Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2004r. II SA/Bd 829/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę B. i M. W. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2004 nr [...] w przedmiocie pozwolenia na dokończenie robót. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2004r., nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T., którą na podstawie przepisów art. 104 i 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z. późn. zm.) oraz art. 51 ust. 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) PINB zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. K. i M. K. pozwolenia na dokończenie robót polegających na podłączeniu pieca gazowego c.o. i c.w. i odprowadzeniu spalin w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w T., zgodnie z zakresem opisanym w tym projekcie.
Pozwolenie to zostało udzielone ze wskazaniem obowiązku prowadzenia robót zgodnie z projektem budowlanym z zachowaniem obowiązujących przepisów o wykonawstwie i przepisów BHP, uwzględnienia i zabezpieczenia interesów instytucji osób trzecich i przestrzegania warunków jednostek uzgadniających. Jednocześnie nałożono na inwestora szereg obowiązków określonych w pkt 1-6 decyzji. Wcześniej postanowieniem PINB z dnia [...] grudnia 2003r. wstrzymano budowę i użytkowanie wewnętrznej instalacji gazowej c.o. i c.w. w mieszkaniu przy ul. [...] w T. Postanowienie to zaskarżone przez B. i M. W., zostało utrzymane w mocy przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy. Decyzją z dnia [...] lutego 2004r. wezwano inwestora do dostarczenia dokumentów celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W związku z dostarczeniem przez inwestora wymaganych dokumentów w dniu [...] czerwca 2004 r. wydano wskazaną wyżej decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przytoczył, że zasadniczo zarzuty skargi nie dotyczą wprost zaskarżonej decyzji lecz postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2003 r. w przedmiocie wstrzymania budowy i użytkowania instalacji gazowej c.o. i c.w. w mieszkaniu stanowiącym własność J. K. i M. Kł. oraz postanowienia Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2004 r., który wskutek rozpoznania odwołania B. W. i M. W. utrzymał w mocy to pierwsze postanowienie.
Ze skargi oraz akt sprawy nie wynika, aby wydane przez organ odwoławczy postanowienie zaskarżone zostało do sądu administracyjnego.
Zgodnie więc z zasadą trwałości wymienione postanowienie ostateczne ma moc obowiązującą, skoro nie zostało wzruszone w trybach do tego przewidzianych, ani też nie zostało zaskarżone do sądu.
Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut odnoszący się do naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego, w związku z zatwierdzeniem projektu budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wbrew stanowisku skarżących zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego do zatwierdzenia w dniu [...] czerwca 2004 r. przedstawionego przez inwestorów projektu budowlanego.
Sąd podkreślił, że w toku postępowania J. i M. K. uzyskali opinię S. P. K. w T. z dnia 16 lutego 2004 r. oraz zaświadczenie tej Spółdzielni z dnia 9 marca 2004 r. dopuszczające możliwość odprowadzenia spalin z kotła gazowego przy wykorzystaniu przewodu kominowego nr [...] po zainstalowaniu rury ze stali kwasoodpornej. Na takie rozwiązanie wyraziła zgodę Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości uchwałą z dnia 19 marca 2004 r. W tych okolicznościach organ nadzoru, przy wydaniu decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na dokończenie robót, nie był już związany wymogiem ustanowionym wcześniejszą decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. co do uwzględnienia w projekcie opinii S. P. K. z dnia 28 listopada 2003 r. Wobec treści późniejszych opinii uprawnionego podmiotu, niepodważonych w toku postępowania administracyjnego, ta pierwsza straciła znaczenie.
Sąd wskazał, że organ nadzoru w decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. ustanowił szereg warunków, które muszą być spełnione aby inwestor mógł uzyskać pozwolenie na użytkowanie przedmiotowej instalacji. Legalizacja robót będzie więc możliwa, gdy inwestorzy uwzględnią przy ich realizacji między innymi uzasadnione interesy osób trzecich (vide pkt 2 decyzji).
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli B. i M. W. reprezentowani przez radcę prawnego W. R. W skardze zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1cw związku z art. 141 § 4, oraz art. 133 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
2/ sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z rzeczywistym stanem faktycznym przez przyjęcie, że przewód kominowy nr 19 nadaje się do odprowadzania nim spalin przy zastosowaniu rur ze stali kwasoodpornej.
3/ przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Wnoszący skargę kasacyjną nie zgodził się z poglądem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu wyroku, że "w toku postępowania J. i M. K. uzyskali opinię S. K. w T. z dnia 16.02.2004r., oraz zaświadczenie tej Spółdzielni z dnia 09.03.2004r., dopuszczające możliwość odprowadzania spalin z kotła gazowego przy wykorzystaniu przewodu kominowego nr [...], po zainstalowaniu rury ze stali kwasoodpornej". W tym stanie rzeczy "organ nadzoru, przy wydaniu decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na dokończenie robót, nie był już związany wymogiem ustanowionym wcześniejszą decyzją z dnia [...].02.2004r., co do uwzględnienia w projekcie opinii S. P. K. z dnia 28.11.2003r. Skarżący nie zgadza się z poglądem Sądu, że wcześniejsza opinia utraciła jakiekolwiek znaczenie wobec wydania później odmiennej opinii przez uprawniony podmiot.
W skardze kasacyjnej, podniesiono także, że w przedmiotowej sprawie mistrzowie kominiarscy wydali kilka opinii pozostających ze sobą w sprzeczności, przy czym każda z przedstawionych opinii była wydana przez uprawniony podmiot. Zarówno opinia kominiarska, która miała być uwzględniona w projekcie zmian i przeróbek, zgodnie z decyzją PINB z dnia [...].02.2004r., [...], która zalecała odprowadzenie spalin z kotła co. gazowego poprzez zamontowanie dwuściennego komina ze stali nierdzewnej po zewnętrznej ścianie budynku, jak i opinia przedstawiona przez inwestora wraz z projektem, który został akceptowany przez PINB, zostały sporządzone przez tego samego mistrza kominiarskiego. Stan przewodu kominowego, który jest przedmiotem obu ekspertyz, został przedstawiony odmiennie, bowiem zgodnie z opinią G. K. z dnia 28.11.2003r., l.dz. [...] komin ten na powierzchni wewnętrznej ma ubytki i występy przekraczające 10 mm, które uniemożliwiają zamontowanie wkładu ALUFOL zgodnie z aprobatą techniczną nr [...]. W opinii tej zaleca się odprowadzanie spalin z kotła gazowego poprzez montowanie dwuściennego komina ze stali nierdzewnej po zewnętrznej ścianie budynku.
W dwa i pół miesiąca później ten sam mistrz kominiarski wydaje opinię, w której stwierdza możliwość odprowadzania spalin poprzez komin murowany, po uprzednim zamontowaniu w nim rury ze stali kwasoodpornej. Opinia ta została wydana pomimo tego, że komin ten nie przeszedł remontu, czy naprawy, jego stan zaś był taki sam jak w dniu, w którym wydana została opinia z dnia 28.11.2003r.
Zatem PINB przyjął i zatwierdził projekt, mimo tego, że wcześniejsze ekspertyzy powinny były wzbudzić wątpliwości zarówno co do przedłożonej opinii jak i związanego z nią projektu. Przyjęcie pierwszego z rozwiązań - zalecanego w opinii z dnia 28.11.2003r., z pewnością przyczyniłoby się do poprawy bezpieczeństwa mieszkańców. Niestety ignorowanie wcześniej wydanych opinii już przynosi pierwsze rezultaty. Od miesiąca listopada 2004r. (od września 2004r., inwestor użytkował termę gazową), dostęp gazu został odcięty dla całego budynku, po wcześniejszej interwencji Państwowej Straży Pożarnej w związku z zaczadzeniem mieszkania państwa W. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zdaniem skarżących, powinien był uwzględniając ilość rozbieżnych opinii kominiarskich uchylić zaskarżone decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
W efekcie stan zagrażający życiu i zdrowiu mieszkańców, a także mieniu znacznych rozmiarów utrzymuje się, na co wskazuje interwencja PSP i fakt odcięcia gazu w całym budynku. Zastosowanie przewodu murowanego do odprowadzania spalin z termy gazowej prowadzi częstokroć, nawet przy zastosowaniu wkładu z rur kwasoodpomych, do zaczadzania pomieszczeń znajdujących się powyżej pieca gazowego. Sytuacja taka częściej występuje, jeśli przewód kominowy nie jest zbudowany w pozycji pionowej (w przedmiotowej sprawie wyciek gazów występuje prawdopodobnie "na zakręcie komina"), co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Wnoszący skargę kasacyjną wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona, bowiem nie można podzielić sformułowanych w niej zarzutów.
Skarga kasacyjna zaskarżonemu wyrokowi zarzuca naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z rzeczywistym stanem faktycznym przez przyjęcie, że przewód kominowy nr [...] nadaje się do odprowadzania nim spalin przy zastosowaniu rur ze stali kwasoodpornej oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Wnoszący skargę kasacyjną stoi na stanowisku, że Sąd I instancji powinien był uwzględniając ilość rozbieżnych opinii kominiarskich uchylić zaskarżone decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Istotnie, w przedmiotowej sprawie wielokrotnie wypowiadali się mistrzowie kominiarscy.
Wnoszący skargę kasacyjną nie dostrzega jednak, że opinia z dnia 28 listopada 2003r. sporządzona przez S. P. K. w T. L.dz. [...], podpisana między innymi przez mistrza kominiarskiego G. K., która zaleca odprowadzanie spalin poprzez zamontowany dwuścienny komin ze stali nierdzewnej po zewnętrznej ścianie budynku, została sporządzona m.in. na podstawie opinii nr [...] z dnia 23 września 2003r. wystawionej przez Z. K. M. K. P. W. Natomiast jak wynika z rysunku znajdującego się w tej właśnie opinii P. W., dotyczy ona komina o trzech przewodach. Również komina o trzech przewodach dotyczy pismo S. P. K. w T. z dnia 22 lipca 2003r. podpisane przez mistrza kominiarskiego G. K., w opinii podpisanej także przez tego mistrza kominiarskiego z dnia 5 lipca 2001r. również jest mowa o kominie o trzech przewodach, o trzech przewodach kominowych mówi podpisana też przez niego opinia S. P. K. z dnia 2 września 2003r.
Wynika z powyższego, że opinia kominiarska z dnia 28 listopada 2003r., która miała być uwzględniona w projekcie zmian i przeróbek, zgodnie z decyzją PINB z dnia [...] lutego 2004r., [...], i która zalecała odprowadzenie spalin z kotła co. gazowego poprzez zamontowanie dwuściennego komina ze stali nierdzewnej po zewnętrznej ścianie budynku dotyczyła komina o trzech przewodach. Natomiast opinia S. P. K. w T. z dnia 22 grudnia 2003r., podpisana przez mistrza kominiarskiego A. K., która stwierdza możliwość podłączenia pieca c.o. do przewodu kominowego nr [...], który jest wolny, jak również opinia S. P. K. w T. z dnia 16 lutego 2004r. sporządzona przez mistrzów kominiarskich G. K. i M. R., która wskazuje, że celem użytkowania komina należy uszczelnić przewód poprzez wpuszczenie rury kwasoodpornej, dotyczą komina jednoprzewodowego.
Nie można więc mówić o sprzeczności pomiędzy opinią podpisaną m.in. przez mistrza kominiarskiego G. K. z dnia 28 listopada 2003r. L.dz. [...] a opinią z dnia 16 lutego 2004r. również m.in. podpisaną przez tego mistrza kominiarskiego, bowiem dotyczą one innych przewodów kominowych.
Zaznaczyć również należy, że z opinii nr [...] z dn. 2 grudnia 2004r., złączonej do odpowiedzi na skargę kasacyjną, wynika, że w lokalu nr [...], użytkowanym przez skarżących, niewłaściwie wykonano "przedłużenia przewodów kominowych wentylacyjnych w kuchni i w pomieszczeniu kotła CO gazowego" co spowodowało "nieprawidłowe działanie – prędkości przepływu powietrza...". Natomiast w lokalu nr. [...], użytkowanym przez J. i M. K., "wentylacja wywiewna w kuchni oraz kocioł CO gazowy w kuchni są podłączone prawidłowo do przewodów kominowych, ciągi kominowe są prawidłowe i nadają się do użytku." Pismem z dnia 9 marca 2005 r. administrator budynku powiadomił sąd I instancji, że "B.M. W. usunęli tylko część wskazanych usterek, odmawiając między innymi zbudowania czerpni powietrza oraz założenia izolacji cieplnej na kominach wentylacyjnych dla poprawienia ciągu kominowego, co było zalecone – opinia mistrza kominiarskiego z dnia 2 grudnia 2005 roku." Wynika z tego, że przyczyn zaczadzenia mieszkania skarżących nie można wiązać z kwestionowanymi przez nich decyzjami z dnia 17 sierpnia 2004 r. i z dnia 14 czerwca 2004 r.
Podniesiona w skardze kasacyjnej okoliczność interwencji Państwowej Straży Pożarnej i fakt odcięcia gazu w całym budynku, nie stanowi wykazania sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z rzeczywistym stanem faktycznym przez przyjęcie, że przewód kominowy nr [...] nadaje się do odprowadzania nim spalin przy zastosowaniu rur ze stali kwasoodpornej. Poza tym stwierdzeniem strona wnosząca skargę kasacyjną nie powołała żadnego dowodu, z którego wynikałoby, iż interwencja PSP w związku z zaczadzeniem mieszkania B. i M. W., była skutkiem użytkowania przez J. i M. K. przewodu kominowego nr [...], mimo tego, że, zdaniem strony skarżącej, on się do tego nie nadaje.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji przy rozpoznaniu niniejszej sprawy miał na uwadze cały zgromadzony w sprawie materiał.
Z tych przyczyn należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.