Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2004 r. sygn. akt 7/IV SA 1072/03 po rozpoznaniu skargi Z. i M. małż. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji – oddalił skargę.
Zaskarżoną decyzją organ naczelny, po ponownym rozpatrzeniu odwołania, uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 1999 r. [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Rzeszowie z dnia [...] maja 1994 r. [...] nakazującej Z. D. dokonanie rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego o wym. 7,40 x 11,00 m zlokalizowanego na działce w Z., w terminie do dnia 30 lipca 1994 r. – w zakresie określającym termin wykonania rozbiórki i w tej części stwierdził nieważność kontrolowanej decyzji oraz utrzymał ją w mocy w pozostałej części, tzn. co do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1994 r. w zakresie nakazania rozbiórki tego budynku.
Rozstrzygnięcie to zapadło po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2001 r. sygn. akt IV SA 2245/99, którym uchylono wcześniejszą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 1999 r., uchylającą decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Rzeszowie z dnia [...] maja 1994 r. [...] i stwierdzającą nieważność tej decyzji. W uzasadnieniu tego wyroku sąd stwierdził m.in., że "inwestor prowadził budowę «na własne ryzyko», a tym samym zrealizowana przez niego inwestycja musi być uznana za «samowolę budowlaną»". Organ naczelny podkreślił, że "w trakcie realizacji budynku gospodarczego, pomimo licznych decyzji wydawanych przez organa administracji państwowej, inwestor nie był w posiadaniu prawomocnej decyzji zezwalającej na przedmiotową budowę". Dlatego też organ I instancji zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku.
Art. 36 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. nie uprawniał jednak do określenia terminu wykonania obowiązku rozbiórki. Kontrolowana decyzja z dnia [...] maja 1994 r. jest w tej części dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co obligowało do stwierdzenia jej nieważności w tym zakresie. W niniejszej sprawie "wiążąca jest ocena prawna wyrażona w wyroku NSA z dnia 5 grudnia 2001 r."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 4 października 2004 r. sygn. akt 7/IV SA 1072/03 przedstawił wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne. Ustosunkowując się do zarzutów skarżących małż. D. podniósł, że organ nadzoru podjął czynności zmierzające do legalizacji wykonanych przez nich prac budowlanych. W decyzji z dnia [...] września 1991 r. inwestor został zobowiązany "do uzyskania (...) pozwolenia na wznowienie robót i dokończenie budowy". Ponieważ inwestor nie wykonał w terminie nałożonych na niego obowiązków, została wydana decyzja na podstawie art. 36 ust. 3, art. 38 i art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd Wojewódzki zaznaczył, że "w dacie wydania decyzji przez kierownika Urzędu Rejonowego – postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę inwestycji, ani też pozwolenia na wznowienie robót nie zostały zakończone prawomocnymi decyzjami, co spowodowało, że wykonane przez inwestora prace należało uznać za samowolę budowlaną.
Takich ustaleń dokonał Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w sprawie sygn. akt IV SA 2245/99". Nadto sąd I instancji uznał, że inicjator postępowania J. F. żyje ponieważ powiadomienie o terminie rozprawy "zostało doręczone adresatowi osobiście", a pominięcie w postępowaniu M. D. może jedynie uzasadniać ewentualne wznowienie postępowania.
Wyrok ten M. i Z. małż. D. zaskarżyli skargą kasacyjną sporządzoną przez radcę prawnego. Zarzucili mu "naruszenie prawa materialnego a to art. 16 § 2 kpa i art. 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych a nadto art. 156 § 1 kpa przez uznanie, że zaskarżone decyzje są trafne i słuszne co do uznania za samowolę budowlaną czynności wnioskodawców a nadto art. 36–38 prawa budowlanego przez uznanie, że można było wydać zaskarżone decyzje jakkolwiek postępowanie o pozwolenie na budowę i postępowanie na wznowienie robót nie zostały zakończone". Nadto "w toku postępowania odwoławczego zmarł J. F. i to stanowiło istotną przeszkodę w rozpoznaniu sprawy".
W odpowiedzi na skargę B. F. przyznała, że jej mąż J. zmarł dnia 8 lutego 2001 r. ale ona jest współwłaścicielką nieruchomości i jego spadkobierczynią. Małż. D. wybudowali przedmiotowy budynek "w bardzo bliskiej odległości od budynków mieszkalnych bez posiadania na powyższe odpowiednich dokumentów". Podkreśliła, że "decyzje o rozbiórce były zasadne i słuszne".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga M. i Z. małż. D. nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę tylko ewentualną nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach wymienionych w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, co powoduje ograniczanie się tylko do zarzutów skargi kasacyjnej.
Stwierdzić należy, że są one całkowicie bezpodstawne. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2001 r. w sprawie IV SA 2245/99 ma również ten skutek, że w późniejszych postępowaniach nie można podważać zawartych w nim ustaleń. Skoro więc został przesądzony fakt popełnienia przez inwestora samowoli budowlanej, to w postępowaniu nieważnościowym nie ma możliwości jego podważenia, jeżeli nie uległ zmianie stan prawny i faktyczny, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Nie zachodzi więc konieczność ponownego przytaczania argumentów powołanych w tym wyroku. Stwierdzić jednak należy, że autor skargi kasacyjnej ograniczył się jedynie do przedstawienia zarzutu i uchylił się od jego uzasadnienia.
W świetle okoliczności sprawy nie ma to jednak żadnego znaczenia i może jedynie świadczyć o braku argumentów uzasadniających zarzuty. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotowa budowa była realizowana na podstawie decyzji, które nie były ostateczne. Z tego też powodu organ odwoławczy stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji tylko w zakresie określającym termin wykonania obowiązku rozbiórki, bo takie rozstrzygnięcie nie ma oparcia w przepisach Prawa budowlanego z 1974 r.
Co do zarzutu dotyczącego faktu, że inicjator postępowania J. F. zmarł "w toku postępowania odwoławczego", to wystarczy stwierdzić, że fakt ten nie ma żadnego znaczenia prawnego. Postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej toczy się bowiem z urzędu i nie ma znaczenia co się stało z osobą, która to postępowania zainicjowała, czy też, że w jego toku zmieniła ona stanowisko. Błędne ustalenie sądu I instancji, że J. F. żyje, bo powiadomienie o terminie rozprawy "zostało adresatowi doręczone osobiście", nie ma więc żadnego znaczenia, jeżeli zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Z tych też powodów na podstawie art. 184 ppsa należało orzec jak w sentencji wyroku.