. i H. Z. nie brali udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji. Decyzja Prezydenta Miasta Zamość została im doręczona, albowiem zwrócili się oni o to w piśmie do tegoż organu z dnia [...] września 2012 r. Stronami postępowania wszczętego na skutek wniosku J. K. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia byli tylko właściciele nieruchomości bezpośrednio graniczących z terenem planowanej inwestycji, tj. z działkami: nr [...] w Z. i nr [...] w K. Z żadną z tych działek nie graniczy natomiast bezpośrednio działka nr [...] w Z., stanowiąca własność H. Z. SKO w Zamościu uznało, że odwołujący nie mają w przedmiotowej sprawie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a, co czyni koniecznym umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. z uwagi na brak podstaw prawnych do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję SKO w Zamościu z dnia [...] grudnia 2012 r. złożył H. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 191/13, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż stanowisko organu odwoławczego o braku legitymacji M. Z. i H. Z. do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2012 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, poparte zostało jedynie tym, iż działka nr [...], stanowiąca własność H. Z. nie graniczy bezpośrednio z działkami, na których przedmiotowe przedsięwzięcie ma zostać zrealizowane. Tak lakoniczne uzasadnienie decyzji jest niewystarczające i uchybia wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a nadto świadczy o naruszeniu w postępowaniu przeprowadzonym przez Kolegium zasad wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd podkreślił, że wprawdzie argumenty organu odwoławczego przemawiające za odmową uznania M. i H. Z. za strony postępowania (w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji objętej wnioskiem J. K.), zostały rozszerzone w odpowiedzi na skargę, jednak – zdaniem Sądu – w dalszym ciągu nie świadczą one o prawidłowości rozstrzygnięcia tego organu. Ponadto odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Zdaniem Sądu, dla oceny legitymacji H. Z. do wniesienia odwołana od decyzji organu I instancji koniecznym było przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy zasięg oddziaływania przedsięwzięcia planowanego na działkach: nr [...] w Z. i nr [...] w K. może objąć działkę nr [...] w Z., stanowiącą własność skarżącego. Uznanie przez organ odwoławczy, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać na tę nieruchomość tylko i wyłącznie na tej podstawie, że nie graniczy ona z terenem inwestycji, należy uznać za nieuzasadnione i co najmniej przedwczesne.
Zdaniem Sądu nieuzasadnione jest przekonanie Kolegium – wrażone w odpowiedzi na skargę – że skoro organ I instancji orzekł o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływanie na środowisko przedsięwzięcia planowanego na działkach nr [...] w Z. i nr [...] w K., oddziaływanie tej inwestycji ograniczy się tylko i wyłącznie do tych dwóch działek. Wnioskowi takiemu zdaje się zaprzeczać już sama treść decyzji organu I instancji, z której wynika, że chociażby oddziaływanie hałasu planowanego przedsięwzięcia odczuwalne będzie nie tylko w obrębie działki, do której inwestor posiada tytuł prawny, ale również w jej bezpośrednim otoczeniu. Orzeczenie o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia jest przez małż. Z. kwestionowane, zatem nie może ono być dowodem na brak tego oddziaływania. Jest wręcz odwrotnie. Ustalenie, że dane przedsięwzięcie nie oddziaływuje na inne nieruchomości mogłoby właśnie uzasadniać tezę o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Dodatkowo stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż zasięg oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia ograniczy się do działek, na których ma ono zostać zrealizowane – niezależnie od jego zasadności – ukazuje niekonsekwencję tego organu, który pomimo tak wyrażonego w odpowiedzi na skargę przekonania uznał jako strony postępowania nie tylko podmioty posiadające tytuł prawny do przedmiotowych działek nr [...] w Z. i nr [...] w K., ale też inne osoby (posiadające tytuł prawny do nieruchomości sąsiadujących z tymi działkami).
Sąd nie kwestionuje, że jeżeli działka nr [...] w Z. stanowi wyłączną własność H. Z., a M. Z. nie posiada tytułu prawnego do tej, ani do żadnej innej nieruchomości, na którą przedsięwzięcie będące przedmiotem decyzji pierwszoinstancyjnej mogłoby oddziaływać, to nie posiadała ona również legitymacji do wniesienia odwołania od tej decyzji. Okoliczność ta winna być jednak przez organ wyjaśniona w sposób niebudzący wątpliwości i udokumentowana w aktach sprawy aktualnym wypisem z rejestru gruntów. Znajdujący się w aktach dokument z 2009 r. może bowiem nie odpowiadać aktualnemu stanowi prawnemu. Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje na brak tytułu prawnego M. Z. do działki nr [...] jako okoliczności stanowiącej, iż nie posiada ona przymiotu strony w postępowaniu.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł G. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania:
- 1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że właściciel nieruchomości zwłaszcza bezpośrednio nieprzylegającej do nieruchomości na której planowane jest przedsięwzięcie polegające na budowie stacji obsługi i naprawy pojazdów samochodowych i dostawczych ma interes prawny w udziale w postępowaniu polegającym na stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko;
- 2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a. przez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na akceptacji niezastosowania przez organ odwoławczy powołanego przepisu k.p.a. w sytuacji gdy decyzja nie była skierowana do H. Z. i nie złożył on odwołania w ustawowym terminie.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania, oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem zarzuty naruszenia przepisów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej, nie zostały uzasadnione zgodnie z wymogami art. 176 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozporządzenie Rady Ministrów jako argument przemawiający za tym, że H. Z. nie ma przymiotu strony w postępowaniu, jest błędne, gdyż Sąd nie stosował tego rozporządzenia, ani nie był zobligowany do jego zastosowania. Poza tym, powołane rozporządzenie Rady Ministrów i jego rzekomy wpływ na pozycję procesową H. Z. w postępowaniu administracyjnym, w żaden sposób nie uzasadniają naruszenia przepisów wskazanych w pkt a/ petitum skargi kasacyjnej. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jasno i obszernie wyjaśnił dlaczego uchyla zaskarżoną decyzję. To, że M. Z. i H. Z. nie brali udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, nie może też być argumentem przemawiającym za tym, że nie mają przymiotu strony, gdyż to należy prawidłowo wyjaśnić i uzasadnić, odnosząc się do stanu faktycznego sprawy. Do organu odwoławczego między innymi należy sprawdzenie, czy organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, kto jest stroną postępowania.
Zarzut zamieszczony w pkt b/ petitum skargi kasacyjnej, wbrew chyba zamiarowi autora tego pisma, przemawia raczej za prawidłowością zaskarżonego wyroku, gdyż rzeczywiście w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono poruszanych tam kwestii, co powinien uczynić organ odwoławczy ponownie rozpatrując odwołanie.
Z faktu, iż H. Z. nie był adresatem decyzji organu pierwszej instancji nie wynika jeszcze, że nie mógł wnieść od niej odwołania.
Należy zauważyć, iż w zaskarżonym wyroku Sąd nie przesądził o tym, że H. Z. powinien mieć przymiot strony w postępowaniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.