Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1060/21, wskutek skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 24 marca 2021 r., znak DOZ-OAiK.650.107.2021.ML, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 18 grudnia 2020 r., nr 110/2020 w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków.
Stowarzyszenie [...] (dalej określane jako stowarzyszenie) pismem z dnia 1 czerwca 2022 r. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywołanym skargą kasacyjną organu od wskazanego wyroku.
Motywując wniosek stowarzyszenie podało, że jest organizacją społeczną zrzeszającą specjalistów różnych dyscyplin związanych z ochroną i konserwacją zabytków, działającą na rzecz dobra publicznego, jakim jest dziedzictwo kulturowe Jego celem jest m.in. kształtowanie w społeczeństwie właściwego stosunku do dziedzictwa kulturowego. W ocenie stowarzyszenia, w interesie społecznym jest jego działanie mające na celu kompleksowe rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem argumentów oraz poglądów, które nie są przedstawiane przez strony postępowania, ale są ważne z punktu widzenia interesu publicznego oraz ochrony konserwatorskiej nieruchomości objętych postępowaniem.
Argumentację uzupełniło stwierdzeniem, że za jego udziałem w postępowaniu przemawia zarówno interes społeczny, jak i okoliczność, że przedmiot postępowania dotyczy działalności statutowej tej organizacji. Dodatkowo sprzyjać może sądowej kontroli w zakresie wydawania decyzji przez organ administracji w tego rodzaju sprawach przy uwzględnieniu argumentacji czynnika społecznego.
W dalszej części wniosku stowarzyszenie przedstawiło swoje stanowisko w sprawie.
Skarżąca Gmina [...] oraz uczestnicy postępowania Zarząd Powiatu [...] i [...] S.A. w [...] wnieśli o oddalenie wniosku stowarzyszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika tego postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej powoływanej jako P.p.s.a.) udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 25 § 4 P.p.s.a.). Sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało zainicjowane skargą na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 24 marca 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 18 grudnia 2020 r. o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego otoczenia zabytkowej willi drewnianej wraz z zielenią leśną, położonej w [...] przy ul. [...], obejmujące część działki nr ewid. [...] z obrębu [...] (obszar kolejowy, stanowiący przyległy pas gruntu linii kolejowej), część działek nr ewid. [...] i [...] z obrębu [...] (pas drogowy ul. [...] do zachodniej granicy jezdni) oraz części działek nr ewid. [...] i [...] z obrębu [...] (pas drogowy ul. [...] do południowej granicy jezdni). Jednocześnie organ konserwatorski orzekł o odstąpieniu od wpisania do rejestru pozostałych części działek nr [...], [...], [...] i [...], położonych poza zewnętrzną granicą jezdni ulic [...] i [...].
Jak wynika z § 1 statutu, stowarzyszenie jest organizacją społeczną zrzeszającą specjalistów różnych dyscyplin związanych z ochrona i konserwacją zabytków, działającą na rzecz dobra publicznego, jakim jest dziedzictwo kulturowe. Z kolei cele stowarzyszenia wymienione zostały w § 8 statutu, jednym z nich jest kształtowanie w społeczeństwie właściwego stosunku do dziedzictwa kulturowego (pkt 1). Stowarzyszenie powołując się ogólnie na cele statutowe nie wykazało, w jaki sposób udział w postępowaniu sądowym w sprawie dotyczącej wpisu do rejestru zabytków nieruchomych stanowić będzie realizację celów stowarzyszenia, przede wszystkim zaś tego mającego kształtować w społeczeństwie właściwy stosunek do dziedzictwa kulturowego. Postanowienia statutu nie określają zaś sposobu realizacji celów statutowych. Stowarzyszenie nie uwiarygodniło również twierdzeń, że zaprezentowane stanowisko w postępowaniu może być pomocne w trakcie kontroli sądowej decyzji, stanowiącej przedmiot skargi do sądu administracyjnego, także na etapie postępowania wywołanego skargą kasacyjną organu wniesioną od kasacyjnego orzeczenia Sądu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.