Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.Z. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem skarżącej od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] września 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Człuchowie nakazał skarżącej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pokoju mieszkalnego użytkowanego jako gabinet lekarski.
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Człuchowie z dnia [...] września 2005 r. Rozpoznając wniesione od powyższej decyzji odwołanie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie na skutek odwołania wniesionego przez stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tymczasem w niniejszej sprawie, skarżąca aktem notarialnym z dnia 25 lutego 2011 r. zbyła przysługujące jej udziały w spółdzielczym własnościowym prawie do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Odwołanie od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. zostało przez skarżącą złożone w dniu 8 marca 2011 r., co, w ocenie Sądu I instancji oznacza, że skarżąca w dniu złożenia odwołania nie miała już przymiotu strony w tym postępowaniu.
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy z naruszeniem prawa odmówił jej przymiotu strony. W związku z likwidacją gabinetu lekarskiego w lokalu mieszkalnym poniosła wymierne straty materialne związane z koniecznością przeniesienia tego gabinetu. Umorzenie postępowania pozbawia ją możliwości dochodzenia odszkodowania.
Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym z datą zbycia przysługującego skarżącej udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do przedmiotowego lokalu mieszkalnego utraciła ona przymiot strony, a więc możliwość skutecznego wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Z kolei ustalenie w wyniku rozpoznania odwołania, że odwołująca nie ma w sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku obliguje organ do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 28, art. 30 § 4, a w konsekwencji art. 139 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena przymiotu strony skarżącej nie w postępowaniu zwykłym, lecz w postępowaniu nadzwyczajnym w zakresie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Człuchowie z dnia [...] września 2005 r., w osnowie której powyższy organ nakazał skarżącej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pokoju mieszkalnego w lokalu na osiedlu [...] w Człuchowie, użytkowanego jako gabinet lekarski. Następnie, w dniu 6 grudnia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji ostatecznej, na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Dlatego też Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w dniu [...] stycznia 2011 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji uznając interes prawny skarżącej i wydając decyzję z dnia [...] lutego 2011 r., w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Człuchowie z dnia [...] kwietnia 2005 r. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że skarżąca utraciła przymiot strony (interes prawny w sprawie), co zdaniem organu odwoławczego, było następstwem zbycia przez skarżącą jej udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do przedmiotowego lokalu mieszkalnego w formie aktu notarialnego repertorium A nr [...]. Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił powyższe stanowisko organu odwoławczego.
W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy jest to pogląd błędny. Wynika to z tego, że przedmiotowa ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Człuchowie z dnia [...] września 2005 r. nakłada na skarżącą określone obowiązki, w związku z czym nie można stwierdzić, że z dniem zbycia udziałów w spółdzielczym własnościowym prawie do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, obowiązki te stały się bezprzedmiotowe. Przeciwnie, celem postępowania nadzwyczajnego jest bowiem ocena, co zasadnie stwierdził organ I instancji, czy przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. wystąpiła w tej sprawie. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Człuchowie z dnia [...] września 2005 r. miało by przecież skutek ex tunc, czyli od daty jej wydania. Stąd też brak jest przesłanek do przyjęcia stanowiska, że w tej sprawie skarżąca nie posiada interesu prawnego jako zobiektywizowanej, a więc realnie istniejącej potrzeby ochrony prawnej, czyli interesu o charakterze osobistym, zindywidualizowanym i oczywiście skonkretyzowanym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1991 r., sygn. akt III ARN 13/91).
Dlatego też skarżąca z dniem zbycia udziału w przedmiotowym spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, czyli z dniem zawarcia w dniu 25 lutego 2011 r. aktu notarialnego, nie utraciła interesu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu nieważnościowym.
Stąd też zasadny jest zarzut kasacyjny w świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dotyczący naruszenia art. 28 k.p.a., a więc przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, z powodu błędnej kontroli przez Sąd I instancji zastosowania tego przepisu przez organ odwoławczy. Nie są natomiast zasadne zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 30 § 4 k.p.a. czy też art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius), które to przepisy nie miały zastosowania w tej sprawie. Ponadto, biorąc pod uwagę, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wystąpiło tylko naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylając zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę skarżącej, uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, orzekając na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 ustawy p.p.s.a.
- - ---------------------- 2 4