Uzasadnienie
II OSK 412/09 U z a s a d n i e n i e
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylającą decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] grudnia 2007 r. wymierzającą skarżącej karę pieniężną w kwocie 19 935 złotych za usunięcie z działki stanowiącej jej współwłasność 5 drzew z gatunku osika i wymierzającą tę karę w wysokości 19 121 złotych.
W uzasadnieniu wyroku podano, iż organ pierwszej instancji miał na uwadze niesporny fakt usunięcia drzew przez skarżącą bez wymaganej zgody właściwego organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie wniesione przez skarżącą uznało, że drzewa zostały usunięte przez skarżącą we współdziałaniu z osobą trzecią bez porozumienia z współwłaścicielem i bez wymaganego zezwolenia. Nie są dla sprawy istotne pobudki, jakimi kierowała się skarżąca, która podała, że drzewa były zniszczone i przeszkadzały w rozwoju innych, zdrowych drzew. Zezwolenie jest wymagane nawet wówczas, gdy drzewa są obumarłe, z tym, iż nie pobiera się w tym przypadku opłat. Ustalając wysokość kary organ przyjął wobec braku kłody w miejscu usunięcia drzew obwód pnia uznając najmniejszy promień pnia i pomniejszył go o 10 % a następnie pomnożył uzyskany wynik przez wysokość stawki za 1 cm obwodu pnia, zaś w ten sposób uzyskany wynik pomnożył przez 3, zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew.
Zmiana w postępowaniu odwoławczym wysokości kary w odniesieniu do wymierzonej przez organ pierwszej instancji wynika z wadliwego matematycznego określenia przez ten organ obwodów pni trzech z pięciu usuniętych drzew, co spowodowało konieczność ponownego dokonania wyliczenia.
Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła B. T. podnosząc, iż wadliwie przyjęto, że usunęła ona przedmiotowe drzewa bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy drzewa te zostały wyrwane z korzeniami przez wichurę a ona jedynie przewiozła je z działki w inne miejsce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za uzasadnioną, jednakże z innych przyczyn od w niej wskazanych. Sąd podzielił wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko, że usunięcie drzew z nieruchomości może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego organu. Okoliczność, że drzewa uszkodziła wichura a nawet wyrwała je z korzeniami, są martwe lub nie w pełni żywotne, może stanowić tylko podstawę wydania zezwolenia na ich usunięcie bez pobierania opłat /art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody/. Przepis art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody zawiera zamknięty katalog przypadków, w których nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie drzew, a dana sprawa nie może być rozpatrywana jako należąca do tych, które są wymienione w ww. przepisie. Ustalenia organu w zakresie przyjęcia, że nastąpiło usunięcie drzew są prawidłowe i nie wymagają szerszej wykładni. Proponowana przez skarżącą wykładnia sprowadza się w istocie do dążenia do usankcjonowania samowolnego działania posiadacza nieruchomości wymykającego się ustawowej reglamentacji.
Skarżąca złożyła swój podpis w protokole z dnia [...] września 2007 r., w którym zapisano, że wycięła ona 5 drzew gatunku osika. Ustalenia te nie były przez skarżącą kwestionowane. W wyjaśnieniach z dnia [...] listopada 2007 r. skarżąca oświadczyła, że dokonała wycięcia pięciu topoli bez wymaganego zezwolenia, gdyż były połamane i spróchniałe a więc uznała je za zbędne. Potwierdziła ten fakt na rozprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w dniu 20 lutego 2008 r.
Zastrzeżenia Sądu pierwszej instancji budzi natomiast sposób wyliczania przedmiotowej kary pieniężnej. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca kłody drzew przewiozła na swoją posesję. Należało zatem zbadać, czy jest w sprawie możliwe zastosowanie art. 85 ust. 4 pkt 1 ust. 5 i 6 ustawy o ochronie przyrody w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, to jest wymierzenia opłaty w zależności od obwodu mierzonego na wysokości 130 cm., czy też ma zastosowanie wyjątek z art. 89 ust. 1 ww. ustawy, to jest przyjęcie sposobu wyliczenia kary takiego, jaki zastosowały organy, w sytuacji gdy brak jest kłód umożliwiających ustalenie obwodu mierzonego na wysokości 130 cm. W tym zakresie należało dokonać odpowiednich ustaleń.
Sąd podkreślił przy tym, że możliwość ustalenia kary w oparciu o zastosowanie współczynnika została wprowadzona dopiero od dnia 15 listopada 2008 r. na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw, co uzasadnia wniosek, że kara pieniężna wyliczona w niniejszej sprawie przez organy administracji jest wadliwa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody /Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm./ poprzez błędną wykładnię wyrażającą się uznaniem, że w sprawie nie powinien być uwzględniony współczynnik różnicujący stawki w zależności od obwodu pnia, jaki wynika z art. 85 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, a wysokość kary powinna stanowić jedynie trzykrotność stawki opłat /art. 85 ust. 4 pkt 1/, a także art. 89 ust. 3 ww. ustawy poprzez uznanie, że nie znajduje on zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, że Kolegium zastosowało art. 89 ust. 3 ww. ustawy według wykładni celowościowej, odstępując od wykładni językowej, mając m. in. na uwadze, że współczynnik różnicujący stanowi element składowy opłaty.
Zastosowana przez organ metoda obliczenia obwodu pnia jest przy tym dla strony korzystniejsza. Poza tym zaskarżony wyrok skutkujący powrotem sprawy do ponownego administracyjnego rozpoznania w istocie nie będzie mógł doprowadzić do zbadania jej po myśli uzasadnienia wyroku, gdyż z uwagi na upływ czasu nie będzie już możliwe dopasowanie kłód /o ile jeszcze istnieją/ do karp oddalonych kilka kilometrów od miejsca składowania kłód.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła B. T. wnosząc o jej nieuwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do art. 183 (1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, zaś z urzędu pod rozwagę bierze jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w (2 tego artykułu.
W niniejszej sprawie nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, a więc Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny w takim zakresie, czy podniesione w podstawach skargi kasacyjnej zarzuty są usprawiedliwione.
Otóż istota tych zarzutów sprowadza się do tego, że według wnoszącego skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku, zaskarżona decyzja została oparta na odpowiedniej wykładni /celowościowej/ wskazanych przepisów ustawy o ochronie przyrody, dotyczących wymierzania kary pieniężnej z tytułu usunięcia drzew bez uprzedniego uzyskania akceptacji właściwego organu. W skardze kasacyjnej poza podniesieniem, że to wykładnia dokonana przez organ administracji publicznej jest właściwa, a nadto korzystna dla osoby, która dopuściła się usunięcia drzew, w żadnej mierze nie kwestionuje się ustaleń Sądu pierwszej instancji w takim zakresie, że w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono w wystarczającym stopniu możliwości ustalenia kary na podstawie pomiaru pnia drzew, które zresztą, jak to wynika z akt sprawy, a zwłaszcza oświadczeń skarżącej, zostały przez nią zabezpieczone na terenie jej posesji.
Twierdzi się jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że ponownie rozpoznając sprawę po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może się okazać niemożliwe dokonanie pomiarów, na które wskazuje się, jako odpowiednie, w zaskarżonym wyroku. Są to jednakże twierdzenia odnoszące się do czasu przyszłego i zdarzeń niepewnych, a więc nie mogą odnieść skutku w postaci przypisania wyrokowi Sądu pierwszej instancji oparcia rozstrzygnięcia na wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. Skarga kasacyjna nie kwestionuje również oceny wyrażonej w zaskarżonym wyroku, iż zaskarżoną decyzję wydano na podstawie przepisów, które weszły w życie już po dacie zdarzenia /zaistnieniu faktu wycięcia przedmiotowych drzew/, podczas gdy w odniesieniu do tego stanu faktycznego mogą być zastosowane tylko przepisy obowiązujące w dacie zdarzenia.
Mając na uwadze powyższe, to jest brak oparcia skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu orzeknie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 250 ppsa.