Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 października 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 553/20, oddalił skargę [...] sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 21 stycznia 2020 r., którą odmówiono skreślenia na wniosek skarżącej z rejestru zabytków nieruchomych budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w M., wpisanego do tego rejestru pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z 11 marca 1983 r.
Skarżąca w skardze kasacyjnej od tego wyroku przytoczyła podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W odniesieniu do przepisów postępowania zarzucono naruszenie:
1/ art. 147 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo naruszenia przez organ art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polegającego na błędnej wykładni przejawiającej się w ocenie wpływu stopnia zniszczenia budynku na utratę jego walorów zabytkowych w oderwaniu od tego, czy istnieje techniczna możliwość zachowania obiektu w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych, 2/ art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu wyroku dowodów w postaci Oceny stanu technicznego fundamentów i ścian zewnętrznych budynku z lutego 2018 r. i Ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego z sierpnia 2019 r. w zakresie w jakim potwierdzają, że nie istnieje techniczna możliwość zachowania obiektu w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych, gdyż z uwagi na katastrofalny stan techniczny budynku spowodowany posadowieniem na gruntach słabonośnych i wysadzinowych, nie jest możliwe wykonanie jakichkolwiek prac mających na celu zachowanie zabytku bez ryzyka katastrofy budowlanej, 3/ art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu podniesionego w skardze dotyczącego błędnej wykładni art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez nieuwzględnienie w kontekście oceny przesłanek określonych w ww. przepisie, czy istnieje techniczna możliwość zachowania obiektu w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych.
W odniesieniu do prawa materialnego zarzucono naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na ocenie wpływu stopnia zniszczenia budynku na utratę jego walorów zabytkowych w oderwaniu od tego, czy istnieje techniczna możliwość zachowania obiektu w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych.
We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym organ administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm.), w którym stanowi się, że zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Z powołanego przepisu wynika, że podstawą skreślenia zabytku z rejestru zabytków mogą być dwie przesłanki: zniszczenie zabytku w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo niepotwierdzenie w nowych ustaleniach naukowych wartości będącej podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru. Z akt administracyjnych, w szczególności z wniosku skarżącej o skreślenie zabytku z rejestru z 9 stycznia 2019 r. wynika, że skarżąca powoływała się na pierwszą ze wskazanych przesłanek skreślenia zabytku z rejestru, mianowicie zniszczenie zabytku w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej.
Organ administracji w zaskarżonej decyzji tę przesłankę skreślenia zabytku z rejestru rozważał i uznał, że ona nie zachodzi, gdyż pomimo złego stanu technicznego substancji budowlanej zabytek nie uległ zniszczeniu w stopniu przesądzającym o utracie jego wartości historycznej i naukowej. Tę ocenę podzielił Sąd pierwszej instancji.
W skardze kasacyjnej przytoczono trzy podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z wszystkich tych podstaw kasacyjnych wynika, że zdaniem skarżącej przy ocenie przesłanki skreślenia zabytku z rejestru polegającej na zniszczeniu zabytku w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej należało uwzględnić techniczne możliwości zachowania zabytku w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych. Stanowisko skarżącej jest pozbawione podstaw prawnych. Z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wynika, aby przesłanką skreślenia zabytku z rejestru był brak technicznych możliwości zachowania jego wartości zabytkowych.
W związku z tym powołane podstawy kasacyjne są niezasadne. Dodatkowo zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej nie kwestionuje się uznanych przez Sąd pierwszej instancji za zgodne z prawem ustaleń organu administracji, opartych na dowodach wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, według których zabytek, którego dotyczy sprawa, mimo zniszczenia zachował wartości historyczne i naukowe.
W związku z powyższym niezasadna jest również podstawa kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., która też sprowadza się do twierdzenia, że przy ocenie przesłanki skreślenia zabytku z rejestru polegającej na zniszczeniu zabytku w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej należało uwzględnić techniczne możliwości zachowania zabytku w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych. W tej podstawie kasacyjnej skarżąca zarzuca, że nie uwzględniono wskazanych w niej dokumentów, z których miało wynikać, że nie istnieje techniczna możliwość zachowania zabytku w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych. Jak już powiedziano, z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wynika, aby tego rodzaju okoliczność była przesłanką skreślenia zabytku z rejestru.
Mając powyższe na uwadze NSA, uznając, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.
Nadto, wobec oddalenia skargi kasacyjnej oraz złożenia na rozprawie przed NSA przez organ administracji wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, NSA na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 207 § 1 p.p.s.a. orzekł o zwrocie tych kosztów od skarżącej na rzecz organu administracji.