Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2162/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Po 1210/17 odrzucającego skargę E. K. na decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Pismem z dnia 5 grudnia 2018 r. E. K. reprezentowana przez adwokata wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2018 r.
W skardze o wznowienie postępowania skarżąca wniosła o zmianę ww. orzeczenia poprzez uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2018 r., wskazując, że w postępowaniu zaistniała przesłanka nieważności, o której stanowi art. 271 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ na skutek naruszenia art. 33 § 1 p.p.s.a. skarżąca była pozbawiona możliwości działania. Rozwijając tenże zarzut, w uzasadnieniu skargi o wznowienie jej autor wskazał, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżąca nie mogła wypowiedzieć się w sprawie i czynnie w niej uczestniczyć, albowiem jej skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, pomimo że wniosła w piśmie z dnia 30 maja 2018 r. o rozpoznanie tego środka prawnego na rozprawie, zmieniając tym samym wcześniej złożone oświadczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym za niesporne uznaje się, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający wymaganiu ustawy nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że powołana podstawa nie występuje (por. postanowienie NSA z dnia 6 września 2018 r. sygn. I OSK 2083/18 wraz z przywołanym tam orzecznictwem i wypowiedziami piśmiennictwa). Powyższy wniosek interpretacyjny jest oparty na stwierdzeniu, że badanie dopuszczalności wznowienia postępowania nie może ograniczać się jedynie do formalnej kontroli, czy powołane przez stronę okoliczności dają się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę wznowienia, gdyż wymaga ustalenia, czy zgłoszona podstawa wznowienia rzeczywiście w sprawie istnieje.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nie została oparta na ustawowej podstawie, o jakiej mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., albowiem już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa odnoszona do pozbawienia skarżącej możności działania nie zachodzi.
Nieważność postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony swych praw zachodzi wówczas, gdy strona, wbrew swej woli, na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i rzeczywiście nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części w sposób prawem przewidziany. Jeżeli się uwzględni taki sposób rozumienia tejże przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., to całkowicie niezrozumiałe pozostaje twierdzenie autora skargi, który wywodzi w jej podstawie, że pozbawienie skarżącej możliwości działania w postępowaniu zainicjowanym złożoną skargą kasacyjną wynikało z naruszenia w sprawie art. 33 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.
Mając na uwadze, że kwestionowanym postanowieniem z dnia 30 marca 2018 r. Sąd I instancji odrzucił skargę złożoną przez skarżącą trudno dostrzec jakikolwiek związek pomiędzy dyspozycją wskazanej normy prawnej a sytuacją procesową, w jakiej strona skarżąca się znalazła. Powyższą niejasność mającą związek z odwołaniem się do kategorii procesowej uczestnika postępowania sądowego potęguje dodatkowo ustalenie, że w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania jej autor zamieścił rozważania odnoszące się do zupełnie innej kwestii - rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym a nie na rozprawie. Zagadnienie to nie mogło się jednakże poddać pomyślnej weryfikacji, umożliwiającej w rezultacie merytoryczne rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania, uwzględniając, że zamieszczone przez skarżącą wyjaśnienia przybrały kształt wyłącznie luźnych uwag i wniosków pozbawionych wymaganego kontekstu prawnego.
Jaskrawym jego brakiem jest chociażby pominięcie przez autora skargi treści przesłanek pozwalających Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W art. 182 § 1 p.p.s.a. ustawodawca przewidział, że taką możliwość daje Sądowi rozpoznanie skargi kasacyjnej od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a więc orzeczenia, które stanowiło przedmiot skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącą w niniejszej sprawie. Pominięcie tego przepisu, prowadzące do skoncentrowania uwagi wyłącznie na oświadczeniu wnioskującym o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oznaczało, że autor skargi nie dokonał rozróżnienia wymagań konstrukcyjnych odnoszących się do skargi kasacyjnej oraz zasad, w oparciu o które wyznaczany jest rodzaj posiedzenia sądowego, na którym ma zostać rozpoznana skarga kasacyjna.
Powyższe względy stoją za uznaniem, że złożona skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2018 r. nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, albowiem zamieszczonym przez autora skargi wyjaśnieniom, które powinny nawiązywać do art. 271 pkt 2 p.p.s.a., z powodu braku korelacji pomiędzy podstawą skargi a jej uzasadnieniem, brak było odpowiedniej czytelności umożliwiającej identyfikację stawianego zarzutu nieważności postępowania. Wyjaśnienia zamieszczone w uzasadnieniu skargi przybrały przy tym formę polemiki, do której Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się odnieść w celu zastosowania art. 280 § 1 p.p.s.a., albowiem została ona oparta – jak to zostało wyżej dostrzeżone - na zarzuceniu Sądowi dopuszczenia się wadliwości pomijającej w swoim opisie kształt obowiązującej regulacji prawnej.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., odrzucił skargę o wznowienie postępowania.