Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.K. (dalej jako "skarżący") na decyzję Kierownika (obecnie "Szefa") Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2014 r., którą odmówił potwierdzenia, że skarżący w okresie od 1975 r. do 5 czerwca 2012 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał między innymi art. 117 ust. 4 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1440, ze zm.) i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012 r., poz. 400).
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie, że w okresie od lutego 1975 r. do 5 czerwca 2012 r. na skutek represji politycznych nie wykonywał pracy zgodnie z wyuczonym zawodem na stanowisku sędziowskim. Skarżący przedłożył legitymację ubezpieczeniową z 23 października 1969 r. potwierdzającą okresy zatrudnienia, wypis z druku K-3 Wydziału Ewidencji Delegatury IPN w Bydgoszczy, zaświadczenie Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku z 20 kwietnia 2006 r. o uzyskaniu statusu pokrzywdzonego, wydruk strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej IPN zawierający dane osoby z katalogu osób rozpracowywanych, opinię Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z 5 lutego 1975 r. oceniającą jego pracę jako asesora sądowego, notatkę służbową Inspektora Wydziału Paszportów KW MO w Słupsku z 21 maja 1976 r. dotyczą zezwolenia na wyjazd do RFN.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że od 1 września 1969 r. skarżący był zatrudniony na stanowisku aplikanta sądowego oraz asesora sądowego. Z dniem 31 stycznia 1975 r. Minister Sprawiedliwości zwolnił go z pracy w sądownictwie. Z opinii Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z 5 lutego 1975 r. wynika, że przyczyną zwolnienia był niezadowalający poziom orzecznictwa. Od 6 września 1975 r. do 31 marca 1976 r. wnioskodawca pracował w NBP w Koszalinie w charakterze starszego referenta prawnego. Umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Następny wpisany okres zatrudnienia to praca w charakterze aplikanta adwokackiego w Zespole Adwokackim w Bytowie od 13 listopada 1976 r. (brak daty ustania zatrudnienia). Z relacji wnioskodawcy wynika jednak, że do dziś prowadzi własną kancelarię adwokacką w Bytowie.
Organ uznał, że z Biuletynu IPN wynika, że w okresie od 21 czerwca 1967 r. do 24 grudnia 1969 r. przeprowadzona została w stosunku do strony kontrola operacyjna dotycząca utrzymywania "podejrzanych kontaktów" z obywatelami RFN i wykazywania "wrogiego stosunku do ustroju PRL", a materiały w tej sprawie złożono w archiwum po przeprowadzeniu rozmowy profilaktyczno-ostrzegawczej i stwierdzeniu zaprzestania wrogiego wypowiadania się. Organ wskazał, że zatrudnienie w charakterze asesora sądowego miało miejsce w latach 1969-1975, a zatem trudno uznać, że zwolnienie strony, które nastąpiło w 1975 r. miało związek z przeprowadzoną kontrolą operacyjną. Natomiast notatka Inspektora Wydziału Paszportów KW MO w Słupsku z 21 maja 1976 r. dotyczy jedynie niewyrażenia zgody na wyjazd zarobkowy do RFN.
W ocenie organu, z przedstawionego materiału dowodowego wynika jedynie, że w okresie od 1975 r. do 5 czerwca 2012 r. (wskazanym jako okres pozostawania bez pracy) strona była zatrudniona do 31 stycznia 1975 r., następnie od 6 września 1975 r. do 31 marca 1976 r. i od 13 listopada 1976 r. do dziś. Okres, w którym strona mogła pozostawać bez pracy z przyczyn politycznych to okres od 1 lutego 1975 r. do 5 września 1975 r. oraz od 1 kwietnia 1976 r. do 12 listopada 1976 r. W ocenie organu, materiał dowodowy nie zawiera jednak dostatecznych dowodów potwierdzających tę okoliczność. Przedłożone dowody dotyczą negatywnej oceny pracy skarżącego na stanowisku asesora sądowego, konsekwencją czego było jego zwolnienie oraz potwierdzają też zbieranie przez organy bezpieczeństwa państwa, celowo i w sposób tajny, informacji i danych dotyczących skarżącego.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Oddalając skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że za okresy składkowe uważa się również przypadające przed 15 listopada 1991 r. okresy niewykonywania pracy przed 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Okresy te mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Sąd I instancji wyjaśnił, że okres niewykonywania pracy na skutek represji politycznych, dotyczy represji z przyczyn ściśle politycznych. Sąd I instancji wskazał, że z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że okres jaki organ mógł poddać analizie w przypadku skarżącego to okres od lutego 1975 r. do 4 czerwca 1989 r. W okresie tym skarżący pozostawał bez pracy od 1 lutego 1975 r. do 5 września 1975. r. oraz od 1 kwietnia 1976 r. do 12 listopada 1976 r. W okresie do 31 stycznia 1975 r., następnie od 6 września 1975 r. do 31 marca 1976. r. i od 13 listopada 1976 r. do chwili obecnej skarżący był zatrudniony.
W ocenie Sądu I instancji, wskazane okresy zatrudnienia skarżącego wykluczają zastosowanie w stosunku do nich art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ przepis ten dotyczy wykonywania pracy na innym stanowisku niż chciałby tego skarżący.
W ocenie Sądu I instancji, organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy wskazując, że Minister Sprawiedliwości zwolnił skarżącego z pracy w sądownictwie z powodu negatywnej oceny pracy na stanowisku asesora. Brak jest dowodów potwierdzających pozostawanie przez skarżącego bez pracy od 1 lutego 1975 r. do 5 września 1975 r. na skutek represji politycznych. Brak jest także dowodów, że zwolnienie skarżącego z pracy było następstwem kontroli operacyjnej przeprowadzonej w stosunku do niego w okresie od 21 czerwca 1967 r. do 24 grudnia 1969 r., a zatem przed podjęciem pracy w wymiarze sprawiedliwości.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że w aktach znajduje się notatka służbowa Inspektora Wydziału Paszportów KW MO w Słupsku z 21 maja 1976 r. sporządzona w związku z ubieganiem się przez skarżącego o wydanie paszportu na wyjazd do RFN. W ocenie Sądu I instancji, zasadnie organ uznał, że notatka dotyczy jedynie niewyrażenia zgody na wyjazd zarobkowy do RFN, natomiast pozostaje bez związku z pozostawaniem bez pracy przez skarżącego w okresie od 1 kwietnia 1976 r. do 12 listopada 1976 r.
Sąd I instancji ponownie podkreślił, że okresy niewykonywania pracy na skutek represji politycznych, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. W ocenie Sądu I instancji, skarżący, jako osoba pragnąca uzyskać potwierdzenie tych okoliczności, nie wskazał i nie udowodnił w oparciu o dokumenty i zeznania świadków, okoliczności faktycznych świadczących o niewykonywaniu pracy na skutek represji politycznych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, który zarzucił naruszenie art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Miało to być spowodowane błędną wykładnią tego przepisu i błędem w ustaleniu faktycznym, że dokument SB z maja 1976 r. nie może odnosić się do okresu wcześniejszego niż data wydania tego dokumentu i opisywać wrogie wobec ustroju zachowanie skarżącego w okresie asesury sądowej zakończone zwolnieniem ze służby sądowej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie od organu kosztów adwokackich według norm przypisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały błędnie sformułowane. Skarżący zarzucił bowiem naruszenie art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazując trafnie, że jest to przepis prawa materialnego. Jednocześnie jednak skarżący wskazał, że błędna wykładnia tego przepisu miała miejsce wobec błędu w ustaleniach faktycznych. Ponadto uzasadnienie skargi kasacyjnej w całości stanowi polemikę z dokonaną przez organ i zaakceptowaną przez Sąd I instancji analizą dowodów złożonych w postępowaniu administracyjnym. Skarżący podważa więc ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie powołując jednak żadnego zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzutem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzutem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego.
Oznacza to, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2015 r. sygn. akt I GSK 1147/13, LEX nr 1771760). Nie można natomiast skutecznie podważyć ustaleń postępowania dowodowego zarzutem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył Sąd I instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2004 r., FSK 568/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 67; a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2005 r., II OSK 209/05, LEX nr 206991).
Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.