Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 401/20

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 540/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę skarżących na zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "SKO", [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Wójt Gminy K., po rozpatrzeniu wniosku skarżących (pismo z 13 marca 2018 r. – wpływ do organu 15 marca 2018 r.), odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2014 r. o ustaleniu na sąsiedniej nieruchomości warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący jako właściciele sąsiednich dla terenu inwestycji działek, nie byli traktowani jako strony postępowania administracyjnego zakończonego opisaną wyżej decyzją.

W ocenie organu I instancji skarżący nie dowiedzieli się o ww. decyzji [...] marca 2018 r., kiedy otrzymali jej kopię, lecz wiedzieli o tej decyzji już w 2015 roku z uwagi na inne toczące się postępowanie i mieli możliwość zapoznania się z decyzją o warunkach zabudowy wydaną dla ww. inwestycji. Skarżący wiedzieli bowiem, że dla przedmiotowej inwestycji zostało wydane pozwolenie na budowę. W innych postępowaniach z udziałem skarżących brano też pod uwagę lokalizacją przedmiotowej inwestycji.

Na skutek uwzględnienia zażalenia skarżących wniesionego na powyższe postanowienie, SKO [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. uchyliło postanowienie organu I instancji i wznowiło postępowanie.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 lutego 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Bk 716/18, po rozpoznaniu skargi inwestorki, orzekł o uchyleniu ww. postanowienia SKO o wznowieniu postępowania administracyjnego. Sąd stwierdził, że postanowienie SKO zostało wydane bez należytego zweryfikowania twierdzeń wnioskodawców co do daty dowiedzenia się przez nich o wydaniu ww. ostatecznej decyzji z 2014 r. Inwestorka wykazała w postępowaniu sądowym, że w aktach administracyjnych innych postępowań znajdują się dokumenty, z których wynika co najmniej wysokie prawdopodobieństwo dowiedzenia się przez wnioskodawców o decyzji o warunkach zabudowy przed dniem 7 marca 2018 r. Inwestorka przedłożyła bowiem swoje odwołanie z 13 lipca 2015 r. od decyzji Wójta z [...] lipca 2015 r. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla realizacji budynku obory na działkach skarżących, w którego treści wprost podała, że na działkę nr [...] uzyskała decyzję o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wydaną przez Urząd Gminy w K..

Treść powyższego odwołania zawiera wszystkie elementy umożliwiające sformułowanie podania o wznowienie postępowania, tj. datę decyzji, wskazanie organu, który ją wydał, wskazanie działki, której decyzja dotyczy, rodzaj inwestycji i osobę inwestora. Wobec powyższego, jak stwierdził Sąd, ponownej weryfikacji wymaga twierdzenie wnioskodawców co do daty dowiedzenia się o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy. W szczególności Kolegium co najmniej powinno ustalić, kiedy powyższe odwołanie zostało doręczone skarżącym. Sąd zauważył nadto, że sam skarżący na rozprawie przyznał, że już w 2015 r. występował do Wójta Gminy o możliwość zapoznania się z aktami i dowiedzenia się czego sporna decyzja dotyczy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, SKO [...] wydało zaskarżone postanowienie, którym orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.

W ocenie SKO, skarżący powzięli wiadomość o wydanej decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy z 2014 r. w dacie 26 sierpnia 2015 r. W tym dniu bowiem skarżący odebrał decyzję SKO z [...] sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację budynku obory dla 200 DJP bydła wraz z płytą gnojową oraz zbiornikiem na gnojówkę na własnych działkach skarżących. W uzasadnieniu tej decyzji zostały zaś opisane zabudowania na sąsiedniej działce o numerze [...] oraz podano, że Wójt Gminy K. wezwaniem z 18 czerwca 2015r. zobowiązał inwestorkę do przedłożenia kopii projektu zagospodarowania działki numer [...] z uwzględnieniem lokalizacji prowadzonej budowy budynku mieszkalnego na działce [...].

Kolegium wskazało także, że w aktach sprawy znajduje się również pismo przewodnie Urzędu Gminy K. z 15 lipca 2015 r., skierowane do SKO, przy którym przesyłano do SKO odwołanie inwestorki od decyzji środowiskowej organu I instancji wydanej [...] lipca 2015 r. To pismo przewodnie otrzymali do wiadomości skarżący. W odwołaniu swoim inwestorka wprost podała, że uzyskała decyzję o warunkach zabudowy na ww. działce dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego wydaną przez Urząd Gminy w K.. Nie jest jednak możliwe ustalenie daty doręczenia małżonkom skarżącym pisma przewodniego z odwołaniem inwestorki, ponieważ nie zostało wysłane przez Urząd za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

Kolegium stwierdziło, że skoro do powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, nie jest niezbędne zapoznanie się z jej pełną treścią, a skarżący sami wskazują, że wcześniej niż doręczenie kopii decyzji, dysponowali wiedzą, taka że decyzja została wydana, to termin wniesienia podania o wznowienie postępowania należałoby liczyć od dnia uzyskania informacji o fakcie wydania decyzji, która to informacja zawarta została w uzasadnieniu ostatecznej decyzji środowiskowej. Kolegium nadmieniło, że już w pełnomocnictwie udzielonym przez skarżących radcy prawnemu, opatrzonym datą 19 lutego 2018 r. są wymienione dane identyfikacyjne decyzji o warunkach zabudowy z 2014 r., a zatem nie można przyjąć, że przed 7 marca 2018 r., tj. datą uzyskania kopii tej decyzji w trybie dostępu do informacji publicznej, skarżący nie wiedzieli o wydaniu decyzji. Kolegium wskazało, że sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 lutego 2019 r. przytaczał słowa skarżącego wypowiedziane na rozprawie, w których przyznał, że już w 2015 r. występował do Wójta Gminy o możliwość zapoznania się z aktami sprawy o warunki zabudowy i dowiedzenia się, czego decyzja dotyczy.

W konsekwencji Kolegium uznało, że skarżący nie dochowali miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Powyższe postanowienie zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący, domagając się jego uchylenia. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące popełnienia błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia art. 148, art. 10, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 86 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 540/19, oddalając skargę, wskazał, na związanie oceną prawną zawartą w wyroku tegoż Sądu o sygn. akt II SA/Bk 716/18. W ocenie Sądu, ocena SKO jest zbieżna z ww. wyrokiem i odpowiada ocenie wypowiedzianej przez organ I instancji. Sąd podzielił trafność wniosków organu I instancji wyprowadzonych z okoliczności ujawnionych w innych postępowaniach administracyjnych, prowadzonych, z udziałem skarżących i inwestorki, już po zakończeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy dla budowy na działce o numerze [...] budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Zarówno dokumentacja z akt innych postępowań, w tym treść decyzji doręczanych skarżącym, jak i obiektywnie zauważalny fakt prowadzenia robót budowlanych przez inwestorkę na ww. działce w 2015 r. musiały skarżącym dawać wiedzę o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji realizowanej na nieruchomości sąsiadującej z ich nieruchomością.

Z dopuszczonego bowiem przez Sąd dowodu z akt sprawy o sygn. II SA/Bk 716/18 wprost wynika przyznanie przez skarżącego przed sądem na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r., że w 2015 r. miał świadomość faktu wydania przez Wójta Gminy decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji i zabiegał u Wójta o umożliwienie mu zapoznania się z aktami sprawy.

Z tych przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Wyjaśnił, że dla wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie o warunki zabudowy z powodu braku zapewnienia w postępowaniu udziału właścicielowi nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji, nie jest konieczne dysponowanie przez pominiętą stronę pełną treścią decyzji kończącej postępowanie o warunki zabudowy. Już fizyczne przystąpienie do robót budowlanych przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości i wiedza o fakcie uzyskania przez nią pozwolenia na budowę, dawała podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania poprzedzającego postępowanie o pozwolenie na budowę. Przywołane przez organ I instancji wielorakie postępowania administracyjne, w których skarżący byli stronami, w tym postępowania związane z realizacją przez nich samych przedsięwzięć na własnych nieruchomościach, wskazują, że musieli dysponować wiedzą (powszechną zresztą), że postępowanie o pozwolenie na budowę na terenach nieobjętych planami zagospodarowania przestrzennego poprzedza postępowanie o ustalenie warunków zabudowy.

Jak stwierdził wcześniej sąd, w świetle art. 148 § 2 K.p.a. dla ustalenia daty dowiedzenia się przez stronę o decyzji uzasadniającej żądanie wznowienia postępowania bez znaczenia jest ocena prawidłowości lub wiarygodności decyzji, o której istnieniu strona została poinformowana (vide: teza wyroku NSA z 27 czerwca 1996 r., I SA 570/95, ONSA 1997, Nr 2, poz. 100).

Sąd podkreślił, że terminowość wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania ma być udowodniona przez stronę żądającą wznowienia postępowania. Strona żądająca wznowienia postępowania nie może kreować otwarcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż takie działania godzą w moc wiążącą decyzji ostatecznych i konsekwencje ich funkcjonowania w obrocie prawnym.

Zdaniem Sądu, naruszenie przez SKO art. 10 K.p.a. nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik powtórnego postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy, zważywszy na to, że zalecenia sądu zawarte w wyroku w sprawie II SA/Bk 716/18 dotyczyły przeanalizowania przez skład orzekający SKO akt własnych postępowań administracyjnych pod kątem przekazania skarżącym informacji o postępowaniu o warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Dopiero wynik analizy zawarty w rozstrzygnięciu końcowym ma wymiar zewnętrzny.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Białymstoku; ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie, błędną wykładnię art. 148 § 2 K.p.a. i uznanie, że fakt czy strona wiedziała o wydanej decyzji, czy też nie, może być oparty na domniemaniu. Sąd, a wcześniej organ administracji uznali, że skoro w innych postępowaniach administracyjnych, w których stroną byli skarżący brano pod uwagę budowę domu na działce [...], to z tego faktu należy wyciągnąć wniosek, że skarżący tym samym dowiedzieli się o decyzji o warunkach zabudowy na ten dom (domniemanie),
2. • podczas gdy skarżący nigdy nie otrzymali przed datą 7 marca 2018 r. istotnych danych pozwalających skonkretyzować decyzję o warunkach zabudowy jak chociażby data wydania, nr sprawy czy też sposób rozstrzygnięcia (rodzaj planowanej inwestycji – czy budowa domu jednorodzinnego w zabudowie jednorodzinnej czy zagrodowej?). Dowiedzenie się o rozstrzygnięciu oznacza pozyskanie wiadomości o tym, jakiej sprawy dotyczyła decyzja, czy była to decyzja pozytywna bądź negatywna, czy też w inny sposób kończąca postępowanie. Wreszcie rozstrzygnięcie, jego treść, pozwala na subiektywną ocenę zasadności wniesienia podania o wznowienie postępowania decyzją tą zakończonego. O tych informacjach skarżący nie mieli wiedzy aż do dnia 7 marca 2018 r. po złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej;
3. • faktem jest, że przez organami toczyły się różne postępowania, w których skarżący brali udział, jednak w żadnym z nich nie wskazano konkretnie na decyzję o warunkach zabudowy;
4. • w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu doręczenia czy też chociażby wysłania skarżącym odwołania z dnia 13 lipca 2015 r. złożonego przez inwestorkę od decyzji Wójta Gminy K., w którym to dokumencie wskazano wszystkie niezbędne dane pozwalające skonkretyzować decyzję (domniemanie Sądu i organu o zapoznaniu się skarżących z tym pismem);
5. b) art. 153 p.p.s.a. przez błędną i sprzeczną z regułami logicznego myślenia interpretację przez Sąd oceny prawnej i zaleceń wskazanych w wyroku WSA w Białymstoku o sygn. akt II SA/Bk 716/18 albowiem w ww. wyroku Sąd wskazał, że ze zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego wynika, że jedynie w odwołaniu z 13 lipca 2015 r. złożonym przez inwestorkę od decyzji Wójta Gminy K. znajdują się wszystkie niezbędne elementy umożliwiające sformułowanie podania o wznowienie postępowania i Sąd zobowiązał SKO do ustalenia kiedy to odwołanie zostało doręczone małżonkom skarżącym. Skoro zatem SKO nie udowodniło, że ww. odwołanie było kiedykolwiek doręczone skarżącym (skarżący nie mieli okazji zapoznać się w tym pismem) to nie można wywodzić z tego negatywnych skutków dla skarżących i przyjmować domniemań doręczeń. Obecnie w zaskarżonym wyroku Sąd stwierdza, że "obecny skład orzekający nie może zanegować oceny prawnej poprzedniego składu orzekającego" przy czym właśnie to robi wydając takie, a nie inne orzeczenie, neguje ustalenia poprzedniego składu. Obecny skład błędnie, sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania rozumie ocenę prawną poprzedniego składu. Ustalenia dokonane przez Kolegium, a następnie przez Sąd są całkowicie sprzeczne z prawną oceną sprawy wypowiedzianą przez Sąd w uzasadnieniu wyroku WSA w o sygn. akt II SA/Bk 716/18;
6. c) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez:
7. • brak wymaganego tym przepisem wystarczającego uzasadnienia Sądu w zakresie motywów uznania, że organ administracyjny w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i wyciągnął właściwe wnioski o dowiedzeniu się skarżących o decyzji, przy czym faktem jest, że przed organami toczyły się różne postępowania, jednak w żadnym z nich nie wskazano konkretnie na decyzję o warunkach zabudowy;
8. • niewystarczające, a w zasadzie brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do podniesionych zarzutów przez skarżących w skardze do WSA, w tym oparciu swojego orzeczenia jedynie na domniemaniu i przypuszczeniu dowiedzenia się skarżących o wydanej decyzji, braku ustosunkowania się do zarzutu, iż w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu doręczenia skarżącym odwołania z dnia 1 lipca 2015 r.;
9. • braku wskazania przez Sąd w uzasadnieniu konkretnej daty w jakim terminie Skarżący rzekomo dowiedzieli się o wydanej decyzji o warunkach zabudowy, skoro takie ustalenia (domniemania) przyjął Sąd,

1. c) art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia, naruszenie zasady praworządności, zaufania do organów, prawdy obiektywnej i tym samym oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego błędnie oceniono, opierając się na jedynie na domniemaniu, że skarżący dowiedzieli się o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy wcześniej niż przez 7 marca 2018 r.;
2. • co miało wpływ na wynik sprawy albowiem doprowadziło organ administracji II instancji, a za nim WSA do uznania, że skarżący nie zachowali terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania;
3. • podczas gdy w postępowaniu administracyjnym nie doszło do wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości, kiedy to dowiedzenie się skarżących o decyzji miało miejsce.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania (inwestorka) wniosła o jej oddalenie.

Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, ponieważ nie prowadzą do skutecznego podważenia oceny, zgodnie z którą skarżący w 2015 r. dowiedzieli się o decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] czerwca 2014 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...].

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej nie można w okolicznościach przedmiotowej sprawy uznać, że wypowiedziana merytoryczna ocena Sądu I instancji opiera się wyłącznie na domniemaniu, że skarżący dowiedzieli się o wydaniu decyzji, w sytuacji gdy skarżący na rozprawie przed Sądem Administracyjnym na wcześniejszym etapie postępowania oświadczył, że już w 2015 r. występował do Wójta Gminy o możliwość zapoznania się z aktami sprawy i dowiedzenia się czego decyzja dotyczy. Należy wskazać, że Sąd I instancji nie tylko uwzględnił określone fakty z innych toczących się postępowań, z których mogło wynikać, że skarżący przed 7 marca 2018 r. dowiedzieli się o decyzji o warunkach zabudowy.

Sąd ocenił, że uwzględnienie tych faktów nie było wadliwe skoro skarżący na rozprawie przed Sądem wskazał, że w 2015 r. miał świadomość wydania przez Wójta decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Nie można w tych okolicznościach sprawy uznać, że powoływanie się na inne okoliczności wynikające z innych toczących się postępowań, w tym okoliczność doręczenia skarżącym odwołania inwestorki od decyzji Wójta z [...] lipca 2015 r., w którym wskazywano na ww. decyzję z 2014 r., stanowi wyłącznie o dokonaniu oceny prawnej na podstawie domniemania.

Należy bowiem stwierdzić, że dopiero uwzględnienie złożonego w sprawie oświadczenia skarżącego (a więc określonego faktu) wraz z pozostałymi okolicznościami stanowiło podstawę do dokonania oceny prawnej co do daty dowiedzenia się skarżących o decyzji o warunkach zabudowy. W sprawie ma zatem kluczowe znaczenie złożenie ww. oświadczenia, a w skardze kasacyjnej nie podważono tego faktu, lecz argumentację oparto na domniemaniu i brakach dowodowych. A zatem z przedstawionej powyżej argumentacji wynika, że podstawą oceny Sądu nie było li tylko domniemanie, lecz złożone na rozprawie oświadczenie oraz okoliczności wynikające z innych postępowań.

Ponadto, co istotne, w zarzutach skargi kasacyjnej argumentuje się, że brak jest w aktach sprawy dowodu na doręczenie skarżącym odwołania inwestorki od ww. decyzji z [...] lipca 2015 r., natomiast nie kwestionuje się, że z takim odwołaniem skarżący zapoznali się w 2015 r. Należy też wskazać na niespójność argumentacji skargi kasacyjnej, ponieważ z jednej strony twierdzi się, że skarżący w rozumieniu art. 148 § 2 K.p.a. dowiedzieli się o wydaniu decyzji dopiero po doręczeniu im decyzji, z drugiej zaś – już wcześniej wystąpili do Wójta ze stosownym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, w którym powoływali się na fakt wydania tej decyzji. Oznacza to, że w sprawie niewadliwie oceniono, że skarżący dowiedzieli się o decyzji z 2014 r. przed 7 marca 2018 r. (wskazywana data doręczenia skarżącym kopii decyzji); zaś zaistniałe w sprawie okoliczności, o których wyżej była mowa, wskazywały, że miało to miejsce w 2015 r. Dodatkowo wskazania wymaga, że oparcie argumentacji skargi kasacyjnej na niedopuszczalności domniemania nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Albowiem zastosowanie domniemania faktycznego nie stanowi samo w sobie o wadliwości przeprowadzonego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano na rolę jaką pełni w administracyjnym postępowaniu wyjaśniającym domniemanie faktyczne. Zgodnie z tym poglądem za dopuszczalnością stosowania domniemania faktycznego w postępowaniu administracyjnym przemawia dorobek doktryny i orzecznictwa (art. 231 K.p.c.; Z. Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999, s. 223, uw. 5b; E. Iserzon w: E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, W. Pr. 1970, s. 158, uw. 9). Domniemanie faktyczne jest trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów ułatwiającym ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, mieszczącego się w sferze postępowania dowodowego. Jest ono formułowane przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a jego punktem wyjścia jest fakt pośredni.

Podstawą domniemania faktycznego są zasady doświadczenia życiowego (...). Domniemanie faktyczne sprowadza się w swej istocie do wnioskowania, rozumowania. Jest ono trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów. Ułatwia organowi orzekającemu realizację zadania w zakresie ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (K. Piasecki, System dowodów i postępowanie dowodowe w sprawach cywilnych, LexisNexis 2012, s. 110-113). U jego podstaw spoczywa przy tym niemożność udowodnienia określonych okoliczności faktycznych na podstawie środków dowodowych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy brak jest środków dowodowych albo przeprowadzenie określonego dowodu jest niemożliwe lub szczególnie utrudnione (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2018, s. 515, uw. 15 do Rozdziału 4 Dowody) – por. wyroki NSA: z 13 listopada 2019 r., I OSK 651/18; z 2 kwietnia 2019 r., I OSK 1530/17.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w konsekwencji skarżący nie podważyli skutecznie ustaleń Sądu I instancji, ponieważ w sprawie nie ma znaczenia data, w której doręczono skarżącym kopię decyzji z 2014 r., tj. 7 marca 2018 r., ale zgodnie z art. 148 § 2 K.p.a. data dowiedzenia się o decyzji, co, jak niewadliwie oceniono, miało miejsce w 2015 r.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W istocie ocena Sądu I instancji nie opiera się na domniemaniu, lecz wynika z wywiedzionych okoliczności, na podstawie których możliwym było wskazanie 2015 r. jako daty dowiedzenia się o decyzji z 2014 r.

Brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a., ponieważ w sprawie uwzględniono ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku WSA w Białymstoku o sygn. akt II SA/Bk 716/18. Uwzględniono bowiem wskazywane przez Sąd w tym wyroku okoliczności, tj. złożone przed Sądem oświadczenie skarżącego oraz informacje o decyzji o warunkach zabudowy zawarte w przesłanym skarżącym odwołaniu od decyzji z [...] lipca 2015 r. Zgodnie z wiążącą oceną prawną – treść powyższego odwołania zawiera wszystkie elementy umożliwiające sformułowanie podania o wznowienie postępowania, tj. datę decyzji, wskazanie organu, który ją wydał, wskazanie działki, której decyzja dotyczy, rodzaj inwestycji i osobę inwestora. Skoro na aktualnie ocenianym etapie postępowania uwzględniono ww. ocenę prawną zawartą w ww. wyroku brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 153 p.p.s.a. Właśnie w oparciu o tą ocenę nastąpiło ustalenie daty dowiedzenia się przez skarżących o decyzji z 2014 r., co jak ustalono nastąpiło w 2015 r. Ponadto zgodnie z ww. wyrokiem podjęto próbę ustalenia, kiedy powyższe odwołanie zostało skarżącym doręczone jako stronom postępowania, w którym zostało wniesione.

Jak ustalono odwołanie to zostało doręczone skarżącym do wiadomości bez zwrotnego potwierdzenia odbioru; jednak w skardze kasacyjnej skarżący nie kwestionowali tego rodzaju doręczenia, lecz wskazywali na brak dowodu doręczenia, co jak wyżej oceniono – nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy w świetle złożonego przez skarżącego oświadczenia na rozprawie. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że obecny skład Sądu I instancji błędnie i sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania rozumie ocenę prawną zawartą w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku o sygn. akt II SA/Bk 716/18.

Ponadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawiera wszystkie elementy wskazane w ww. przepisie, a mianowicie, zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Natomiast sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zmierza do zakwestionowania oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Tego rodzaju argumentacja nie może być skutecznie kwestionowana w ramach naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który dotyczy jedynie formalnej budowy (elementów) uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Dlatego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw; zaś kwestie merytoryczne podnoszone w ramach naruszenia omawianego przepisu (ocena przeprowadzonego postępowania dowodowego, kwestia domniemania i brak dowodu doręczenia skarżącym odwołania od decyzji z [...] lipca 2015 r.) zostały ocenione w ramach przedstawionych powyżej wywodów dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 2 K.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a.

W konsekwencji przedstawionej powyżej oceny nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Jak już powyżej oceniono, skarżący nie wykazali, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające zawierało wady, które musiałyby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku, jak i rozstrzygnięć organów obu instancji. Albowiem na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego uprawnionym jest stwierdzenie, że w sprawie niewadliwie ustalono datę dowiedzenia się przez skarżących o decyzji o warunkach zabudowy z 2014 r., co, jak oceniono i oceny tej nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej, nastąpiło już w 2015 r., a nie, jak twierdzą skarżący, w dniu 7 marca 2018 r. Dlatego dokonane w sprawie ustalenia dawały podstawę do wypowiedzenia oceny, zgodnie z którą skarżący nie zachowali terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o jakim mowa w art. 148 § 2 K.p.a.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.