Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, organ w wyniku przeprowadzonych oględzin ustalił, że wzdłuż granic działki nr [...] i części działki nr [...] w L. zrealizowano różnego rodzaju ogrodzenia, w tym ogrodzenie od strony ul. [...] oznaczone nr 4. Ma ono długość ok. 44 m i wysokość ok. 2,0 m. Wykonano je z prefabrykowanych słupków, do których przymocowano prefabrykowane przęsła z paneli sitkowych, z powlekanego drutu zgrzewnego. J. S. oświadczył, iż ogrodzenie to zrealizował na bazie starych ogrodzeń w lipcu 2000 r. w odległości 7,5 m od krawędzi jezdni, lecz nie wie, czy dokonano zgłoszenia robót budowlanych. Pismem z dnia 22 maja 2012 r. M. S. i T. N. poinformowali organ o nabyciu w dniu 8 maja 2012 r. prawa własności działki nr [...], a nadto wnieśli o nakazanie inwestorowi dokonania rozbiórki zrealizowanego nielegalnie ogrodzenia. W dniu 18 lipca 2013 r. organ przeprowadził kolejne oględziny.
Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bieruniu nałożył na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 – zwanej dalej Prawem budowlanym) oraz art. 123 K.p.a. na J. S., M. S. i T. N. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od jego doręczenia określonych dokumentów obejmujących ogrodzenie działki nr [...]. Zdaniem organu J. S. zrealizował ww. ogrodzenie samowolnie. Działka nr [...] stanowiła wówczas własność Skarbu Państwa – Dyrekcji Okręgowych Dróg Publicznych w Katowicach. Obecnie natomiast jej właścicielami są M. S. i T. N. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego nakazał J. S., M. S. i T. N. rozbiórkę ogrodzenia na działce nr [...] od strony ul. [...] w L. z uwagi na nie przedłożenie wymaganych dokumentów.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. S. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 49 ust. 3 i 1 Prawa budowlanego uchylił decyzję organu I instancji w całości oraz orzekł o nałożeniu na J. S. obowiązku rozbiórki ogrodzenia działki nr [...] od strony ul. [...]. Zdaniem organu odwoławczego, choć sporny fragment ogrodzenia nie przekracza wysokości 2,20 m, to jednak usytuowany jest od strony ul. [...], tj. miejsca publicznego w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a w związku z tym jego realizacja wymagała zgłoszenia. Ponieważ go nie dokonano, organ I instancji słusznie wdrożył tryb likwidacji samowoli budowlanej przewidziany w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Wobec nie wykonania obowiązków wynikających z wydanego w sprawie postanowienia, organ zobowiązany był wydać nakaz rozbiórki.
Wadliwy zdaniem organu odwoławczego był natomiast wskazany krąg osób zobowiązanych do wykonania rozbiórki. Nakładanie w jednej decyzji obowiązków zarówno na właścicieli nieruchomości, domagających się likwidacji samowoli, jak i na inwestora, który jest organowi znany i ma dostęp do zrealizowanej samowoli (a więc ma możliwość wykonania nakazu) było niewłaściwe. Dlatego też organ odwoławczy wykonanie przedmiotowego obowiązku nałożył na J. S. Jako drugi powód uchylenia decyzji organu I instancji organ odwoławczy wskazał niejasność nałożonego obowiązku, który mógłby być dla zobowiązanego trudny do wykonania, chociażby w sytuacji, w której nie posiadałby on załącznika graficznego do protokołu oględzin, przeprowadzonych dwa lata przed wydaniem decyzji. Tym samym należało skorygować decyzję organu I instancji poprzez jednoznaczne określenie fragmentu ogrodzenia, podlegającego rozbiórce.
Skargę na powyższą decyzję złożył J. S., zarzucając jej naruszenie art. 49b ust. 1 i 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał ją za nieuzasadnioną.
Jak podał Sąd pierwszej instancji, w sprawie nie jest sporny fakt, że przedmiotowe ogrodzenie zrealizowano w lipcu 2000 r. bez zgłoszenia zamiaru jego budowy. Jego wysokość nie przekracza 2,20 m, a usytuowane jest od strony ul. [...] będącej drogą publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 260). Trafnie uznał zatem organ odwoławczy, że nieistotna jest wysokość spornego ogrodzenia, skoro ustawodawca poddał reżimowi Prawa budowlanego dwie kategorie ogrodzeń od strony miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m. Wbrew twierdzeniom skarżącego, użycie słowa "oraz" w przepisie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 111, poz. 726), a następnie ustawą z dnia 27 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718), jednoznacznie wskazuje, że chodzi o odrębne przypadki budowy ogrodzeń, skoro ustawodawca dwukrotnie posłużył się zwrotem "ogrodzeń".
Wniosek taki potwierdza też treść § 41 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak było podstaw do dokonywania zawężającej wykładni art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zgodnie ze stanowiskiem skarżącego.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji nakaz rozbiórki jest konsekwencją niewykonania obowiązków wynikających z postanowienia z dnia [...] września 2013 r. Skarżący nigdy nie legitymował się żadnym tytułem do ogrodzonej nieruchomości, a zatem zasadne było skierowanie do niego nakazu rozbiórki zgodnie z kolejnością, wynikającą z art. 52 Prawa budowlanego. Fakt, że skarżący nie włada już działką nr [...], nie oznacza też niemożności wykonania decyzji, bowiem rozbiórka ogrodzenia nie wymaga wstępu na tę działkę, lecz możliwa jest od strony drogi publicznej.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. S., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a to:
- 1. przepisu art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 1 oraz w związku z art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego poprzez nakazanie rozbiórki ogrodzenia bez podstawy prawnej,
- 2. przepisu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że rozbiórce podlega każde ogrodzenie postawione od strony drogi publicznej, o ile zostało postawione bez zgłoszenia zamiaru jego postawienia.
Wskazując na powyższe podstawy kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu kasacji podkreślono, że ponieważ przedmiotowe ogrodzenie nie przekracza 2,20 m, to przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie ma zastosowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za prawidłową należy uznać przedstawioną w zaskarżonym wyroku wykładnię przepisu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Wymaga przy tym podkreślenia, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja oceniana była w oparciu o stan faktyczny, przyjęty w skarżonym wyroku i niezakawestionowany we wniesionej kasacji oraz stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy.
Jak trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, budowa ogrodzeń tylko wtedy jest reglamentowana prawnie i wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi, gdy odgradza nieruchomość od strony dróg, ulic, placów, torów i innych miejsc publicznych lub gdy ogrodzenie przekracza 2,20 m wysokości (art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). I pomimo tego, że ustawodawca posłużył się w analizowanym przepisie spójnikiem "oraz", to nie oznacza on koniunkcji, ale alternatywę przesłanek wymienionych w przepisie. Jak słusznie zwraca uwagę Sąd pierwszej instancji, świadczy o tym zarówno podwójne posłużenie się pojęciem "ogrodzenia" – osobne do każdej z dwóch grup przesłanek, ale także inna funkcja kwalifikowania do tych grup ze względu na przedmiot ochrony, tj. zagrożenie życia, zdrowia bądź mienia ludzkiego, a odnośnie drugiej bezpieczeństwo w poruszaniu się, komunikacji.
Z tych też przyczyn, za niezasadny należało uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a w jego konsekwencji również zarzut naruszenia art. 49b ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego. Podkreślić trzeba w nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 3, że wbrew twierdzeniom autora kasacji, przedmiotowe ogrodzenie podlegało rozbiórce nie tylko dlatego, że zostało postawione od strony drogi publicznej, ale dlatego że inwestor nie wyraził chęci wzięcia udziału w postępowaniu legalizacyjnym i nie zrealizował obowiązku przedłożenia określonych w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. dokumentów.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną.