Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 marca 2005 r. (VI SA/Wa 987/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] ([...]) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie nabycia na własność gospodarstwa chłopskiego na obszarze Ziem Odzyskanych.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że decyzją z dnia [...] Naczelnik Miasta i Gminy W. odmówił T. S. nadania na własność nieruchomości położonych w N. D. [...] zabudowanej domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi o powierzchni 0,56 ha. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją organu drugiej instancji.
Na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia [...] i [...] Wojewoda P. przeprowadził dodatkowe dochodzenie i decyzją z dnia [...] nadał na własność T. S. działkę zabudowaną, którą użytkował od 1956 r. o powierzchni 0,1899 ha, w skład której wchodziła połowa budynku mieszkalnego, dwa budynki gospodarcze i grunty rolne. Od decyzji tej T. S. złożył odwołanie do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, który decyzją z [...] uchylił decyzję Wojewody P.. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda P. decyzją z dnia [...] stwierdził nieodpłatne nabycie przez T. S. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w N. D. [...] stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0.1899 ha. Rozpatrując wniesione od tej decyzji odwołanie T. S. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody P.. Decyzję Ministra T. S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 1997 r. uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i poprzedzającą ją decyzję Wojewody P..
Z uwagi na to, że zadania wynikające z przepisów tego dekretu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) przeszły do właściwości rejonowych organów administracji ogólnej Wojewoda P. dnia [...] przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez właściwy organ pierwszej instancji. Kierownik Urzędu Rejonowego w T., jako organ I instancji decyzją z dnia [...] ponownie stwierdził, że T. S. nabył nieodpłatnie prawo własności zabudowanej nieruchomości położonej w N. D. [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0.1899 ha. T. S. zaskarżył wskazaną decyzję do Wojewody P.. Ten utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...], T. S. złożył na nią skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd wyrokiem z dnia 5 listopada 1999 r. skargę oddalił. Z uwagi na powyższe, wskazana decyzja Wojewody P. stała się ostateczna.
Dnia [...] T. S. złożył do Wojewody W. wniosek o wznowienie postępowania. Wniosek uzasadnił tym, że po wydaniu decyzji przez wojewodę dowiedział się o istnieniu świadków, których zeznania mają istotne znaczenie dla sprawy i mogą spowodować zmianę decyzji. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] przychylił się do wniosku i wznowił postępowanie. Jego efektem była decyzja Wojewody W. z dnia [...], w której organ odmówił uchylenia decyzji Wojewody P. z dnia [...]. Organ zauważył, że zeznania świadków dotyczące faktu remontu domu i uprawiania gospodarstwa rolnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W wyniku odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu [...] decyzję, w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył T. S.. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił. W uzasadnieniu podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Zdaniem Sądu, zgodzić się należy z organem, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przedstawione przez stronę nowe dowody nie mogą stanowić podstawy do innego rozstrzygnięcia sprawy.
Na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.) skarżący nie mógł nabyć całego budynku o powierzchni 156,76 m2, albowiem nie był on potrzebny do prowadzenia gospodarstwa o obszarze 0,56 ha, a w taki właśnie areał powierzchni T. S. został wprowadzony, co nie jest w sprawie sporne. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 dekretu, prawo własności nie rozciągało się na te zabudowania urządzenia gospodarcze i inne przedmioty inwentarza martwego, które nie były potrzebne do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Powierzchnia gospodarstwa rolnego skarżącego nie wymagała do jego prowadzenia całego budynku mieszkalnego. Również potrzeby rodzinne zaspakajała połowa budynku. Powyższej kwalifikacji stanu faktycznego, w oparciu o art. 4 dekretu dokonał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1999 roku II SA/Po 2005/98 oddalając skargę T. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...].
Sąd podkreślił, że przedstawione przez skarżącego dowody nie były nowe. Wskazani świadkowie zeznawali w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym wcześniej, tylko odmiennie. Ich zeznania nie mają jednak znaczenia w sprawie niniejszej z uwagi na uregulowania prawne – art. 4 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych.
Zdaniem WSA, w zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ przedstawił także obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zastosował właściwe przepisy prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej skarżąca Z. S. (spadkobierczyni T. S.) wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, ze zm.), a także naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję naruszającą prawo materialne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W tym zakresie prawidłowo WSA w Warszawie uznał, że rozstrzygnięcia organów administracji publicznej poprzedzające postępowanie sądowoadministracyjne były prawidłowe. W szczególności zasadnie przyjęto, że wskazani świadkowie byli już w poprzednich postępowaniach administracyjnych wysłuchiwani i nie mogą do sprawy wnieść nowych elementów. Podnoszony we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego fakt zmiany zeznań miałby znaczenie, gdyby w odrębnym postępowaniu wykazano składanie w poprzednich postępowaniach fałszywych zeznań.
Wobec tego, że przedmiotem postępowania administracyjnego i postępowania przed sądem I instancji było wznowienie postępowania administracyjnego nie można zgodzić się, ze skarżącą, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 2 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, ze zm.). Przepisy te nie stanowiły przedmiotu kontroli Sądu pierwszej instancji.
Stąd WSA w Warszawie trafnie uznał, że w stanie faktycznym takim, jak w rozpatrywanej sprawie, nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Na marginesie można też stwierdzić, że przedstawione przez T. S. nowe dowody (zeznania świadków) nie mogły stanowić podstawy do innego rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na uregulowania prawne – art. 4 dekretu z dnia 6 września 1951 r. Na podstawie tego przepisu T. S. nie mógł nabyć całego budynku o powierzchni 156,76 m2, albowiem nie był on potrzebny do prowadzenia gospodarstwa o obszarze 0,56 ha. Powierzchnia gospodarstwa rolnego skarżącego nie wymagała do jego prowadzenia całego budynku mieszkalnego. Również potrzeby rodzinne zaspakajała połowa budynku. Powyższej kwalifikacji stanu faktycznego, w oparciu o art. 4 dekretu dokonał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1999 r. (sygn. akt II SA/Po 2005/98).
Z tych względów nie można również uznać za trafny zarzut naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję naruszającą prawo materialne, ponieważ – jak to już podkreślono wyżej – Sąd pierwszej instancji badał zgodność z prawem decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania. W ocenie NSA, przeprowadzona przez WSA kontrola legalności zaskarżonej decyzji została dokonana w oparciu o całokształt okoliczności faktycznych sprawy, z uwzględnieniem wszystkich przepisów prawnych istotnych w rozpoznawanej sprawie.
Uzasadnia to oddalenie skargi kasacyjnej zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.