Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1715/08 uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Orzeczenie to zapadło w następujących okolicznościach sprawy.
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2008 r., Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. cofającą pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej M. S. Podstawę faktyczną decyzji stanowił wyrok Sądu Rejonowego w Grójcu VI Wydział Grodzki z dnia 20 listopada 2007 r. (sygn. akt: VI K60/07), którym zostało warunkowo umorzone postępowanie karne, które toczyło się przeciwko stronie o popełnienie czynu z art. 278 § 1 i 5 (nielegalny pobór energii elektrycznej) ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.).
Podstawą prawną decyzji Komendanta Stołecznego Policji był przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52 poz. 525 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt. 6, czyli do osób co do których istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Komendant Stołeczny Policji podkreślił, iż warunkowe umorzenie postępowania zgodnie z art. 66 § 1 k.k. jest możliwe wówczas, gdy okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, zaś wina sprawcy "zostaje uznana". Popełnione przez M. S. przestępstwo przeciwko mieniu wzbudza - zdaniem organu - uzasadnioną obawę, że może on swoim postępowaniem doprowadzić do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Komendant Główny Policji utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. podkreślił, że do katalogu przestępstw stwarzających obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie broni i amunicji, należą przestępstwa przeciwko mieniu, a zatem także popełnione przez stronę przestępstwo z art. 278 § 5 k.k.
M. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie broni i amunicji. W uzasadnieniu podniósł, iż organy Policji dokonały błędnej interpretacji przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, pomijając fakt, iż warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest tożsame ze skazaniem za przestępstwo, a zatem wyrok tej treści nie stanowi przesłanki uzasadniającej zakwalifikowanie skarżącego do katalogu podmiotów określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie broni i amunicji.
W uzasadnieniu swego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że ocena, czy posiadacz broni wobec którego toczy się postępowanie administracyjne o cofnięcie tej broni na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, musi zostać wydana w oparciu o zebrane w trakcie postępowania administracyjnego dowody. Do takich dowodów należą orzeczenia sądów karnych, w szczególności dotyczące skazania za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu lub informacje o toczących się postępowaniach karnych w takich sprawach.
Należy uznać, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przesądził o tym, że co do takich osób jest uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co skutkować musi cofnięciem pozwolenia na broń. Jednak w rozpatrywanej sprawie, postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu zostało w stosunku do strony warunkowo umorzone. Sąd pierwszej instancji uznał, że dla cofnięcia pozwolenia na broń nie wystarczy fakt warunkowego umorzenia postępowania za przestępstwo przeciwko mieniu, bez ustalenia okoliczności wskazujących dodatkowo na fakt, że skarżący nie daje gwarancji przestrzegania prawa, co jest równoznaczne z brakiem rękojmi koniecznej dla posiadacza broni.
Sąd doszedł do przekonania, że organy Policji nie wykazały, że skarżący nie daje rękojmi, iż nie użyje broni w sposób sprzeczny z prawem czyli, że nie jest on osobą gwarantującą postępowanie zgodne z prawem.
Skargą kasacyjną z 13 stycznia 2009 r. Komendant Główny Policji zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
- 1) prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wobec osoby, której postawiono zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 278 § 1 i 5 k.k. i wobec której toczyło się postępowanie karne o popełnienie ww. czynu zabronionego nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje ona broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn przez ustawodawcę został przedstawiony w szczególności jako wskazujący na zaistnienie takiej obawy.
- 2) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1070 z późn. zm.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji wydały zaskarżone decyzje bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, że prowadzenie przeciwko M. S. postępowania karnego o popełnienie przestępstwa skierowanego przeciwko mieniu, wolą ustawodawcy ma decydujące znaczenie przy ocenie zgodności z prawem decyzji organów Policji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń. Analiza art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji prowadzi bowiem do wniosku, że prawomocne skazanie osoby posiadającej pozwolenie na broń lub podejrzenie jej o popełnienie przestępstwa określonego w ww. przepisie, wprost nakazuje uznać ją za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w ww. celu. Organy Policji są wówczas ustawowo zobligowane do cofnąć takiej osobie pozwolenie na broń.
Tej kwalifikacji prawnej nie jest w stanie zmienić okoliczność warunkowego umorzenia postępowania w sprawie, a także pozytywne opinie członków środowiska, w którym żyje M. S. Warunkowe umorzenie postępowania nie jest tożsame z wyrokiem uniewinniającym, wina strony w postępowaniu karnym została bowiem bezsprzecznie stwierdzona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył również art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Komendant Główny Policji zbadał bowiem wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 kpa).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że warunkowe umorzenie postępowania karnego jest w zasadzie odstąpieniem od wymierzenia kary a więc także odstąpieniem od skazania. Zgodnie z art. 66 § 1 k.k., sąd uwzględnia bowiem postawę sprawcy, niekaralność, jego warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia - co uzasadnia przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania, sprawca będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. A zatem sąd karny odstępuje od skazania oceniając pozytywnie sprawcę i jego czyn, a w szczególności uznając znikomą społeczną szkodliwość tegoż czynu. W takim wypadku organ nie może opierać się wyłącznie na fakcie wydania orzeczenia karnego, lecz ma obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego, co z kolei umożliwi ocenę, czy owa "uzasadniona obawa" niewłaściwego użycia broni istnieje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, ponieważ podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest trafny. Istotą sporu jest wykładnia przytoczonych przepisów. W ich świetle, nie tylko skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, lecz także stwierdzenie, że takie postępowanie się toczy, oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń.
W niniejszej sprawie postępowanie nie tylko zostało wszczęte, ale także zakończyło się warunkowym umorzeniem postępowania. Warunkowe umorzenie jest szczególnym środkiem odpowiedzialności karnej, polegającym na poddaniu próbie sprawcy przestępstwa, co zakłada stwierdzenie jego popełnienia, a więc i winy sprawcy (por. A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX 2007 r., art. 66, teza 1). Jeżeli sam fakt toczenia się postępowania w sprawie popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń, to tym bardziej uzasadnia to warunkowe umorzenie postępowania, z którego jednoznaczne wynika zarówno popełnienie przestępstwa przez sprawcę, jak i stwierdzenie jego winy (por. także wyrok NSA z 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 748/08).
Ponadto należy mieć na uwadze uchwałę NSA z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, zgodnie z którą osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego pośrednio wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.
Użycie przez ustawodawcę w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zwrotu "w szczególności", poprzedzającego wskazanie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, że istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia przez nie broni. Tak jednoznaczne wskazanie wiąże organ, który nie musi już wykazywać związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy popełnionym przestępstwem a istnieniem realnej obawy, że posiadacz broni może jej użyć sprzecznie z interesem społecznym.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).