Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu sygn. akt 4 II SA/Wr 1419/03 po rozpatrzeniu skargi M. N. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej, oddalił wniesioną skargę w części dotyczącej rozpoznania schorzenia u skarżącego, zaś dalej idącą skargę odrzucił.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. uznała M. N. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, przyznając mu kat. "D".
Komisja rozpoznała u poborowego niedomykalność zastawki aortalnej I/II° i mitralnej I°, niepełny blok prawej odnogi pęczka Hisa oraz uraz głowy. Stwierdzono, że powyższe schorzenia powodują niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju oraz, że schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową.
W złożonym odwołaniu adw. K. D. - pełnomocnik procesowy M. N. wniósł o zmianę wydanej decyzji poprzez uznanie, że rozpoznane u niego schorzenia pozostają w związku ze służbą wojskową.
Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 127 §1 i art. 138 kpa w związku z § 6 pkt. 1, § 24 ust. 4, § 30 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we Wrocławiu utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzone schorzenia ze strony układu krążenia nie mogą być wiązane z właściwościami lub warunkami służby wojskowej - zgodnie z rozporządzeniem nie figurują w załącznikach do tego rozporządzenia. W związku z powyższym uznano za prawidłowe ustalenie braku związku tych schorzeń ze służbą wojskową.
W skardze do sądu administracyjnego M. N. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz uznanie stwierdzonych schorzeń za pozostające w związku ze służbą wojskową. Skarżący podał, że pogorszenie jego stanu zdrowia nastąpiło po wcieleniu do służby wojskowej, a wymienione schorzenia powstały wskutek nadmiernego wysiłku i stresu podczas odbywania służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), art. 151 oraz art. 58 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę w części dotyczącej rozpoznanego u strony schorzenia, a dalej idącą skargę odrzucił.
Podniesiono, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia.
W trakcie postępowania, przeprowadzonego przez komisje lekarskie obu instancji, w wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych ustalono u skarżącego schorzenia układu krążenia i stwierdzono brak ich związku ze służbą wojskową.
W skardze M. N. zarzucił organom obu instancji błędne przyjęcie, że stwierdzone u niego schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Skarżący nie kwestionował natomiast rozpoznanych u niego schorzeń pozwalających na przyznanie stopnia zdolności do służby wojskowej - kat. D., w związku z tym skargę w części dotyczącej rozpoznania schorzeń u skarżącego, Sąd I instancji oddalił jako nieuzasadnioną.
Jednocześnie zauważono, że zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby ze służbą wojskową (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99, OSNIAPiUS 2000 r., nr 5, poz. 167) - właściwy jest tu sąd pracy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. N. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 58 § 1, art. 151 oraz art. 183 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez uznanie, że skarga w części dotyczącej rozpoznania schorzeń u skarżącego nie jest uzasadniona, oraz poprzez rozpoznanie sprawy co do istoty, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że sądem właściwym do rozpoznania istoty sprawy jest sąd pracy, a nie sąd administracyjny.
W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uznanie zaskarżonego wyroku za nieważny w całości, a następnie przekazanie sprawy do rozpoznania właściwemu sądowi pierwszej instancji to jest właściwemu sądowi pracy.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego było żądanie zmiany zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu poprzez uznanie, że rozpoznane u skarżącego schorzenia pozostają ze służbą wojskową, zaś sąd administracyjny częściowo skargę odrzucił (ze względu na brak naruszenia prawa materialnego i procesowego) oraz częściowo skargę oddalił (ze względu na swą niewłaściwość w sprawie). W związku z powyższym należy stwierdzić, że jeżeli skarga opierała się na błędnym uznaniu rejonowej komisji wojskowej, że rozpoznane u skarżącego schorzenia nie pozostają ze służbą wojskową, zaś sąd administracyjny uznając się w tym przedmiocie się za niewłaściwy w sprawie, jednocześnie rozpoznał sprawę stwierdzając brak naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, to należy mówić o naruszeniu przepisu art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponadto jeżeli skarga nie dotyczyła rodzaju rozpoznanych u skarżącego schorzeń pozwalających na przyznanie stopnia zdolności do służby wojskowej - kat. D, to sąd administracyjny uznając skargę za nieuzasadnioną w tej części, naruszył art. 151 w/w ustawy. Nieprawidłowym bowiem jest uznanie braku zasadności roszczenia, które w ogóle nie miało miejsca. Jeśli sąd administracyjny uznał się za niewłaściwy w sprawie skarżącego tj. uznania, że rozpoznane u skarżącego schorzenia pozostają ze służbą wojskową, to rozpoznanie następnie jego sprawy, zgodnie art. 183 § 2 pkt 1 w/w ustawy powoduje nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia przepisów postępowania. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organy administracji a także, że nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa procesowego powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej (porównaj wyrok z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12 i wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK1149/04 niepublikowany).
Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymaganiom lecz podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wyjaśnić przede wszystkim należy, iż Wojskowe Komisje Lekarskie są organami administracji publicznej. Wypełniają one zadania i funkcje związane z administrowaniem rezerw osobowych do celów powszechnego obowiązku obrony. Istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia (tak jak w typowym badaniu lekarskim) ale pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Rozstrzygnięcie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji (tutaj nazywanych orzeczeniami). Rozstrzygnięcia ostateczne podejmowane na podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służy wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.) o ustaleniu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej podlegają kontroli przez Sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 2 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Kontroli takiej nie podlegają jednak orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie związku choroby, inwalidztwa ze służbą wojskową. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczą zagadnienia związku choroby ze służbą wojskowa w istocie regulowane są przez przepisy prawa zabezpieczeń społecznych, które w całości są poddane specjalnemu orzecznictwu sądu do spraw pracy i ubezpieczeń społecznych a nie sądownictwu administracyjnemu. Potwierdzeniem powyższego stanowiska, jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (porównaj uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt (ZP 9/99) - na która zasadnie powołał się Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku.
Niespornym jest, że zaskarżone do Sądu I instancji ostateczne orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu zawierało w swej treści dwa rozstrzygnięcia jedno ujawniające określone schorzenie w kontekście rozpoznania kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej oraz drugie, dotyczące braku związku ze służbą wojskową ujawnionego schorzenia. Takie rozstrzygnięcie prawidłowo w kontekście wniesionej skargi poddane zostało kontroli legalności przez Sąd I instancji w trybie art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis ten nakazuje odrzucić skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi na tej podstawie następuje zatem gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie albowiem sąd administracyjny co już wyżej wskazano, nie jest właściwy w sprawach skarg żołnierzy na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Dlatego też zasadnie w punkcie II wyroku odrzucono wniesioną skargę na decyzję wojskowej komisji lekarskiej w tej części.
Natomiast na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Skarga podlega oddaleniu gdy nie można postawić zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzutu naruszenia zarówno prawa procesowego jak i materialnego. W tej sprawie skarżący nie kwestionował zarówno ujawnionej jednostki chorobowej jak i kategorii zdrowia ustalonej na podstawie tejże jednostki - co potwierdza także skarga kasacyjna, w której podniesiono, że przedmiotem skargi do sadu administracyjnego było żądanie zmiany decyzji z dnia 20 maja 2003 r. poprzez uznanie, że rozpoznane u skarżącego schorzenie pozostaje ze służbą wojskową. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo oddalił skargę w części dotyczącej ujawnionego schorzenia w zakresie zdolności do służby wojskowej.
Mając powyższe na uwadze wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie można uznać by w rozpoznawanej sprawie miała miejsce nieważność postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt. 1 omawianej ustawy procesowej. Z dyspozycji tej normy wynika bowiem, że nieważność postępowania zachodzi jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Niewątpliwie dopuszczalność drogi sądowej przed sądami administracyjnymi zachodziła w tej części zaskarżonej decyzji, która odnosiła się do określenia kategorii zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej. Przypomnieć jedynie w tym miejscu należy, że już w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 przyjęto, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 4 z 1992r. poz. 16 ze zm.) na podstawie art. 16 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – (ONSA nr 2 z 1998 r. poz. 39).
Pogląd ten zachowuje swoją aktualność na tle ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd też sprawy dotyczące rozpoznania schorzenia u poborowego (żołnierza) przez wojskowe komisje lekarskie w zakresie zdolności do służby wojskowej objęte są kognicją sądownictwa administracyjnego. W przeciwieństwie do kwestii związku choroby ze służbą wojskową co podlega kognicji sądownictwa powszechnego. Zatem nie można skutecznie w okolicznościach przedmiotowej sprawy powoływać się na nieważność postępowania.
Tym samym, powołane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego jako nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych względów w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.