Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 4 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3247/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 18 września 2014 r. (sygn. akt II SA/Op 355/14) oddalił skargę H. Z. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania.

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. I. Z. zwróciła się do Burmistrza D. o wymeldowanie ojca – H. Z. z miejsca pobytu stałego w T. przy ul. L., gmina D. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej ojciec nie przebywa pod wskazanym adresem, a to w związku z wyjazdem za granicę i podjęciem tam zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Do wniosku dołączyła akt notarialny Repertorium A nr [...] z [...] października 2003 r., z którego wynika, że jest właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w T. przy ul. L., gmina D. oraz zawiadomienie Sądu Rejonowego w Oleśnie V Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. akt Dz. Kw. [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r.

W związku z powyższym wnioskiem, Burmistrz D., w dniu [...] października 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie, o czym zawiadomił strony. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Burmistrz D. decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy oraz art.104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu H. Z. z pobytu stałego w T. przy ul. L. W wyniku rozpoznania odwołania wywiedzionego przez H. Z. od opisanej na wstępie decyzji, Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temuż organowi.

W następstwie powyższej decyzji, organ pierwszej instancji ponownie przeprowadził postępowanie w sprawie i następnie wydał decyzję z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], mocą której ponownie orzekł o wymeldowania H. Z. z pobytu stałego w T. przy ul. L. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, Burmistrz D. wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy obowiązek wymeldowania z pobytu stałego lub czasowego ponad trzy miesiące osoba wykonuje w sytuacji, gdy opuszcza miejsce pobytu. Obowiązek wykonuje się osobiście w organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczeniu tego miejsca. Niewykonywanie przez osobę obowiązku wymeldowania uprawnia organ gminy do administracyjnej ingerencji w jego wykonanie. Bowiem, z treści art. 15 ust. 2 przywołanej ustawy wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Organ stwierdził, że przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego jest opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania, dodając, że jest to jedyna przesłanka ustawowa, gdyż przepis art. 15 ust. 2 ustawy nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, a w szczególności przyczyn jego opuszczenia. Organ I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowany został pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przejawem dobrowolności jest niewymuszona wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z innym miejscem poprzez urządzenie w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne istniejące w dacie opuszczenia lokalu potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności.

Organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie administracyjne potwierdziło, iż H. Z. opuścił miejsce pobytu stałego w T. przy ul. L. D. i nie dopełnił obowiązku wymeldowania (zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy), który należało wypełnić najpóźniej w dniu opuszczenia lokalu. Podkreślił, że fakt niezamieszkiwania H. Z. w miejscu pobytu stałego potwierdziły przeprowadzone w dniach [...] grudnia 2013 r., [...] grudnia 2013 r. oraz [...] stycznia 2014 r. przesłuchania świadków oraz w dniu [...] listopada 2013 r. przesłuchanie strony I. Z.. W protokole z oględzin dokonanych [...] stycznia 2014 r. w lokalu w T. przy ul. L., organ ujawnił, że "nie zauważono rzeczy osobistych należących do pana H. Z. oraz nie odnotowano śladów, które mogłyby potwierdzić fakt zamieszkiwania przez H. Z. w miejscu zameldowania na pobyt stały."

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego w świetle przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy, Burmistrz D. stwierdził, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez H. Z. należy uznać za dobrowolne i trwałe. W ocenie organu, pomimo iż strona informuje, że chce powrócić do miejsca pobytu stałego, lecz wyjaśnienia te nie są w tej kwestii wiarygodne, bowiem trudno wyobrazić sobie, iż osoba po kilkuletniej nieobecności w kraju i po ewentualnym powrocie zamieszka wraz córką, z którą jak podaje popadł w konflikt - znajdujący potwierdzenie w materiale dowodowym. Zdaniem organu wyjaśnienia te mają na celu utrzymanie stałego zameldowania, nie są zaś odzwierciedleniem rzeczywistych planów H. Z., który opuścił dobrowolnie miejsce stałego zameldowania i ześrodkował swoje interesy życiowe poza granicami kraju. Organ zauważył, iż brak jest podstaw do uznania, że w niedługim czasie dojdzie do ponownego zamieszkania w miejscu zameldowania na pobyt stały. W zebranym materiale dowodowym brak jest dokumentów, które potwierdziłyby, aby H. Z. podejmował kroki prawne umożliwiające mu powrót do niego.

W odwołaniu od powyższej decyzji H. Z. zarzucił organowi naruszenie przepisów K.p.a., w tym art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80, poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonanie jego nieprawidłowej oceny. Odwołujący podniósł również zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy przez dokonanie błędnej wykładni przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. W uzasadnieniu powyższych zarzutów dowodził, że nie opuścił miejsca zameldowania w sposób dobrowolny, lecz został z niego usunięty.

Wojewoda Opolski, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez H. Z., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny zbieżnie z ustaleniami pierwszoinstancyjnym. Wojewoda wskazał, że oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodach, zebranych podczas postępowania organu pierwszej instancji tj.: protokole przesłuchania strony I. Z. z [...] listopada 2013 r., protokole z [...] grudnia 20913 r. przesłuchania w charakterze świadka: M. S. reprezentowanego przez E. S. (protokół z [...] grudnia 2013 r.), J. Ś. (protokół z [...] grudnia 2013 r.), M. D. (protokół z [...] grudnia 2013 r.), T. Z. (protokół z [...] stycznia 2014 r.) oraz protokole z oględzin dokonanych [...] stycznia 2014 r. w lokalu w T. przy ul. L. [...], podczas których nie zauważono rzeczy osobistych należących do H. Z. oraz nie odnotowano śladów, które mogłyby potwierdzić fakt jego zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że H. Z. faktycznie nie przebywa w lokalu przy ul. L. w T. Jednocześnie organ wywodził, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję, itd.

W ocenie Wojewody Opolskiego, opuszczenie miejsca pobytu stałego przez H. Z. należy uznać za dobrowolne i trwałe. Trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego - jako konieczne przesłanki wymeldowania - wskazuje orzecznictwo sądowo-administracyjne. Przesłanki te nie wynikają bezpośrednio z zapisu art. 15 ust. 2 ustawy, gdyż ustawodawca nie zdefiniował sformułowania "opuszczenia" miejsca pobytu stałego. W takim stanie rzeczy należy je każdorazowo definiować odnosząc do indywidualnej sytuacji strony. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym czy też jego opuszczeniu, decyduje nie tylko treść werbalna oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec faktu niezamieszkiwania skarżącego przez okres ponad 30 lat w przedmiotowym lokalu, spełnione zostały przesłanki uzasadniające jego wymeldowanie.

Okoliczność powyższa nie budzi przy tym wątpliwości, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Faktem zaś niekwestionowanym przez stronę odwołującą się jest to, że przebywa ona za granicą, gdzie pracuje i mieszka, co daje, zdaniem Wojewody Opolskiego, podstawę do przyjęcia, że właśnie tam, a nie w Polsce i w objętym postępowaniem mieszkaniu, koncentrują się jego sprawy życiowe. Z uwagi na czas i cel pobytu za granicą, pobyt na terenie Polski, w ocenie Wojewody Opolskiego, utracił charakter pobytu stałego. Za pobyt taki nie może być bowiem uznany fakt przebywania w lokalu tylko kilka razy w roku, w czasie przyjazdu do Polski w związku z urlopem, czy uroczystościami okolicznościowymi. Deklaracje H. Z. - przeciwne do ustalonych okoliczności - nie zasługują zdaniem Wojewody Opolskiego, na uwzględnienie. Charakter pobytów w wyżej wymienionym mieszkaniu wskazuje bowiem, że lokal ten jest wykorzystywany przez odwołującego się tylko okazjonalnie, pobyty w nim mają charakter pobytu czasowego.

H. Z. co prawda wyraża wolę zamieszkania w spornym lokalu po powrocie z zagranicy, jednak sam tylko zamiar zamieszkania w lokalu w przyszłości nie jest wystarczający do utrzymania zameldowania. Byłoby to sprzeczne z drugą z kluczowych przesłanek meldunku, jaką jest faktyczne przebywanie w danym miejscu. Jeśli skarżący rzeczywiście powróci do kraju i zamieszka w spornym lokalu to będzie miał nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek zameldowania się tam. Nie podważa to jednak, w ocenie organu odwoławczego, prawidłowości ustaleń organu pierwszej instancji, że aktualnie H. Z. opuścił w sposób trwały miejsce pobytu stałego, koncentrując sprawy życiowe za granicą i tym samym w sposób dorozumiany wyrażając wolę opuszczenia spornego lokalu. Zamiar powrotu do tego lokalu w przyszłości ustaleń tych nie podważa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł H. Z. reprezentowany przez pełnomocnika – D. L., domagając się jej uchylenia. Wskazał, że kwestionowane rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące i nie odnosi się do stanu faktycznego w sposób prawidłowy. W tym zakresie dowodził, że nie wyprowadził się z miejsca pobytu stałego dobrowolnie, lecz został z niego usunięty przez córkę, która wymieniła zamki w drzwiach, uniemożliwiając mu tym samym swobodny do niego dostęp. Dodał, że podejmowanie innych prób powrotu do lokalu, w sytuacji, gdy w akcie notarialnym figuruje inny właściciel, stanowiłoby naruszenie miru domowego ewentualnie włamanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 18 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu – na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę H. Z., uznając, że decyzja odpowiada prawu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla wydania decyzji o wymeldowaniu. Jednocześnie też merytoryczne stanowisko organów, poparte stosowną argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji, jest zgodne z przepisami prawa materialnego.

Sąd podniósł, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przepis ten jednoznacznie określa przesłanki, od wystąpienia których uzależnione zostało uznanie pobytu za stały. Należy przy tym zaznaczyć, że obie wymienione w nim przesłanki muszą wystąpić łącznie. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza bowiem o stałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania.

Również sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie decyduje o stałym jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Materialne przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego uregulowane zostały natomiast w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy, na podstawie którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W świetle tej regulacji, badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. Wymeldowanie następuje w sytuacji, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby.

Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., a organy zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy w celu ustalenia okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia wystąpienia przesłanek wymeldowania, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy.

Okolicznością niekwestionowaną (w tym przez samego skarżącego) i potwierdzoną przez świadków na gruncie niniejszego postępowania, był fakt wyjazdu skarżącego do Niemiec około 30 lat temu, gdzie pracuje zawodowo i mieszka.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy administracyjne opierając się na zebranym materiale dowodowym prawidłowo przyjęły, iż miejsce stałego pobytu skarżącego nie znajduje się w spornym lokalu, ale w Niemczech, gdzie skarżący posiada centrum życiowe. W przedmiotowym mieszkaniu nie znajdują się rzeczy osobiste skarżącego świadczące o jego obecności i aktywności życiowej w tym miejscu.. W konsekwencji również słuszne jest stanowisko organów, że z uwagi na okres pobytu za granicą, pobyt w Polsce utracił charakter pobytu stałego. Dodać należy, iż w świetle zasad doświadczenia życiowego trudno też uznać, że ponad trzydziestoletni pobyt za granicą nie ma charakteru trwałego i nie świadczy o opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania w Polsce, a zwłaszcza gdy wizyty w tym miejscu zamieszkania są krótkie i mają miejsce kilka razy do roku (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2007 r. II OSK 173/06 - dostępny na stronie internetowej CBOSA www.orzeczeniansa.gov.pl).

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne zakcentowano, że wyjazd z Polski do innego państwa może być wynikiem opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Podobnie, pobyt poza granicami Polski może być uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jeśli osoba przebywającą poza granicami Polski nie skorzystała we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W takim przypadku wyjazd z Polski do innego państwa i pobyt w tym kraju przy jednoczesnej bezczynności osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w Polsce - w zakresie podejmowania środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu - można uznać za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania.

Jeśli jednak towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to wówczas pobyt za granicą nie stanowi przeszkody w wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w Polsce.

Co prawda skarżący podnosił, że nie opuścił mieszkania dobrowolnie, gdyż dostęp do mieszkania był niemożliwy wobec wymiany przez córkę zamków w drzwiach, to zauważyć przyjdzie, że w toku postępowania wyjaśniającego nie zostało ujawnione, aby skarżący podejmował skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do lokalu. Nie można przypisać decydującego znaczenia okolicznościom opuszczenia spornego lokalu przez skarżącego. Twierdzi on, że stało się to efektem konfliktu z córką. Konflikt ten nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, skoro skarżący nie podejmował kroków w celu przywrócenia możliwości pobytu w spornym lokalu.

Ponadto skarżący nie podjął innych kroków, zmierzających bezpośrednio do zamierzonego celu, jakim byłoby wytoczenie powództwa o naruszenie posiadania. Nie zmienia tej oceny argument podnoszony przez skarżącego, że podjęcie innych kroków, a to wobec faktu iż nie jest właścicielem przedmiotowego lokalu, stanowiłoby naruszenia miru domowego bądź włamanie. Takim działaniem zgodnie z przepisami prawa jest powództwo o naruszenie posiadania bądź interwencje na Policji z uwagi na ograniczony dostęp do mieszkania. Takich materiałów jednakże w aktach sprawy brak.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył H. Z. działający przez pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Na zasadzie art. 113, 174 i art. 176 p.p.s.a. podniósł naruszenie

1. 1. art. 121 OP poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych;
2. 2. art. 122 OP poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie;
3. 3. art. 124 OP poprzez niedokładne wyjaśnienie zasadności przesłanek, które legły u podstaw wydania orzeczenia administracyjnego;
4. 4. art. OP poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego;
5. 5. art. 191 OP poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego;
6. 6. Naruszenie art. 127 ordynacji podatkowej tj. zasady dwuinstancyjności poprzez ograniczenie się organu II instancji do kontroli decyzji organu I instancji podczas gdy zgodnie z tą zasadą organ odwoławczy powinien rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę uprzednio rozstrzygniętą przez Burmistrza Miasta D.
7. 7. art. 194 OP poprzez nieuwzględnienie dowodów osobowych, wskazującej poparcie twierdzeń H. Z.;
8. 8. art. 210 § 4 OP poprzez niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne skarżonej decyzji;
9. 9. naruszenia przepisu prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przejawiające się przyjęciem przez organ, że w stosunku do H. Z. zaistniały pozytywne przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu z adresu T., ul. L., gm. D., na skutek przyjęcia faktu opuszczenia miejsca zameldowania w sposób dobrowolny.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że orzeczenie WSA w Opolu wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § l kpa nie winny wyjaśnić przyczyny i okoliczności "opuszczenia" przez skarżącą przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jej autonomicznej woli. Legalność decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy zależy w praktyce wyłącznie od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenie" dotychczasowego miejsca pobytu.

Tym samym, niewątpliwym jest, że Burmistrz D. winien w ramach procedowania niniejszej sprawy w sposób jednoznaczny wykazać, że H. Z. opuścił miejsce zamieszkania trwale (co w jakiejś mierze zostało wykazane) i dobrowolnie (czego żadną miarą nie wykazano, a co więcej ustalono w sposób budzący nie tylko wątpliwości, ale wręcz w opozycji do zebranego materiału dowodowego, że H. Z. został usunięty z miejsca stałego pobytu.

Organ administracji dokonujący wymeldowania uprawniony jest jedynie do badania, czy określona osoba faktycznie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się oraz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. W świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika z przepisów prawa. Zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby, co oznacza, że nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. W skarżonej do WSA w Opolu decyzji, a w szczególności na karcie 5 organ I-ej instancji stwierdza, że "Burmistrz D. uważa, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez pana H. Z. należy uznać za dobrowolne i trwałe" pozostają w opozycji do zeznań świadka M. D., jak i do stanowiska prezentowanego przez H. Z. w postępowaniu od samego jego początku.

Okoliczności opuszczenia domu są zgoła inne, a H. Z. został usunięty z miejsca zamieszkania wbrew swojej woli, podczas nieobecności, a jego rzeczy pozostały w domu. Jest niewątpliwym w sprawie, że H. Z., co podniesione zostało przez WSA, nie skorzystał z ewentualnych środków prawnych, z zakresu prawa cywilnego, dotyczących przywrócenia władztwa lub posiadania. Stronie skarżącej znany jest pogląd wyrażany przez sądy administracyjne w tej materii i odnosi się do wskazanego poglądu z należnym szacunkiem.

Teza o konieczności skorzystania z środków prawnych wynikających z innych ustaw nie wypływa stricte z merytoryki przepisu art. 15 wskazanej powyżej ustawy. Ustalenia organu administracji decydującego o wymeldowaniu mają, w ocenie skarżącego, dotyczyć jedynie elementu woli osoby będącej podmiotem postępowania w sprawie wymeldowania.

Wskazany przepis art. 15 odnosząc się do zbadania woli osoby opuszczającej nie uzależnia realizacji meritum decyzji "meldunkowej" od zaistnienia w obrocie prawnym innego postępowania procedowanego przez uprawniony organ lub jego braku, jak i istnienia orzeczenia w tejże materii. Tym samym teza o konieczności skorzystania z cywilnoprawnych środków nie jest w ocenie skarżącego trafna.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Otóż całkowicie nieuzasadnione są zrzuty skargi kasacyjnej, które można by kwalifikować jako naruszenia przepisów postępowania. Po pierwsze przytoczone wśród zarzutów skargi naruszenia przepisów procedury w żaden sposób nie zostały powiązane z przepisami procedury sądowoadministracyjnej. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116).

Co więcej wskazane zostały naruszenia przepisów art.121, art.122, art.124, art.127, art.191, art.194, art. 210 § 4 (oraz jeden zarzut bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej) Ordynacji Podatkowej (!) - zarzuty nr 1-8 skargi kasacyjnej. Należy stwierdzić, że organy administracyjne w ogóle nie stosowały tych przypisów w sprawie o wymeldowanie, gdzie proceduje się na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a więc nie mogły ich naruszyć.

Natomiast co do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to NSA go nie podziela. Na aprobatę zasługuje pogląd i argumentacja wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sądu I instancji, że organy administracyjne prawidłowo i nader skrupulatnie ustaliły stan faktyczny oraz zastosowały obowiązujący stan prawny, a zwłaszcza wskazaną wyżej normę prawną. Nie budzi wątpliwości Sądu w świetle poczynionych ustaleń znajdujących swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania, nie wymeldował się i przybywa po za granicami kraju z zamiarem stałego pobytu. Zatem w pełni zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych

W tych okolicznościach, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184, a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.