Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 września 2007 r. sygn. akt III SA/Łd 252/07 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. U. na decyzję Wojewody Łódzkiego z [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że zaskarżona decyzja Wojewody Łódzkiego z [...] stycznia 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Wróblew z [...] października 2006 r. o wymeldowaniu P. U. z miejsca stałego pobytu w S. nr [...], gmina Wróblew, jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami formalnymi. Przesłanki materialnoprawne wymeldowania reguluje art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Według tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu jest jednoznaczne ustalenie czy osoba faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Sąd podzielił stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w nim jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego był wystarczający do wydania przez organ administracji publicznej orzeczenia w przedmiocie wymeldowania skarżącego. Trafna, spójna, logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym jest ocena tego materiału dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim, niesporny jest fakt trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez P. U.. Jak wynika z wyjaśnień J. M., P. U. wyprowadził się z jego posesji 20 września 2005 r. Fakt opuszczenia przez P. U. miejsca pobytu stałego jednoznacznie potwierdziły kontrole meldunkowe przeprowadzone: w dniu 31 sierpnia 2006 r. o godz. 20.00 i w dniu 23 września 2006 r. o godz. 8.45 (k. 28,39 akt administracyjnych), oględziny nieruchomości, które miały miejsce w dniu 14 września 2006 r. (k. 31 akt), czynności wyjaśniające Komisariatu Policji w Błaszkach (k. 30, 47 i 51 akt) oraz przesłuchani w toku postępowania świadkowie – D. W. (k.32 akt), żona skarżącego – A. U. (k. 4 akt) i S. Z. (k. 5 akt).
Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego potwierdził również sam skarżący, który na początku postępowania wyjaśniającego zaprzeczał jakoby wyprowadził się z S., choć równocześnie przytaczał argumenty świadczące o opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2006 r. skarżący zażądał pokoju i łazienki do widzeń z dzieckiem (k.3), a następnie w dniach 8 maja 2006 r. i 21 czerwca 2006 r. oświadczył, iż teść – J. M. utrudnia mu przebywanie i zamieszkiwanie w S. (k. 8 i 19). Dopiero w trakcie oględzin nieruchomości P. U. jednoznacznie stwierdził, że nie przebywa w miejscu zameldowania, nie nocuje, nie spożywa posiłków i nie łoży na utrzymanie domu. Wyjaśnił wówczas, że chciałby mieszkać w S. nr [...], lecz uniemożliwiają mu to teściowie i żona (k. 31). Skoro, zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji P. U. nie mieszkał w spornym lokalu od ponad roku, to w pełni usprawiedliwiony jest, zdaniem Sądu wniosek, że opuszczenie przez niego dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały.
Sąd ocenił, że zebrana w sprawie dokumentacja uprawniała organy orzekające do przyjęcia, że opuszczenie spornego lokalu przez P. U. miało charakter dobrowolny. Przejawem woli opuszczenia miejsca stałego pobytu jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania, to jest wytoczenia w trybie art. 344 § 2 kodeksu cywilnego, powództwa do sądu powszechnego o ochronę posiadania. Z zebranej dokumentacji wynika, że skarżący, do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie skorzystał ze służącego mu powództwa posesoryjnego. Sąd stwierdził, że od momentu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego aż do zakończenia postępowania administracyjnego, a więc prawie przez półtora roku, P. U. nie podjął żadnych środków prawnych, których celem byłaby ochrona utraconego posiadania. Faktem jest, iż skarżący kierował zarzuty głównie pod adresem teścia, iż utrudnia mu zamieszkiwanie w S., jednak zarzuty te nie zostały poparte żadnymi dowodami. Oceniając zarzuty skargi Sąd stwierdził, że nie mogły mieć one żadnego wpływu na byt prawny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Sąd ocenił, że P. U. w skardze skoncentrował się na zarzutach natury majątkowej, kierując roszczenia finansowe pod adresem żony A. U., zarzuty te nie mają znaczenia prawnego dla ustalenia podstaw wymeldowania. Sąd też ocenił jako nie przekonujące zarzuty skarżącego co do wiarygodności zeznań świadków: D. W. i A. M. oraz stronniczości pracowników organów pierwszej instancji.
Zameldowanie tak jak wymeldowanie, jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, czy też ustania jej pobytu w dotychczasowym miejscu. Dlatego też dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. W sprawie, utrzymywanie zameldowania P. U., wobec spełnienia przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych byłoby tylko fikcją.
Ta podstawa oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stanowiła o nieuwzględnieniu skargi i jej oddaleniu przez Sąd na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
P. U. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.).
Na tej podstawie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że Sąd dokonał błędnej interpretacji tego przepisu uznając, że bez wymeldowania się opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania i uczynił to dobrowolnie oraz, że opuszczenie to ma charakter trwały. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że opuścił dotychczasowe miejsce pobytu, gdzie był zameldowany na pobyt stały, dobrowolnie. Wynika to z jego wyjaśnień, dokumentów oraz jego sposobu zachowania. Świadczy o tym chociażby pismo J. M. z dnia 20.03.2006 r. skierowane do P. U., w którym żąda on, aby P. U. zabrał z posesji S. nr [...] swoje rzeczy. Fakt, że od 20 września 2005 r. miał on rzekomo dobrowolnie opuścić w/w posesję a do dnia 20.03.2006 r. nie zabrał swoich osobistych rzeczy świadczy, że nie miał zamiaru dobrowolnie opuszczać tej posesji oraz nie miał zamiaru zrywać z nią kontaktu. Treść pisma świadczy też o negatywnym nastawieniu J. M., który był jego teściem do niego i takie właśnie zachowanie z jego strony spowodowało, że zmuszony został do wyprowadzenia się z S.. Wywodził, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe i gdy nieprzebywanie jest wyrazem woli tej osoby. W sprawie sąd nie wykazał, że opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie. Natomiast pozostawienie w tym lokalu wszystkich swoich rzeczy i brak reakcji na to ze strony właściciela przez pół roku świadczy o tym, że w dalszym ciągu miał zorganizowane centrum życiowe w tym lokalu oraz fakt ten nie był negowany przez inne osoby. W związku z tym fakt przebywania w innym miejscu był tylko tymczasowy co popiera stanowisko jakie prezentował przez cały czas postępowania w sprawie.
Gdyby mógł powrócić do lokalu w S. nr [...] i nikt by tego nie uniemożliwiał to uczyniłby to, a zatem nie można twierdzić jak to czyni WSA w Łodzi, że opuszczenie przez niego pobytu stałego ma charakter trwały. Fakt ten znajduje potwierdzenie w jego wyjaśnieniach, które nie zostały zakwestionowane.
Mając powyższe na uwadze, teza o naruszeniu art.
- ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię jest uzasadniona. Naruszenie to spowodowało, że orzeczenie Sądu I instancji nie odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2, powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 174 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Warunkiem skuteczności skargi kasacyjnej jest spełnienie wymagań materialnych określonych w art. 176 tej ustawy, który stanowi, że tym wymogiem jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych ale też ich uzasadnienie. Z tego względu sporządzenie skargi kasacyjnej jest objęte przymusem zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika.
Oceniając skargę kasacyjną należy stwierdzić, że nie jest ona zasadna. W skardze kasacyjnej zarzucono błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) ale w uzasadnieniu brak wyprowadzenia uzasadnienia błędnej wykładni. Błędna wykładnia to wyprowadzenie uzasadnienia co do błędnej wykładni przez zastosowanie wykładni językowej bez zastosowania wykładni celowościowej, funkcjonalnej, błędy wykładni językowej. Uzasadnienie skargi kasacyjnej temu nie odpowiada, a zostało ograniczone do błędnej oceny materiału dowodowego, co do dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu. Nie podważono oceny co do wykładni, że o dobrowolnym opuszczeniu przesądza to, że skarżący nie skorzystał z obrony na drodze postępowania cywilnego na podstawie art. 344 § 2 kodeksu cywilnego.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.