Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1264/17, oddalił skargę S. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2017 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na pobyt stały.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
S. M. (dalej również "Skarżący") [...] grudnia 2010 r. wystąpił do Wojewody M. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, motywując go posiadaniem polskiego pochodzenia i zamiarem związania z Polską swojej przyszłości. Decyzją z [...] lutego 2011 r. Wojewoda M. udzielił Skarżącemu przedmiotowego zezwolenia.
Postanowieniem z [...] października 2013 r. Wojewoda M. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie udzielenia Skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się, a następnie decyzją z [...] grudnia 2015 r. uchylił w trybie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2 i art. 150 § 1 k.p.a. w całości decyzję z [...] lutego 2011 r. o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się i orzekł o odmowie udzielenia Skarżącemu zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się została wydana na podstawie dołączonej przez Skarżącego uwierzytelnionej kopii aktu urodzenia ojca strony, na którym widnieje wpis dotyczący polskiej narodowości dziadka strony niezgodny z danymi znajdującymi się w posiadaniu strony [...], wskazującymi na [...] narodowość dziadka i babki Skarżącego ze strony ojca. Z uwagi na powyższe organ uznał, że Skarżący nie udokumentował, że jego przodkowie posiadali polską narodowość lub polskie obywatelstwo, a do akt postępowania o udzielenie stronie zezwolenia na osiedlenie się przedłożono przerobiony dokument, co wyczerpało przesłanki z art. 197 ust. 1 pkt 1 i 7 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1650, z późn. zm.).
Po rozpatrzeniu odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] maja 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Wojewody M. z [...] lutego 2011 r. o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się. W uzasadnieniu organ wskazał, że uchylenie decyzji z [...] lutego 2011 r. jest niedopuszczalne z uwagi na upływ terminu 5 lat od dnia jej doręczenia. Jednocześnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, mając na uwadze informację przekazaną przez stronę [...] w ramach pomocy prawnej Prokuraturze Rejonowej [...] wskazującą na to, że okazany przez Skarżącego w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się akt urodzenia zawiera fałszywe informacje w części polskiej narodowości dziadka Skarżącego, a także uwzględniając treść art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, nakazał organowi I instancji rozważenie kwestii wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia stronie zezwolenia na pobyt stały.
Wojewoda M. [...] maja 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, a następnie decyzją z [...] lipca 2016 r. cofnął Skarżącemu zezwolenie na pobyt stały ze względu na przedstawienie w toku postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się dokumentu zawierającego fałszywe informacje.
Po rozpatrzeniu odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzja z [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że zgromadzone w sprawie dowody wskazują, iż Skarżący dołączył do wniosku z [...] grudnia 2010 r. dokument spełniający cechy, o których mowa w art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach, co musiało skutkować wydaniem zaskarżonej w sprawie decyzji. Sąd podkreślił, że sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 199 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, że w przypadku stwierdzenia jednej z przesłanek określonych w tym przepisie, podjęcie decyzji orzekającej o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały jest obligatoryjne.
Sąd zaznaczył także, że zakwestionowany dokument był jedynym dowodem wskazującym na polskie pochodzenie Skarżącego i mającym istotne znaczenie w postępowaniu w przedmiocie wydania zezwolenia na osiedlenie się. Zastrzegł przy tym, że fakt podrobienia dokumentu nie był kwestionowany przez Prokuraturę Rejonową [...], która postanowieniem z [...] września 2016 r. umorzyła dochodzenie w przedmiocie podrobienia zakwestionowanego dokumentu. Umorzenie nastąpiło jednak wobec nieustalania sprawcy czynu, a nie faktu, że czynu w ogóle nie popełniono, czy wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia.
Sąd wywiódł jednocześnie, że zastosowanie przesłanki z art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach nie jest uzależnione od uprzedniego uznania cudzoziemca za winnego popełnienia czynu z art. 270 k.k. na mocy prawomocnego wyroku sądowego. Podkreślił także, że w postępowaniu mającym za przedmiot cofnięcie zezwolenia na pobyt stały nie ma konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, w zakresie ustalenia, czy cudzoziemiec posiada polskie pochodzenie. Takie ustalenia stanowią przedmiot postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, w związku z czym organ odwoławczy nie był związany wszystkimi wnioskami dowodowymi skarżącego.
W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. M. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy naruszała ona art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach przez uznanie, że fakt przedłożenia przez cudzoziemca wniosku, który zawiera nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub do którego dołączone zostały dokumenty zawierające takie dane lub informacje, jest wystarczający do wydania decyzji o cofnięciu udzielonego zezwolenia, podczas gdy w postępowaniu powinny zostać wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym w szczególności subiektywne okoliczności po stronie cudzoziemca, które dawały mu podstawę do uznania, że dokument lub informacja są zgodne z prawdą;
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy naruszała ona art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ustalenie stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością, tj. stwierdzenie, ze Skarżący składając wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, nie miał podstaw, aby przyjąć, że jego dziadek był narodowości polskiej, a tym samym przyjęcie przez organ pośrednio, iż Skarżący, składając do wniosku dokument zawierający informację o narodowości polskiej dziadka, działał w sposób świadomy i celowy, a także przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również dowolną jego ocenę, przejawiające się w wydaniu rozstrzygnięcia pomimo niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności przez pominięcie wszelkich dowodów mogących świadczyć o tym, ze Skarżący miał prawo uważać, że dokument, który przedstawił i informacje w nim zawarte są zgodne z prawdą, w sytuacji, gdy organ administracji ma obowiązek oparcia wszelkich ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranych dowodów.
Mając powyższe na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie merytoryczne skargi bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżący wskazał, że zastosowanie art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach jest możliwe wyłącznie w przypadku świadomego działania cudzoziemca. Argumentował, że negatywna decyzja nie może być podejmowana automatycznie w związku z ujawnieniem przez organy zatajenia przez wnioskodawcę jakiejkolwiek informacji. Podkreślił, że nie można przyjąć, iż zakwestionowany dokument stanowił samodzielną podstawę wydania decyzji zezwalającej na osiedlenie się. Zdaniem Skarżącego miał on prawo przypuszczać, że jego rodzina posiadała polskie korzenie, a informacje zawarte w zakwestionowanym dokumencie są zgodne z prawdą.
Skarżący zaznaczył, że postępowanie przygotowawcze wszczęte w związku ze stwierdzoną rozbieżnością w dokumentacji prowadzone w związku z popełnieniem przez Skarżącego czynu zabronionego, o którym mowa w art. 270 § 1 k.p.a., zostało prawomocnie umorzone postanowieniem z [...] marca 2014 r.
Skarżący zastrzegł, że w toku postępowania prowadzonego przez Wojewodę M. składał dokumenty wskazujące na związki jego rodziny z Polską. Stwierdził przy tym, że organ wydając rozstrzygnięcie, pominął dowody niespójne z jego stanowiskiem i nie rozpatrzył złożonych przez Skarżącego wniosków dowodowych zmierzających do wykazania, że był on przekonany o polskim pochodzeniu jego przodków. Skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcie zostało wydane bez przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie dowolnych ustaleń faktycznych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, z ze zm.), palej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zasadniczy problem w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozważenia, czy w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia na pobyt stały spełniona została przesłanka cofnięcia tego zezwolenia określona w art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Przywołany przepis stanowi, że zezwolenie na pobyt stały cofa się cudzoziemcowi, jeżeli w postępowaniu w sprawie udzielenia mu tego zezwolenia złożył on wniosek o udzielenie zezwolenia zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub informacje.
Odnotować w tym miejscu należy, że decyzją z [...] lutego 2011 r. Skarżącemu, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami, udzielono zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zezwolenia na osiedlenie się, zgodnie z art. 507 pkt 2 tej ustawy, stały się zezwoleniami na pobyt stały. Jednocześnie zauważyć należy, że wprawdzie zezwolenie na osiedlenie się, tj. zezwolenie wydane Skarżącemu, wydawane było cudzoziemcowi na czas nieoznaczony (art. 64 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach z 2003 r.), to możliwe było jego cofnięcie w określonych prawem przypadkach, w tym w szczególności w sytuacji, gdy w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał (art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach z 2003 r.).
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że cofnięcie zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a obecnie obowiązującej ustawy o cudzoziemcach możliwe jest, gdy informacje bądź okoliczności wskazane w zakwestionowanym dokumencie miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a wnioskodawca świadomie posłużył się tego typu dokumentem. Zauważyć bowiem należy, że zakwestionowany dokument był jedynym dowodem przedstawionym przez Skarżącego na potwierdzenie spełnienia przesłanek skorzystania z prawa osiedlenia się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji, tj. posiadania polskiego pochodzenia.
Jednocześnie odnotować należy, że w rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych przesłanek wskazujących, iż Skarżący posługując się zakwestionowanym dokumentem nie miał świadomości jego nieprawidłowości. Uznać przy tym należy, że skoro Skarżący wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się wraz z załącznikami składał osobiście, to miał on świadomość jakimi dokumentami się posługuje. Zwrócić także należy uwagę na fakt, że w aktach postępowania znajdują się spójne zawiadomienia pochodzące od różnych osób wskazujące na fakt, iż Skarżący miał świadomość posłużenia się w celu uzyskania zezwolenia na osiedlenie się przerobionym aktem urodzenia swojego ojca wskazującym, niezgodnie z zapisami w [...] rejestrach, że dziadek Skarżącego był narodowości polskiej. Odnotowania przy tym wymaga, że postępowania karne prowadzone z udziałem Skarżącego zostały wprawdzie umorzone, ale podstawą ich umorzenia nie było stwierdzenie braku świadomości Skarżącego, iż posługuje się on w celu uzyskania zezwolenia na osiedlenie się dokumentem zawierającym nieprawdziwe informacje.
W świetle powyższego uznać należy, że sąd I instancji słusznie nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przez organy administracji art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach i oddalił złożoną skargę. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy naruszała ona art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. również ten zarzut należy uznać za nieuzasadniony. Na podstawie tego przepisu sąd administracyjny uchyla decyzję w przypadku, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem postępowania było cofnięcie zezwolenia na pobyt stały z uwagi na posłużenie się przez Skarżącego dokumentem zawierającym nieprawdziwe informacje a nie ze względu na brak polskiego pochodzenia przodków Skarżącego. Ewentualne wykazanie polskiego pochodzenia w toku postępowania o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały nie ma wpływu na fakt posłużenia się w ramach postępowania o udzielenie prawa do osiedlenia się na terytorium Polski dokumentem zawierającym nieprawdziwe informacje.
Tym samym zgodnie z zasadami ekonomii procesowej postępowanie dowodowe prowadzone przez organy musiało ograniczać się do stwierdzenia wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 199 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach, co też organy uczyniły zbierając dowody wskazujące na niezgodność danych zawartych w dokumencie, którym Skarżący posłużył się w celu uzyskania zezwolenia na osiedlenie się, ze stanem rzeczywistym. Tym samym w rozpatrywanej sprawie brak było przesłanek do uznania przez sąd I instancji, że organy administracji swoim postępowaniem doprowadziły do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.