Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 września 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1014/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. U. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2008 r. o odmowie stwierdzenia posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Z ustaleń dokonanych przez organy administracji rozpatrujące tą sprawę i przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że skarżąca urodziła się w [...] 1956 r. w H. (Izrael) jako E. S., córka A. i B. (B.). W dacie urodzenia skarżącej jej matka posiadała obywatelstwo izraelskie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącej A. S. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy tą decyzję. Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1557/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na wskazaną decyzję Ministra, podzielając stanowisko organu, iż brak jest dowodów potwierdzających fakt nabycia i posiadania przez A. S. obywatelstwa polskiego.
W tym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą E. U. jest zgodna z prawem.
Sąd wskazał, że dopuszczalność potwierdzenia posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego uzależniona była od ustalenia w postępowaniu administracyjnym, że skarżąca obywatelstwo to kiedykolwiek nabyła, a w dalszej kolejności, że nabytego obywatelstwa nie utraciła. Zdaniem Sądu, organy trafnie uznały, że materiał dowodowy sprawy nie pozwala na uznanie, że skarżąca kiedykolwiek nabyła obywatelstwo polskie. Do jego nabycia nie doszło ani przez urodzenie (na podstawie obowiązujących w tej dacie przepisów art. 6, 8 i 9 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25), ani na podstawie innych, późniejszych zdarzeń.
Sąd I instancji wskazał, że poza sporem jest, że obywatelstwa polskiego nie posiadała matka skarżącej. Sąd podkreślił, że sprawa obywatelstwa ojca skarżącej A. S. była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, w którym odmówiono wnioskodawcy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego w związku z tym, że zgromadzony materiał dowodowy nie dawał wystarczających przesłanek do uznania, że obywatelstwo to ojciec skarżącej posiadał. Zgodność z prawem tego postępowania oraz wydanych w nim rozstrzygnięć oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który oddalił skargę ojca skarżącej na decyzję odwoławczą.
W świetle powyższych faktów organy orzekające w sprawie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą obowiązane były przyjąć, że ojciec skarżącej nie był obywatelem polskim. Inaczej niż twierdzi skarżąca, w postępowaniu dotyczącym jej obywatelstwa nie było możliwości ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu dotyczącym jej ojca pod kątem zweryfikowania sformułowanej tam oceny. W przeciwnym wypadku w dwóch różnych postępowaniach administracyjnych te same organy w legalny sposób dokonywałyby różnych ocen odnośnie tej samej kwestii. Powyższe podważałoby zarówno skutki prawne, jak i sens przeprowadzania wcześniejszego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Dopóki w obrocie prawnym pozostają rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącej ponowne badanie tej kwestii w innym postępowaniu administracyjnym dotyczącym tego samego okresu życia ojca skarżącej jest wykluczone.
Sąd I instancji stwierdził, że wobec tego bezprzedmiotowe było uwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej o dołączenie do akt sprawy niniejszej również akt sprawy administracyjnej dotyczącej ojca skarżącej oraz akt sądowych dotyczących skargi na wydane w tej sprawie decyzje.
Sąd uznał za trafne twierdzenie Ministra, że wprawdzie postępowanie pierwszoinstancyjne w sprawie niniejszej zostało zakończone przed ostatecznym rozstrzygnięciem kwestii obywatelstwa ojca skarżącej, niemniej w dacie orzekania przez organ odwoławczy kwestia ta była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Uchybienie organu pierwszej instancji nie miało zatem wpływu na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła E. U., podnosząc zarzuty naruszenia:
- - art. 184 Konstytucji RP, art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez to, że Sąd I instancji zaniechał dokonania kontroli zaskarżonej decyzji, pomimo wydania jej z naruszeniem art. 7, 77, 78 i 138 § 2 k.p.a.,
- - art. 3 § 1 i 2, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji nie uwzględnił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia wskazanych przepisów k.p.a., co przyczyniło się do niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i uznania, iż skarżąca nie nabyła i nie posiada obywatelstwa polskiego,
- - art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie złożonego w trakcie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego wniosku dowodowego o dołączenie do akt niniejszej sprawy akt postępowania dotyczącego ojca skarżącej A. S. (nr [...] i IV SA/Wa 1557/08) na okoliczność wykazania, iż skarżąca z chwilą urodzenia nabyła polskie obywatelstwo w związku z tym, że obywatelstwo polskie posiadał jej ojciec.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz decyzji wydanych przez organy administracji w tej sprawie, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, iż podstawą wydania przez organy administracji decyzji odmawiających stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez jej ojca i oddalenia jego skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie było uznanie, że dla udowodnienia nabycia przez niego obywatelstwa polskiego decydujące znaczenie miał jego akt urodzenia. Sąd uznał, że inne dokumenty potwierdzające fakt urodzenia, zamieszkiwania oraz posiadania obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącej nie miały mocy dowodowej.
Skarżąca wskazała, że w aktach sprawy dotyczącej A. S. znajdują się dowody wskazujące na nabycie i posiadanie przez niego w dniu jej narodzin obywatelstwa polskiego, które powinny być poddane ocenie również w obecnie toczącym się postępowaniu. Brak dołączenia tych dowodów do akt niniejszej sprawy uzasadnia zarzut braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego rozważenia, co stanowi naruszenie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., jak również art. 7, 77, 78 k.p.a.
Skarżąca wskazała na istnienie jej własnego interesu w uzyskaniu decyzji stwierdzającej polskie obywatelstwo, który nie musi być tożsamy z interesem jej ojca. Ostateczne rozstrzygniecie sprawy jej ojca nie stanowi więc zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 4 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stwierdzenie posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego wymagało w pierwszej kolejności ustalenia, czy nabyła ona to obywatelstwo przez urodzenie. Z ustaleń faktycznych tej sprawy wynika, że skarżąca urodziła się [...] 1956 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25). Zgodnie z art. 6 tej ustawy dziecko nabywa obywatelstwo polskie, gdy oboje rodzice są obywatelami polskimi (pkt 1) albo jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie jest nieznane albo nieznane lub nieokreślone jest jego obywatelstwo (pkt 2). Rodzicami skarżącej są A. S. i B. (B.) S. Bezspornym w tej sprawie jest, że w dacie urodzenia skarżącej jej matka posiadała obywatelstwo izraelskie.
Natomiast podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do zakwestionowania ustalenia organów administracji rozstrzygających tą sprawę, jak i Sądu I instancji, iż w dacie urodzenia skarżącej również jej ojciec nie posiadał obywatelstwa polskiego.
W odniesieniu do tych zarzutów wskazać należy, iż kwestia obywatelstwa ojca skarżącej została przesądzona decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2008 r. o odmowie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez A. S. Decyzja ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1557/08) oddalił skargę A. S. na wskazaną decyzję Ministra. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazane podmioty są związane faktem istnienia i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego orzeczenia pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach (J.P.
Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 357). Organy administracji rozpatrujące sprawę posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą były więc związane prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1557/08, który – oddalając skargę – uznał za zgodną z prawem decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił w tym orzeczeniu stanowisko organów administracji, że brak jest dowodów potwierdzających, iż A. S. kiedykolwiek nabył i posiadał obywatelstwo polskie. Związanie w obecnie prowadzonym postępowaniu dotyczącym E. U. zarówno organów administracji, jak i Sądu I instancji wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1557/08) oznacza, że niemożliwe jest dokonywanie innych ustaleń faktycznych oraz innej oceny prawnej w zakresie posiadania obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącej A. S., dopóki ten wyrok lub ta decyzja nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego albo nie zmieni się stan prawny lub faktyczny sprawy.
Skarżąca nie przedstawiła w tym postępowaniu żadnych nowych dowodów, które mogłyby potwierdzić fakt ewentualnego posiadania obywatelstwa polskiego przez jej ojca. Sąd I instancji prawidłowo więc uznał, że ponowna ocena tych samych dokumentów, które podlegały już ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w postępowaniu w sprawie ze skargi A. S. jest niedopuszczalna. Tym samym za niezasadne należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 184 Konstytucji RP, art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, 77, 78 i 138 § 2 k.p.a. oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 78 k.p.a.
Strona skarżąca podniosła również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o dołączenie do akt niniejszej sprawy akt postępowania dotyczącego ojca skarżącej A. S. W odniesieniu do tego zarzutu wskazać należy, iż w związku z tym, że okoliczność posiadania przez ojca skarżącej obywatelstwa polskiego była już przedmiotem postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w ramach postępowania administracyjnego dotyczącego jego osoby i przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1557/08, to w postępowaniu administracyjnym w sprawie E. U. okoliczność ta nie może być ponownie ustalana i dowodzona dokumentami, które już podlegały ocenie organów administracji oraz kontroli sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.