Uzasadnienie
W dniu 9 lutego 2012 r. G. M., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1685/11.
Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 13 lutego 2012 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W dniu 3 marca 2012 r. do sprawy w imieniu skarżącej złożono dyspozycję przelewu na kwotę 100 zł, której realizacja nastąpiła w dniu 5 marca 2012 r.
W dniu 7 marca 2012 r. G. M. zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że wezwanie do uiszczenia powyższej opłaty zostało skierowane do jej pełnomocnika, który odebrał przesyłkę w dniu 24 lutego 2012 r. (piątek). Niezwłocznie po otrzymaniu wezwania pełnomocnik przekazał wezwanie skarżącej. Otrzymała je w poniedziałek – 27 lutego 2012 r., zaś w dniu 3 marca 2012 r. (sobota) wpłaty na konto Sądu dokonał jej znajomy.
Skarżąca wskazała, że obowiązek doręczenia pism ustanowionemu pełnomocnikowi, wynikający z art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dotyczy jedynie pism procesowych, nie dotyczy zaś wezwań do dokonania świadczeń osobistych jak np. wezwań do uiszczenia wpisu sądowego, wezwań do udziału w postępowaniu. Tego typu wezwania winny być doręczane bezpośrednio stronie postępowania obowiązanej do ich wykonania. W wypadku skargi sądowej lub skargi kasacyjnej osobą obowiązaną do uiszczenia wpisu jest wnoszący pismo, czyli strona postępowania, bowiem jedynie strona ma prawo do wnoszenia pism inicjujących postępowanie sądowe. Reprezentujący stronę pełnomocnik nie jest osobą wnoszącą pismo w rozumieniu art. 220 § 1 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Udzielone pełnomocnictwo nie obejmuje obowiązku wnoszenia przez pełnomocnika żadnych opłat, w tym wpisu sądowego.
Przekazanie wezwania do uiszczenia opłaty sądowej za pośrednictwem pełnomocnika powoduje, w ocenie skarżącej, rozpoczęcie biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej dopiero od dnia doręczenia wezwania bezpośrednio stronie wnoszącej skargę kasacyjną, a nie od dnia doręczenia wezwania pełnomocnikowi.
Na wypadek jednak, gdyby powyższa argumentacja nie została uwzględniona przez Sąd, skarżąca wskazała, że nie mogła uiścić wpisu sądowego z powodu choroby. Wskazała, iż jest osobą schorowaną, przebywającą na emeryturze. W czasie biegu terminu z uwagi na przeziębienie nie mogła wychodzić na zewnątrz, mieszka zaś samotnie. Liczyła na to, że przed upływem terminu do wniesienia opłaty sądowej choroba minie i będzie mogła dokonać wpłaty. Tak się jednak nie stało. Dlatego dopiero w piątek wieczorem – 2 marca 2012 r. poprosiła znajomego, aby dokonał wpłaty. Wpłata została dokonana następnego dnia w sobotę 3 marca 2012 r., a więc tylko jeden dzień po upływie terminu. Zdaniem skarżącej, dołożyła ona należytej staranności w sprawie, zaś jednodniowa zwłoka powstała z przyczyn obiektywnych, od niej niezależnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 14 marca 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a., w razie nieuiszczenia należnego wpisu, skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu przez sąd.
Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W niniejszej sprawie istotną okolicznością jest, że skarżąca reprezentowana jest przez zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strona ma prawo działać przed sądem przez pełnomocnika. Ustanowiony pełnomocnik nabywa uprawnienie do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy.
Stosownie zatem do art. 67 § 5 p.p.s.a. ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącej doręczone zostało wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania sądowego. Powołany przepis ustanawia regułę, zgodnie z którą w sytuacji, gdy strona postępowania sądowoadministracyjnego ustanowiła pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, prawnie skuteczne będzie doręczanie wszelkich pism w tym postępowaniu, od chwili udzielenia pełnomocnictwa lub upoważnienia, do rąk pełnomocnika procesowego, czy też do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism (wyrok NSA z 19 stycznia 2009 r., II OSK 1897/07). W sytuacji przewidzianej w art. 67 § 5 p.p.s.a. dokonanie doręczenia pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym do rąk strony będzie prawnie bezskuteczne.
Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, iż termin do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie należało liczyć od dnia 24 lutego 2012 r., tj od daty odbioru wezwania przez pełnomocnika skarżącej.
Rozpoznając zatem w powyższych okolicznościach wniosek o przywrócenie terminu, należy podkreślić, iż zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje przede wszystkim niezawinione działanie pełnomocnika, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Nie ma przy tym znaczenia, czy pełnomocnik miał dokonać danej czynności samodzielnie, czy też jej wykonanie powierzył innym osobom, czy wreszcie, porozumiał się ze skarżącą, że to ona dokona tej czynności. Nie mogą zatem odnieść zamierzonego skutku podnoszone przez skarżącą argumenty usprawiedliwiające niedochowanie przez nią terminu do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania.
Z powyższych względów należało uznać, iż przesłanka wykazania braku winy w uchybieniu terminu nie została spełniona, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.
Wobec tego, iż warunkiem przyjęcia do rozpoznania przez Sąd skargi było uiszczenie wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o czym strona została pouczona, uiszczenie takiego wpisu po terminie, wobec odmowy jego przywrócenia, skutkuje koniecznością odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego. O powyższym Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.