Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3883/19

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 504/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. B. (dalej jako skarżąca, cudzoziemka) na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2018 r. nr [...], którym, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "K.p.a." utrzymano w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. Nr [...] o odmowie cudzoziemce przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

1. I. B. 29 września 2015 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, uzasadniając go zamiarem wykonywania pracy.

W piśmie z 30 grudnia 2015 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych tego wniosku, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Usunięcie braków formalnych dotyczyło: dostarczenia 4 aktualnych kolorowych fotografii spełniających wymogi wprost opisane w wezwaniu; okazania do wglądu oryginału ważnego dokumentu podróży; uzupełnienia wniosku w części D III; dostarczenia prawidłowo sporządzonego pełnomocnictwa dla K. S. w przypadku gdy ww. ma reprezentować skarżącą w sprawie.

Jednocześnie tym samym pismem wezwano skarżącą do osobistego stawiennictwa w [...] Urzędzie Wojewódzkim w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, na podstawie art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.).

Powyższe wezwanie zostało wysłane na adres pobytu skarżącej wskazany w formularzu urzędowym wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W piśmie z 12 sierpnia 2016 r. Wojewoda zawiadomił stronę o pozostawieniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy bez rozpoznania. Z zawiadomienia wynika, że termin na uzupełnienie stwierdzonych przez organ braków formalnych wniosku upłynął w dniu 1 lutego 2016 r. Do tego momentu braki formalne wniosku nie zostały usunięte.

W dniu 3 kwietnia 2017 r. do Wojewody [...] wpłynęło podanie wniesione przez adw. M. Z., działającego w charakterze nowego pełnomocnika cudzoziemki. W piśmie tym wniósł on o doręczenie pisma z dnia 30 grudnia 2015 r. na jego adres, ewentualnie z ostrożności procesowej wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, albowiem cudzoziemka nie uchybiła terminowi ze swojej winy.

W piśmie z 12 czerwca 2017 r. Wojewoda wezwał pełnomocnika strony do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez dopełnienie czynności, dla której termin został uchybiony, w postaci przedłożenia 4 aktualnych kolorowych fotografii. W dniu 30 czerwca 2017 r. wpłynęło pismo, za którym przedłożono fotografie.

Postanowieniem z [...] września 2017 r., znak: [...], Wojewoda, na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewoda wskazał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy miał braki formalne i w związku z tym 30 września 2015 r. cudzoziemka została wezwana do ich uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Wezwanie powróciło z adnotacjami dotyczącymi podwójnego awizowania oraz zwrotu do nadawcy w związku z niepodjęciem go w terminie. Wojewoda zauważył, iż w wyznaczonym terminie, tj. do dnia 17 marca 2017 r. (winno być 2016 r.) nie usunięto ww. braków formalnych, dlatego też w piśmie z dnia 12 sierpnia 2016 r. poinformowano cudzoziemkę, iż wniosek pozostawiono bez rozpoznania.

Wojewoda mając na uwadze treść art. 58 § 1 i 2 K.p.a. stwierdził, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Wskazał, że jej zaniedbanie doprowadziło do tego, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wysłano na nieaktualny adres jej zamieszkania. Wojewoda uznał, że doręczenie wezwania z dnia 30 grudnia 2015 r. było skuteczne, gdyż zgodnie z art. 41 § 1 i 2 K.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Strona została zatem prawidłowo wezwana do usunięcia braków formalnych jak i prawidłowo pouczona o możliwych następstwach nieuzupełnienia potrzebnych dokumentów w terminie.

Wojewoda nie podzielił argumentacji pełnomocnika, że bieg terminu nie rozpoczął się z uwagi na brak skutecznego doręczenia pisma bowiem umowa najmu wskazująca nowy adres została załączona dopiero w dniu 5 sierpnia 2016 r. Zdaniem organu, uzupełnienie braków formalnych oraz wniesienie prośby o przywrócenie terminu nastąpiło bezsprzecznie po upływie 7 dni wskazanego w art. 58 § 2 K.p.a.

Rozpoznając zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej Szef Urzędu) postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. utrzymał je w mocy.

Organ odwoławczy mając na uwadze dotychczasowy przebieg postępowania, jak i treść art. 43, art. 44 § 2-4, art. 64 § 2 oraz art. 58 § 1-2 K.p.a., stwierdził, że Wojewoda prawidłowo wezwał cudzoziemkę, w trybie art. 64 § 2 K.p.a., do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Przesyłka po prawidłowym, dwukrotnym awizowaniu (11 i 19 stycznia 2016 r.), w dniu 26 stycznia 2016 r. została zwrócona do organu I instancji z adnotacją "ZWROT - nie podjęto w terminie". Termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku upływał w dniu 1 lutego 2016 r. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku w ww. terminie Wojewoda Mazowiecki pismem z dnia 12 sierpnia 2016 r. zawiadomił stronę o pozostawieniu jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy bez rozpoznania.

Odnosząc się do podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, że w dniu doręczenia pisma z dnia 30 grudnia 2015 r. zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, I. B. zamieszkiwała pod innym adresem niż wskazany w przedmiotowym wniosku, organ odwoławczy podkreślił, iż strona występująca z wnioskiem o przywrócenie terminu powinna wykazać, że mimo całej staranności nie udało się jej zachować terminu. Organ uznał, że wyjaśnienia skarżącej w kwestii przyczyny nieuzupełnienia braków formalnych wniosku w określonym terminie, nie uprawdopodabniają braku jej winy w uchybieniu tego terminu.

W ocenie Szefa Urzędu, cudzoziemka występując do organu I instancji z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy miała świadomość, iż będzie kierowana do niej korespondencja. Nawet nie znając treści art. 41 § 1 K.p.a., który nakłada na stronę obowiązek informowania organu prowadzącego sprawę o każdej zmianie adresu, powinna zdawać sobie sprawę, iż nie informując organu I instancji o zmianie adresu zamieszkania wskazanego we przedmiotowym wniosku ryzykuje, że kierowana do niej korespondencja nie zostanie doręczona. Ani we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych z dnia 31 marca 2017 r., ani w zażaleniu na postanowienie Wojewody z dnia [...] września 2017 r., nie wskazano żadnych okoliczności, które by uprawdopodobniały brak winy strony w niedopełnieniu obowiązku wynikającego z treści art. 41 § 1 K.p.a., czego konsekwencją było uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych.

Konkludując organ odwoławczy uznał, iż nie może uwzględnić podniesionego w zażaleniu argumentu, iż organ I instancji błędnie rozstrzygnął na niekorzyść (strony) okoliczność, że zmieniła ona adres zamieszkania na inny aniżeli w momencie złożenia wniosku. Organ zauważył, iż informacja o zmianie miejsca zamieszkania wnioskodawczyni wpłynęła do organu I instancji w dniu 5 września 2016 r. - tj. po przeszło 10 miesiącach od zaistnienia tego faktu. W związku z powyższym organ stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych przez skarżącą nastąpiło bez jej winy, a przeszkody powodujące to uchybienie miały charakter subiektywny, niezależny od strony.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Szefa Urzędu, domagając się jego uchylenia. W skardze zarzucono naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez dowolną i niewszechstronną analizę dowodów zebranych w sprawie i oświadczeń skarżącej, co skutkowało uznaniem, że nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku; art. 58 § 1 K.p.a. poprzez niezasadną odmowę przywrócenia skarżącej terminu, gdy z okoliczności sprawy wynika, że nie dochowała terminu bez własnej winy, gdy wezwanie zostało doręczone na nieaktualny adres; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody, gdy skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu a wniosek o przywrócenie terminu złożono w terminie 7 dni od kiedy dowiedziała się o jego uchybieniu. Spełniła zatem wszystkie przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił powyższą skargę, uznając, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Sąd na wstępie przytoczył treść art. 58 i art. 59 § 1 K.p.a., które odnoszą się do instytucji przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym i zauważył, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. muszą zostać łącznie spełnione cztery przesłanki przywrócenia terminu tj. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, przy czym wniosek musi być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie z wnioskiem należy dopełnić czynności, dla której był ustanowiony termin.

Sąd wskazał, że istota sporu sprowadza się do oceny realizacji warunku pierwszego, tj. czy skarżąca uprawdopodobniła, zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Sąd zauważył, że w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu, które prowadzone jest na prośbę strony należy ocenić okoliczności wskazane przez stronę. To strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ ma dociekać przyczyn opóźnienia w dokonaniu czynności przez stronę. Oznacza to, że strona powinna uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu.

Odnosząc się do poglądów literatury przedmiotu i orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, z dnia 14 grudnia 2000 r., IV SA 2121/98, z dnia 19 września 2000 r., SA 1072/00, niepubl.) Sąd podkreślił, że o braku winy w dochowaniu terminu, można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku na czas było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. gdy strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przepis art. 58 K.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji.

Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy istnieje przykładowo w przypadku choroby strony, która uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób np. domowników. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa, czy katastrofa.

Sąd zauważył, że składając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnik skarżącej powołał się na okoliczność, że w dniu doręczenia pisma organu I instancji z dnia 30 grudnia 2015 r. zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, I. B. zamieszkiwała pod innym adresem niż wskazany w ww. wniosku. Skarżąca od dnia 31 października 2015 r. zmieniała bowiem adres zamieszkania na ul. S. [...] m. [...],[...] Z..

Sąd w pełni podzielił ocenę organów dotyczącą braku uprawdopodobnienia przez skarżącą, że spóźnienie uzupełnienia formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP nastąpiło bez jej winy. Sąd zauważył, iż składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżąca zadeklarowała, że przebywa pod adresem: ul. S. [...] lok. [...] w W.. Z tego też adresu wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę został przesłany do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Z tym oświadczeniem korespondowała treść oświadczenia złożonego w imieniu spółki pod firmą W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., która miała skarżącej powierzyć wykonywanie pracy, jak również umowy o pracę (k. 19), zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2014 oraz umowa najmu lokalu mieszkalnego z 19 marca 2015 r. Dlatego też, w ocenie Sądu, zasadnie organ I instancji skierował do skarżącej wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku (pismo z 30 grudnia 2015 r.) na wskazany w tymże wniosku adres.

Przedmiotowa przesyłka, w trybie doręczenia zstępczego, została uznana za doręczoną z dniem 25 stycznia 2016 r. Jednocześnie Sąd zauważył, iż organ w dacie skierowania i doręczenia wezwania do skarżącej nie posiadał jakiejkolwiek wiedzy o zmianie adresu zamieszkania. Skarżąca nie zawiadomiła bowiem organu o zmianie miejsca pobytu, a zatem nie wykazała się należytą starannością przy prowadzeniu swoich spraw. W ocenie Sądu, zachowanie cudzoziemki, które bezpośrednio doprowadziło do tego, że Wojewoda [...] nie miał wiedzy o zmianie jej miejsca pobytu charakteryzowało się zatem niedbalstwem, które w świetle dominujących w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądów wyklucza przyjęcie, iż nie ponosi ona winy za uchybienie terminu do uzupełnianie braków formalnych aplikacji.

Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie stwierdziły, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja jest nieprzekonywująca i że nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Skarżąca nie zdołała przedstawić takich argumentów i/lub dowodów, które mogłyby podważyć domniemanie prawidłowości doręczenia przesyłki organu I instancji. W opinii Sądu w sposób jednoznaczny świadczy to o tym, że czynności związane z doręczeniem wezwania z dnia 30 grudnia 2015 r. zostały dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 44 § 1-3 K.p.a., a tym samym, należy uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona stosownie do art. 44 § 4 K.p.a., w ramach tzw. "fikcji" doręczenia. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie (który w niniejszej sprawie upływał 1 lutego 2016 r.) Wojewoda [...] pismem z dnia 12 sierpnia 2016 r. zawiadomił stronę o pozostawieniu wniosku o udzielenie I. B. zezwolenia na pobyt czasowy bez rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż organy orzekające prawidłowo oceniły wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP, nie dopatrując się w przedstawionym stanie faktycznym przesłanki uprawdopodobnienia przez wnioskodawczynię braku winy w niedochowaniu terminu. Dlatego też zarzut naruszenia art. 58 K.p.a. Sąd uznał za niezasadny. Niezasadne zdaniem Sądu I instancji okazały się zarzuty naruszenia art. 77 i art. 80 K.p.a. Organy orzekające w sprawie wbrew zarzutom skargi dokonały wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonując przy tym swobodnej, a nie dowolnej oceny pod kątem przyczyn uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. Zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem i brak było podstaw do jego uchylenia. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się ponadto żadnych naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. B., zaskarżając go w całości.

Na podstawie art.174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

1. 1. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nieprawidłową kontrolę działań organów administracji wydających postanowienia w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, polegającą na niedostrzeżeniu tego, że organy przeprowadziły dowolną ocenę oraz niewszechstronna analizę dowodów zebranych w sprawie oraz oświadczeń strony, skutkujące błędnym uznaniem, że I. B. nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku o udzielenie cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji kiedy strona składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt nie była reprezentowana przez pełnomocnika, pouczenie o obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu zostało zawarte w piśmie z dnia 30 grudnia 2015 r., którym to pismem organ jednocześnie wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, strona jest cudzoziemką i nie miała dostatecznego rozeznania w zasadach proceduralnych, zatem błąd w postaci niepoinformowania organu o zmianie miejsca zamieszkania popełniła nieumyślnie, co w konsekwencji pozwala na uznanie, że bez własnej winy nie uzupełniła braków formalnych wniosku w terminie wskazanym w wezwaniu z dnia 30 grudnia 2015 r., co doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi.
2. 2. art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłową kontrolę działań organów administracji wydających postanowienia w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, polegającą na niedostrzeżeniu tego, że organ niezasadnie odmówił przywrócenia I. B. terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku o udzielenie cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca bez własnej winy nie dochowała terminu, gdyż wezwanie zostało doręczone na nieaktualny adres – bez pouczenia o konieczności zawiadomienia o zmianie adresu, co spowodowało, że skarżąca nie miała wiedzy o konieczności uzupełnienia wniosku w zakresie wskazanym w piśmie organu z dnia 30 grudnia 2015 r., w sytuacji gdy przywrócenie terminu byłoby zgodne z zasadami słuszności, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi.

Mając na uwadze powyżej sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto stosownie do art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżąca kasacyjnie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja, która zdaniem skarżącej kasacyjnie czyni zasadnymi postawione tam zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 zm.) dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

NSA rozpatrywał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), uznając, że ze względu na intensyfikację rozwoju epidemii przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez I. B. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem sprawy jest ocena czy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostało w okolicznościach niniejszej sprawy wydane zgodnie z art. 58 K.p.a.

Zdaniem NSA, Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę bowiem organy administracji prawidłowo uznały, że skarżąca kasacyjnie uzasadniając uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie wykazała przesłanki z art. 58 § 1 K.p.a. tj. okoliczności uprawdopodabniających brak jej winy w zaistniałym uchybieniu. O braku winy można mówić kiedy dokonanie uchybionej czynności na czas było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia tj. gdy strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Zauważyć należy, że kwestia stopnia zawinienia nie ma w tym przypadku znaczenia bowiem każdy, nawet najmniejszy stopień zawinienia wyklucza przywrócenie terminu. Brak winy ocenia się biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Gdy strona własne sprawy prowadzi niestarannie wówczas nie można uznać, że zachodzi brak jej winy.

W ocenie NSA, Sąd oraz organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny i słusznie uznały, że o braku winy skarżącej nie mogą świadczyć powoływane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności. W szczególności brak winy nie występuje kiedy nieodebranie przesyłki zawierającej wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych z 30 grudnia 2015 r., nastąpiło z powodu zmiany dotychczasowego adresu zamieszkania w dniu 31 października 2015 r., o czym organ I instancji został powiadomiony dopiero kilka miesięcy po nadaniu tego wezwania (w dniu 5 września 2016 r. tj. po przeszło 10 miesiącach od zmiany adresu zamieszkania w dniu 31 października 2015 r.).

O braku winy nie może świadczyć podnoszony w skardze kasacyjnej fakt, że skarżąca kasacyjnie wobec doręczenia zastępczego wezwania z 30 grudnia 2015 r. nie była świadoma obowiązku informowania organu o każdej zmianie miejsca zamieszkania w toku postępowania, który to obowiązek został wskazany w tymże wezwaniu. Nie przekonuje także okoliczność braku znajomości procedury administracyjnej związana z byciem cudzoziemcem.

Każda osoba, która zabiega o własne interesy i dochowuje należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, będąc stroną postępowania przed jakimkolwiek organem, w jakimkolwiek kraju ma świadomość, że może być do niej kierowana korespondencja organu dotycząca prowadzonej sprawy. Zatem konieczność poinformowania organu o zmianie dotychczasowego adresu do korespondencji leży w dobrze pojętym jej interesie i świadczy o należytym prowadzeniu własnych spraw. Nieracjonalne jest oczekiwanie aby to organ miał ustalać aktualny adres strony przed wystosowaniem do niej pisma w sprawie. Obowiązek poinformowania o zmianie dotychczasowego adresu mieści się zatem w zakresie właściwego prowadzenia własnych spraw i nawet nieświadomość prawnego obowiązku w tym zakresie nie zmienia faktu, że osoba zmieniająca adres pobytu powinna powiadomić o tym każdy organ, o którym wie, że prowadzi jej sprawy. Wynika to z istoty dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw oraz właściwego dbania o własne interesy.

W okolicznościach niespornych w sprawie tj. zmianie adresu pobytu przez skarżącą na długo przed wystosowaniem wezwania organu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, przy jednoczesnym braku zawiadomienia organu o zaistnieniu tego faktu, należało uznać, że mimo braku świadomości prawnego obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu (wskazywało go doręczone zastępczo wezwanie), właśnie z konieczności właściwego prowadzenia własnych spraw wynikał obowiązek powiadomienia organu o zaistniałej sytuacji. Wobec tego nie można uznać, że skarżąca w ww. okolicznościach nie ponosi braku winy za uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych a zatem nie było podstaw do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 K.p.a.

Słusznie zauważył pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w przewidzianym do tego w art. 58 § 2 K.p.a. terminie i, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dochowano uchybionej czynności tj. przedłożono stosowne dokumenty. Nie zmienia to jednak oceny, że przedstawioną w tym wniosku argumentacją nie uprawdopodobniono braku winy skarżącej co przesądziło o jego oddaleniu.

W tym stanie rzeczy NSA stwierdza, że organy administracji właściwie ustaliły stan faktyczny sprawy i prawidłowo na jego podstawie uznały, że nie było podstaw do przywrócenia terminu. Prawidłowa jest też kontrola działań administracji dokonana przez Sąd bowiem w istocie organy słusznie odmówiły na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. przywrócenia terminu skarżącej kasacyjnie. Zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 1 z powyższych względów uznać należało za bezzasadny.

Powyższa argumentacja przemawia także za uznaniem zarzutu skargi kasacyjnej z pkt 2 za bezpodstawny. Doręczenie wezwania na nieaktualny adres korespondencyjny skarżącej nie był wynikiem błędu organu ale tego, że cudzoziemka nie poinformowała go o zmianie miejsca pobytu. Organ dokładając należytej staranności nie miał możliwości we własnym zakresie ustalić nowego adresu. Wszystkie dokumenty, jak wynika z akt sprawy, przed wystosowaniem wezwania wskazywały na adres ul. S. [...] lok. [...] w W. i na taki jako prawidłowy zostało nadane przedmiotowe wezwanie. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona w trybie doręczenia zastępczego, które uznać należało za skuteczne bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, które podważałyby skuteczność tego sposobu doręczenia przesyłki z 30 grudnia 2015 r.

Odnosząc się do okoliczności wskazanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej tj. braku podstaw do nadania wezwaniu z 30 grudnia 2015 r. rygoru pozostawienia bez rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na wskazane w wezwaniu tym braki, NSA zauważa, że kwestie związane z legalnością pozostawienia wniosku bez rozpoznania nie stanowiły przedmiotu oceny sądu w niniejszej sprawie. Sąd badał tylko prawidłowość odmowy przywrócenia terminu. Oczywiście jeżeli skarżąca kasacyjnie dostrzega naruszenie prawa poprzez wadliwe pozostawienie bez rozpoznania jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, to w ramach oddzielnej skargi na bezczynność organu przysługuje jej prawo do zakwestionowania pisma Wojewody [...] z 12 sierpnia 2016 r. Skarga taka może zostać wniesiona w każdym czasie ponieważ nie jest ograniczona terminem.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.