Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 549/06, oddalił skargę Z. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz rozstrzygnął o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Wojewody M. z dnia [...], Nr [...], o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...] Nr [...], którą na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250), przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczone pgr.I.kat. [...],[...], [...], [...] i [...], położone we wsi D. i odpowiadające działce nr [...] o pow. 0,95 ha, i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że skoro decyzja Naczelnika Gminy D. z dnia [...] wydana została na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, to stosownie do art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.), nie mają do tej decyzji zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie stwierdzania nieważności decyzji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę Z. M. (spadkobierczyni po byłych właścicielach) na powyższą decyzję, uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd powołał treść art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zgodnie z którym do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.
Sąd uznał, że trafna była ocena organu II instancji zawarta w zaskarżonej decyzji z dnia [...] o niedopuszczalności prowadzenia postępowania na podstawie art. 156 i nast. k.p.a. wobec decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...], skoro decyzja ta wydana została na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi prawną przeszkodę do oceny legalności decyzji z dnia [...], niezależnie od tego, jakimi wadami prawnymi decyzja ta jest obarczona. W ocenie Sądu I instancji nawet sąd administracyjny nie jest uprawniony do pominięcia powołanego art. 63 ust. 2, jako ustawowej normy prawnej, w dokonywaniu oceny naruszeń prawa decyzją z dnia [...].
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wniosła Z. M., reprezentowana przez adwokata wyznaczonego z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 63 § 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, polegającą na przyjęciu, że wyłączenie sądowej kontroli decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie przepisów ustawy uwłaszczeniowej, nie obejmuje decyzji bezwzględnie nieważnych. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja Naczelnika Gminy D. z dnia [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa, zaś stanowisko to podzielił Wojewoda M. wydając w dniu [...] decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Gminy D..
Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzją bezwzględnie nieważną jest decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa. Uwzględniając interpretację przepisu art. 63 § 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dokonaną przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt II CK 335/05, dopuszczalna jest, w ocenie strony, sądowa kontrola tego typu orzeczeń. Sąd I instancji nie uznając tej argumentacji naruszył zdaniem skarżącej prawo materialne poprzez błędną wykładnię ww. przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie przesłanki nieważnościowe postępowania, o których mowa w § 2 wskazanego art. 183.
Przedmiotowa skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 63 § 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw i przyjęcie, że istnieje wyłączenie sądowej kontroli decyzji administracyjnych wydanych na podstawie przepisów ustawy uwłaszczeniowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Zdaniem autora skargi kasacyjnej wyłączenie to nie obejmuje decyzji bezwzględnie nieważnych.
Zgłoszony zarzut skargi kasacyjnej nie ma usprawiedliwionych podstaw, zaś uzasadnienie tej skargi sprowadza się li tylko do polemiki z prawidłowym stanowiskiem i oceną prawną Sądu pierwszej instancji.
Z treści art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, tj. ustawy z dnia 19 października 1991 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128) jednoznacznie wynika, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz.
- 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.
W świetle tej regulacji ustawowej zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 k.p.a. bez względu na charakter wad prawnych jakimi mogą być obciążane decyzje wydane na podstawie przepisów wskazanej ustawy z dnia 27 października 1971 r. Stanowisko autora skargi kasacyjnej o dopuszczalności sądowej kontroli decyzji administracyjnej wydanej na podstawie ustawy uwłaszczeniowej z 1971 r. gdy jest dotknięta bezwzględną wadą nieważności jest całkowicie niezasadne. Wyjątków takich nie dopuszcza żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa. Powołany wyżej przepis art. 63 § 2 tej ustawy wyklucza generalnie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności uchylenia i zmiany do decyzji ostatecznych wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Skoro więc decyzja Naczelnika Gminy D. z dnia [...] wydana została właśnie na podstawie art. 2 pkt 1 ww. ustawy uwłaszczeniowej z 1971 r. niedopuszczalne było prowadzenie postępowania nieważniościowego na podstawie art. 156 k.p.a.
Stanowiska tego nie zmienia powołane w skardze kasacyjnej orzecznictwo Sądu Najwyższego, jeśli się uwzględni pełną treść wyprowadzonych tez. W postanowieniu z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie II CK 335/2005 Sąd Najwyższy wypowiedział się, że:
- 1. Zasada autonomii orzecznictwa sądowego i administracyjnego nie pozbawia sądu (powszechnego) możliwości ograniczonej kontroli w zakresie legalności i skuteczności ostatecznej decyzji administracyjnej w celu sprawdzenia, czy jest ona rzeczywiście prawomocna.
- 2. Kontrola taka określona w doktrynie mianem incydentalnej, w odróżnieniu od kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, nie zmierza do wzruszenia decyzji, lecz do stwierdzenia, czy rzeczywiście decyzja wywiera skutki cywilnoprawne, które wynikają z jej pragmatycznego brzmienia (ZN NSA 2007, nr 1, s. 75).
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż wyrok Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa w zakresie interpretacji przepisu art. 63 § 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jak to zarzuca skarga kasacyjna.
Uzasadnia to jej oddalenie na podstawie art. 184 p.p.s.a. Przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wg przepisów art. 258-261 p.p.s.a.