Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1570/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. N. i P.N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił zainteresowanym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2007 r. nr [...] znak [...] stwierdzającej nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2006 roku nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego położonego na działce nr ew. [...] w K. Organ wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn leżących po stronie pracownika kancelarii pełnomocnika strony, a pełnomocnik nie wykazał braku swojej winy. Wskazana przeszkoda (zasłabnięcia i zaburzenia rytmu serca) nastąpiły po stronie pracownika kancelarii a nie pełnomocnika. Zdaniem organu tylko pełnomocnik musiałby wykazać fakt, iż nie dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności.
Ponadto przeszkoda ustała w dniu 27 listopada 2007 r., kiedy czynności dopełniono, natomiast czyli wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został dopiero w dniu 19 grudnia 2007 r. Zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu do złożenia rozpatrywanego wniosku. Organ wskazał także, iż brak powiadomienia pełnomocnika przez pracownika kancelarii o nadaniu odwołania po terminie związany jest z organizacją pracy kancelarii, a zaniedbanie personelu niesie negatywne skutki dla pełnomocnika w postaci naruszenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu z art. 58 § 2 kpa.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. N. i P. N. wnieśli o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 77 i 80 oraz art. 58 § 1 k.p.a. Skarżący podnieśli, że pełnomocnik skarżących powziął informacje o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopiero w dniu 14 grudnia 2007 r., wobec czego wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 19 grudnia 2007 r. Do dnia 14 grudnia 2007 r. strona i pełnomocnik przekonani byli, że odwołanie zostało wniesione prawidłowo. Okoliczność, że pracownik kancelarii mający wysłać korespondencję w dniu 26 listopada 2007 r. zasłabł stanowi o wyjątkowości sytuacji. Organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień pełnomocnika wskazujących na brak winy, które to wyjaśnienia mają uprawdopodobnić, a nie wykazać brak winy.
Ponadto nagła choroba pracownika kancelarii, uniemożliwiła wysłanie odwołania a zatem niedokonanie czynności powinno być uznane za niezawinione i za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu. Z dniem powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania winien rozpocząć bieg termin z art. 58 § 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podniósł, że generalną zasadą jest, iż wina personelu administracyjnego za uchybienie terminu obciąża profesjonalnego pełnomocnika. Sąd uznał, że przeszkoda do nadania odwołania w terminie wystąpiła w dniu 26 listopada 2007 r. i ustała w dniu 27 listopada 2007 r., kiedy to odwołanie zostało nadane. Sąd podkreślił, że zaniedbanie przez personel kancelarii czynności koniecznych do zachowania terminu procesowego – siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu – niesie negatywne skutki dla pełnomocnika. Zdaniem Sądu w sprawie nie zostały spełnione podstawowe przesłanki do przywrócenia terminu, określone w art. 58 § 2 k.p.a. Tym samym nie możliwym było uwzględnienie przedmiotowego wniosku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli E. N. i P. N., reprezentowani przez adwokata M. K. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całego materiału zgromadzonego w sprawie oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych w celu stwierdzenia czy naruszono przepisy postępowania i czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji błędne oddalenie skargi;
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego a w konsekwencji błędne oddalenie skargi;
- 3. art. 151 p.p.s.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywatela a w konsekwencji błędne oddalenie skargi;
- 4. art. 151 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 58 § 1 k.p.a. i błędne uznanie, iż organ administracji publicznej zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 listopada 2007 r., pomimo spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne E. i.P. N. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pełnomocnik skarżących dopiero w dniu 14 grudnia 2007 r. uzyskał wiedzę o zdarzeniu, którego skutkiem było uchybienie terminu do złożenia odwołania. Zatem dopiero od tej daty powinien być liczony ustawowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, gdyż w dacie tej nastąpiło ustanie przyczyny uchybienia terminu. Skarżący podkreślili, że nie wysłanie korespondencji w dniu 26 listopada 2007 r. nastąpiło bez winy pracownika kancelarii, natomiast pełnomocnik działał w sprawie zachowując najwyższą staranność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., którego naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania (tj. inne niż określone w pkt 1 lit b), jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem, aby wojewódzki sąd administracyjny mógł zastosować ten przepis winien stwierdzić, iż organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, czego nie dostrzegł Sąd I instancji oddalając skargę.
Przepis art. 145 p.p.s.a. – podobnie jak przepis art. 151 p.p.s.a. - łączy sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego w niniejszej sprawie konieczne było odniesienie się do przepisów normujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. uchybiony termin należy jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin - – art. 58 § 2 k.p.a.
Strona ponosi odpowiedzialność za działania wyznaczonego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik zaś odpowiada za winę osoby, którą posługuje się przy wykonywaniu czynności procesowych. Tym samym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika lub jego pracownika, to we wniosku o przywrócenie terminu należy wykazać brak winy pełnomocnika lub jego pracownika. Skoro bowiem pełnomocnik ponosi odpowiedzialność za działania swojego personelu, to należy uznać że uprawdopodobnienie braku winy w działaniach tego personelu jest zarazem uprawdopodobnieniem braku winy pełnomocnika.
Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 335).
W przedmiotowej sprawie strona w sposób wystarczający uprawdopodobniła brak winy osoby odpowiedzialnej za wysłanie odwołania. Zasłabnięcie pracownika kancelarii – potwierdzone zaświadczeniem lekarskim z dnia 26 listopada 2007 r., wydanym przez Centrum Medyczne przy Ambasadzie Niemiec w Warszawie– odpowiedzialnego za wysłanie odwołania w dniu 26 listopada 2007 r. stanowiło przeszkodę nagłą, niezależną od pracownika, trudną do przezwyciężenia i uniemożliwiającą mu dokonanie czynności procesowej, jaką jest nadanie odwołania w urzędzie pocztowym. Nie można bowiem poczytać za winę niepodjęcie nadzwyczajnego wysiłku zagrażającego np. zdrowiu lub życiu albo narażającego stronę na straty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1704/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 431/00). W przedmiotowej sprawie należy więc przyjąć, iż została spełniona przesłanka zawarta w art. 58 § 1 k.p.a., gdyż strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy – bez winy strony i jej pełnomocnika, w tym pracownika kancelarii.
Stosownie do art. 58 § 2 k.p.a., wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym jeżeli strona nie była świadoma uchybienia terminu (była przeświadczona, że dokonała czynności z zachowaniem przepisanego terminu), to wówczas termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez stronę wiadomości o tym, iż czynności dokonała z uchybieniem terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1524/98; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2007/07).
Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia dowołania rozpoczął się w dniu 27 listopada 2007 r., tj. w dniu nadania odwołania przez pracownicę kancelarii. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopiero z pisma Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 grudnia 2007 r., które to pismo zostało przez niego odebrane w dniu 14 grudnia 2007 r. Potwierdzona to oświadczenie pracownika kancelarii, z którego wynika, iż Justyna Molik nie poinformowała pełnomocnika o zdarzeniu z dnia 26 listopada 2007 r. i późniejszym nadaniu odwołania.
W konsekwencji termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia 14 grudnia 2007 r. Zatem wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, złożony w dniu 19 grudnia 2007 r., został wniesiony w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, w związku z niedostrzeżeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wydawanie zaskarżonego postanowienia, należy podzielić zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd ten naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., jak też art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 k.p.a. uznając, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Tymczasem – jak wyżej wskazano - przedstawione zaświadczenie lekarskie, potwierdzające nagłe pogorszenie zdrowia pracownika kancelarii w dniu 26 listopada 2007 r., jest wystarczające do uprawdopodobnienia braku winy tego pracownika w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Tym samym został także uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika, a więc i strony.
Nie można natomiast zgodzić się z zarzutami naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji zbadał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zebrany w sprawie. Odrębną kwestię stanowi trafność oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, tj. kwestia omówiona w powyższych rozważaniach.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.